De eerste kangoeroe hupte niet

Oervader wandelde, springen volgde later

Een kangoeroe springt. En als het niet zo snel hoeft te gaan, loopt het dier op vier poten waarbij de staart als een soort vijfde poot meewerkt. Toch? Jawel, maar zo is het niet altijd gegaan. De procoptodon, een verre voorouder die zo'n 100.000 jaar geleden in Australië voorkwam, zag eruit als een grote kangoeroe - hij woog rond de 250 kilo - maar springen deed hij niet. Hij liep gewoon, op zijn twee achterpoten.

Dat grote gewicht had ons al aan het denken moeten zetten, schrijft biologe Christine Janis in het digitale vakblad Plos One. "Springen zou voor dit grote beest een zware klus zijn geweest. Ik denk niet dat ze dit formaat hadden gekregen als ze niet waren gaan lopen."

Ze kwam tot dit inzicht toen ze tien jaar geleden voor het eerst in een museum het skelet van een procoptodon zag. Janis, een expert in een ander uitgestorven Australisch dier - de Tasmaanse tijger - bekeek de robuuste wervelkolom van het twee meter grote dier en dacht: dit is lang niet zo flexibel als de ruggegraat van een moderne kangoeroe.

Om dit idee wetenschappelijk te onderbouwen, vergeleek Janis de anatomie van de procoptodon met die van andere leden van zijn uitgestorven familie, de sthenurinae, en met de botten en spieren van huidige kangoeroes. Uit die vergelijking bleek dat de sthenurinae niet alleen de ruggegraat ontbeerden om te kunnen springen, hun staart was ook niet krachtig genoeg om als vijfde poot te dienen en hun handen waren niet geschikt om op te lopen.

Maar zie die oerkangoeroe niet als een gehandicapt buideldier, benadrukt Janis. Je kunt ook zeggen dat kangoeroes niet kunnen lopen. Zij hebben niet de gespierde heupen of de stevige knieën van hun voorouders. En ook niet het juiste enkelgewricht. De meeste dieren hebben daar een verdikking die ze stabiliteit geeft als ze tijdens het lopen of rennen op één poot leunen. Sthenurinae hadden zoiets, procoptodon ook, maar kangoeroes niet.

Als je de hele dierenfamilie overziet, zijn deze prehistorische beesten niet de uitzondering, zegt Janis, maar de huidige kangoeroes. De rode en de grijze reuzenkangoeroe zijn met hun grootte van anderhalve meter en gewicht van een kilo of tachtig extreem licht. Zoals de cheeta's een uitzondering zijn binnen de katachtigen.

Toch had dat rare, springende beest een voordeel. Want de sthenurinae zijn 30.000 jaar geleden uitgestorven. Uitgeroeid door de mens of niet in staat een veilig heenkomen te zoeken in een droger klimaat. Hoe dan ook, zegt Janis, in die tijd was je beter af als je je snel - springend - kon verplaatsen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden