Déjà vu

De eerste indiaanse vice-president in de VS zorgde juist voor meer desillusie bij de indianen

Vice-president Charles Curtis onvangt de vredespijp uit handen van chief Red Tomahawk.

Nog nooit hadden de Verenigde Staten een alleenstaande vice-president gehad. Nog niet eerder was de man op een hartslag verwijderd van de machtigste positie van Amerika ook zo oud. Maar de 69-jarige weduwnaar Charles Curtis, die op 4 maart 1929 werd ingezworen als plaatsvervanger van het staatshoofd, onderscheidde zich nog het meest met zijn komaf: hij had indiaans bloed.

De Democrate Elizabeth Warren, die zich deze week als eerste kandidaat stelde voor de presidentsrace van 2020, wordt vanwege haar native American-wortels door Trump geregeld Pocahontas genoemd. Waarschijnlijk zal hij die bijnaam weer volop gaan gebruiken. Warren is, zo blijkt uit DNA-onderzoek, echter nauwelijks indiaans: hooguit voor 1/64ste. Bij Curtis was dat 3/8ste. Je kon het bij hem ook zien. Achter zijn borstelsnor zat een gezicht met duidelijk indiaanse trekken.

Het kwam van de kant van zijn moeder, die ook Franse wortels had. Zij overleed, toen Charles drie jaar oud was. Vader Curtis (met Britse voorouders) streed op dat moment als militair in de Amerikaanse Burgeroorlog en werd in hetzelfde jaar krijgsgevangen genomen. Charles groeide op in een reservaat bij zijn grootouders van moederskant. Niet het Engels maar de taal van de Kaw-stam en Frans waren de eerste talen die hij vloeiend sprak. Op pony’s ontwikkelde het jongetje zich snel als ruiter.

Politieke interesse

Later verhuisde Charles naar zijn grootouders van vaderskant in zijn geboorteplaats Topeka. Kansas. Daar ging hij na zijn studie ook werken als advocaat. Al snel toonde Curtis daarnaast interesse voor de politiek. Als jonge dertiger verhuisde hij naar Washington D.C., waar hij als Republikein eerst zitting had in het Huis van Afgevaardigden (1893-1907) en daarna in de Senaat (1907-1913 en 1915-1929). De laatste vijf jaren was hij daar politiek leider van de Republikeinen, een ideale springplank naar een deelname aan de presidentsverkiezingen van 1928. Hoover bleek echter populairder. Curtis kreeg het aanbod om zijn running mate te worden en accepteerde. De twee wonnen.

Curtis verborg zijn afkomst niet. Toen hij werd ingezworen, verzorgde een jazzband met alleen maar native Americans de muziek. Zijn werkkamer op het Witte Huis decoreerde de vice-president met Indiaanse spullen. Op foto’s en films poseerde hij met indianen in traditionele kledij. Soms zette hij zelf een verentooi op zijn hoofd.

Hoovers presidentschap duurde slechts vier jaar. Gedurende zijn ambtstermijn en ver daarna kreeg hij het verwijt onvoldoende maatregelen te hebben genomen tegen de crisis die begon met de beurscrash van oktober 1929. Die kritiek was deels onterecht. Hoover deed wel wat, maar het hielp niet. Bij de presidentsverkiezingen van 1932 verloor de Republikein van zijn Democratische tegenstrever Franklin Delano Roosevelt. Curtis was bij die gelegenheid niet eens Hoovers running mate. Hij had het in de voorverkiezingen al afgelegd tegen een concurrent.

Hartaanval

Curtis trok zich na zijn vertrek uit het Witte Huis terug uit de politiek. Hij bleef wel in Washington. De voormalige vice-president werkte – gebruikmakend van zijn contacten in de hoofdstad en daarbuiten – als jurist. Curtis stierf op 8 februari 1936 door een hartaanval. Zijn stoffelijk overschot werd daarna naar zijn geboorteplaats in Kansas gebracht, waar het werd begraven naast het lichaam van zijn vrouw.

In eigen kring was Curtis niet onomstreden. Hij gold als de geestelijk vader van de controversiële Curtis Act. Die wet uit 1898 beroofde vijf belangrijke indianenstammen van hun autonomie en maakten hun leden Amerikaans staatsburger. In zijn autobiografie betreurde Curtis zelf ook de gevolgen. Hij had gehoopt op het combineren van het beste van twee culturen en meer onderwijsmogelijkheden voor de indianen. In de praktijk zorgde de Curtis Act vooral voor meer grond in blanke handen en meer onmacht en desillusie bij de indianen.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden