De economische unie

De staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie buigen zich in Stockholm over hun voornemen Europa tot de leidende kenniseconomie van de wereld te maken. Een prachtig voornemen, maar helaas is er voor heel Europa niet één recept. Visies op economie en werkgelegenheid in Nederland, Duitsland en Spanje.

Is dat stuurs kijkende mannetje met die net te grote snor een Iberische Alice in Wonderland of is hij een nazaat van een tegen de windmolens vechtende Don Quichot? Je weet het nooit met José Maria Aznar, premier van het land der paradoxen. Tijdens de Europese top in Stockholm zal hij zich vandaag presenteren als het beste jongetje van de Europese klas. Maar alle goede rapportcijfers van de laatste jaren ten spijt heeft Spanje nog heel wat achterstand in te lopen als het om werkgelegenheid gaat.

,,Zijn wij in staat om binnen een redelijke termijn volledige werkgelegenheid te creëren?'' Aznar stelde vraag zelf maar, eerder deze maand op een persconferentie. Uiteraard gaf hij een positief antwoord, ,,want we stevenen dit jaar af op een begrotingsoverschot en de werkloosheid is op het laagste punt sinds 20 jaar''. Dat klopt. Wat Aznar niet vertelde is dat de werkloosheid onder vrouwen in Spanje het hoogste is in de Europese Unie en dat de structurele werkgelegenheid een zwak punt is omdat meer dan 30 procent van alle arbeidscontracten een tijdelijk karakter heeft. In Brussel is dan ook met gefronste wenkbrauwen gereageerd op de jongste hervorming van de Spaanse arbeidsmarkt. Erkend wordt dat het scheppen van werkgelegenheid 'een krachtig ritme' heeft, maar daar is wel aan toegevoegd dat de Spaanse economie nog steeds kampt met structurele werkloosheid. Niet alleen wordt de hoge vrouwelijke werkloosheid gelaakt (19,7 procent tegenover 9,4 procent onder mannen) maar ook de Spaanse achterstand in de ontwikkeling van de nieuwe technologieën.

Ere wie ere toekomt: vijf jaar Aznar heeft meer opgeleverd dan de socialist Felipe Gonzalez ooit voor elkaar heeft gekregen. Toen Gonzalez in 1982 antrad beloofde hij gouden bergen. Ruim dertien jaar later eindigde zijn derde ambtstermijn met een werkloosheid die dicht tegen de 25 procent lag. Met Aznar aan het roer en het conjuncturele tij mee is de werkloosheid inmiddels gedaald tot 13 procent. Vorig jaar werden netto ruim 560 000 arbeidsplaatsen gecreëerd.

Spanje mag dan voorop lopen in het creëren van werkgelegenheid, nog steeds is de werkloosheid het hoogste van de Europese Unie. Waar tienduizenden werknemers een baan voor het leven hebben, is eenderde van alle arbeidscontracten tijdelijk, ook al een percentage dat nergens anders is te vinden in Europa.

Een hervorming van de arbeidsmarkt is noodzakelijk. Acht maanden hebben vakbonden en werkgevers er over gedaan om het eens te worden over het feit dat ze het niet eens zijn. Aznar trad op. Geruggesteund door een absolute meerderheid in het parlement kwam er een decreet. Dat decreet bevat echter niet meer dan een lichte hervorming.

Besloten werd om een schadeloosstelling van acht dagen salaris in te voeren voor werknemers die met een tijdelijk arbeidscontract op straat komen te staan. De schadeloosstelling van 33 dagen per gewerkt jaar die nu alleen geldt voor arbeiders met een vast contract, wordt ook van kracht voor andere categorieën. Daartoe behoren 16- tot 30-jarigen, werkloze vrouwen en werklozen die langer dan zes maanden zonder werk zitten. Ook komt er een verbetering in de overgangsregeling van een vast naar een tijdelijk arbeidscontract.

Volgens de socialistische oppositie is met deze hervorming voor 90 procent tegemoet gekomen aan de wensen van de werkgevers. Voor de vakbonden ligt de schuld van het uitblijven van een sociaal akkoord bij werkgevers en regering. ,,Het afbreken van de onderhandelingen zat er al aan te komen omdat Aznar liet weten dat hij zelf de hervorming van de arbeidsmarkt wilde regelen. Met dat vooruitzicht daalde het animo bij de werkgevers om een akkoord te bereiken'', aldus een teleurgestelde Candido Méndez, secretaris-generaal van de socialistische vakbond UGT.

Van de zijde van de werkgevers is er kritiek op de vakbonden; die zouden met hun strijdlustige houding niet bijdragen aan het inlossen van de verwachtingen in de Spaanse samenleving die rekent op stabiele werkgelegenheid. Voor de vakbonden blijft de belangrijkste voorwaarde voor een eventueel akkoord dat het aantal tijdelijke contracten in vier jaar tijd moet worden teruggedrongen tot 20 procent. Bovendien willen ze een hogere bijdrage in de sociale premies, een eis waarover met de werkgevers evenmin valt te praten. Consensus is weer een kostbaar goed geworden.

Intussen ruziën de communistische en socialistische vakbond over de vraag of er nu wel of niet een 24-uursstaking moet komen als antwoord op het regeringsdecreet. Het is een conflict waarbij alleen Aznar garen spint. Die zal in Stockholm volhouden dat Spanje op weg is naar de belofte die vorig jaar op de top van Lissabon werd gedaan: volledige werkgelegenheid in 2010.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden