Interview

'De economische chaos is veroorzaakt door de hebzucht van enkelen'

Sri Sri Ravi Shankar: 'Elke crisis biedt een kans. Benut de uitdagingen in je voordeel.' Beeld Bram Patraeus

Midden in de eurocrisis doet de internationaal invloedrijke Indiase wijsgeer Sri Sri Ravi Shankar via Nederland Europa aan, om met zijn visie op de economische malaise politici, bestuurders, ondernemers en economen te verrijken.

Zorg voor een stressvrij, gezond lichaam, een traumavrij geheugen, een open intellect en een zorgeloze geest. Dit advies van 'Zijne Heiligheid', zoals miljoenen volgelingen Sri Sri Ravi Shankar aanspreken, wordt internationaal breed gewaardeerd, blijkt uit uitnodigingen voor belangrijke fora als het World Economic Forum in Davos. De Indiase goeroe krijgt verder regelmatig eredoctoraten. De tiende in deze reeks ontving hij afgelopen vrijdag in Breukelen aan de Nyenrode Business Universiteit.

Na de ceremonie - die voor Nyenrode op ongebruikelijke wijze begon met het aansteken van een kaars - is er tijd gemaakt voor een interview met Sri Sri Ravi Shankar. De Indiase wijsgeer geeft, zo verzekeren zijn medewerkers, de controle over zijn bezigheden moeiteloos uit handen. De praktijk is weerbarstiger; geleefd worden blijkt zelfs voor een goeroe wel eens te veel gevraagd.

Tijdens het begin van het gesprek bladert Sri Sri Ravi Shankar nog eventjes door een foldertje, gaapt tussentijds, en laat zich gedwee maar ongeduldig fotograferen. Gedurende het uitspreken van zijn ideeën - laat daar geen misverstand over bestaan - is er allerminst sprake van twijfel of ongedurigheid; rust, concentratie en ingetogenheid gaan er nu uit van de spiritueel leider.

Wat zou u zeggen tegen iemand die zijn baan is kwijtgeraakt door de economische crisis?

"Elke crisis biedt een kans. Benut de uitdagingen in je voordeel. En heb vertrouwen, geen angst, er is genoeg liefde en medeleven in de wereld."

Kun je daar een hypotheek van betalen, je kinderen mee voeden, met liefde en medeleven?

"Nee, nee, zeker niet. Wat ik bedoel te zeggen is dat je niet moet afwachten, doe iets. Je kunt niet thuis blijven en verwachten dat iemand je komt helpen. Wees creatief in deze crisis en bedenk wat je kunt doen om onafhankelijk te zijn."

Hoe verklaart u de huidige financiële crisis?

"Het is overduidelijk dat de economische chaos is veroorzaakt door de hebzucht van enkelen. Corruptie is in zekere zin binnen de maatschappij en door de politiek geaccepteerd. Het is dan ook niet zo dat deze kleine groep handel dreef op een uitzonderlijke manier, het is meer dat zij niet begrepen hebben waar het in het zakenleven om gaat."

Wat is die misvatting?

"De idee heeft postgevat dat zakendoen en ethisch handelen strijdig zijn. Als je verkeerd handelt, op welke manier dan ook, kan dat je zakelijk gewin opleveren. Dat is wat mensen heel lang hebben gedacht. Met talloze faillissementen tot gevolg en legio mensen die hun spaarpotje voor de oude dag zijn kwijtgeraakt. Inhaligheid leidt tot stress en verdeeldheid. Het creëert boosheid en tweedracht in de samenleving. Mensen raken depressief, wantrouwen elkaar en voelen zich onveilig bij hun financiële partners."

Wat is de oplossing?

"Saamhorigheid. Breng menselijkheid en rechtvaardigheid terug in de samenleving. Dan ontstaat vertrouwen, en verdwijnen angst en depressiviteit. Voel je je betrokken bij elkaar, dan kun je elkaar niet corrupt bejegenen. We kunnen het ons in deze tijd met de wereld als global village niet veroorloven onderling verdeeld te zijn. In zo'n geval zouden we terugkeren naar de Middeleeuwen, waarin we vochten om land en godsdienst en we, oorlog na oorlog, onszelf voortdurend verwoestten. Diezelfde inhaligheid, boosheid, jaloezie en haat dreigen ons opnieuw over te nemen. Dit is een van de grote lessen waar wij vandaag de dag voor staan. We moeten mensen dus weer gaan verbinden. Door van volwassen robots weer kind te worden."

Europa heeft een gezamenlijke munt, maar die saamhorigheid heeft ons ook de eurocrisis opgeleverd, die landen uit elkaar speelt.

"De euro is een goed systeem maar een gezamenlijke munt is niet voldoende. Elk land heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid. Het is als in een familie waarbinnen iedereen de opdracht heeft op eigen benen te staan. Je kunt er niet van uitgaan dat er een grote broer is die het geld binnenbrengt en ondertussen op de bank blijven liggen en weinig doen."

U bedoelt de Grieken, naar wie wij inmiddels beschuldigend met onze vinger wijzen?

"Als dat nodig is, moeten we dat doen, maar zeker niet de hele tijd." Van onder de goud-rode cape behorend bij zijn eredoctoraat, die hij over zijn witte Indiase gewaad draagt, brengt Sri Sri Ravi Shankar zijn wijsvinger naar voren.

"U ziet dat tijdens het uitsteken van die wijsvinger er ook een duim is die naar onszelf wijst. Dat betekent dat ook wij verantwoordelijk zijn om ons tot het uiterste in te spannen om erop toe te zien dat anderen niet alleen profiteren maar ook bijdragen."

Wat kunnen we nu nog doen?

"Voorzorgsmaatregelen nemen om ervoor te zorgen dat er niet meer geweld in Griekenland ontstaat. En de Grieken met geld moeten in hun land blijven en het daar benutten om op die manier hun land uit het slop te halen."

Afschaffen maar, het kapitalisme?

"Kapitalisme, socialisme, communisme, het heeft allemaal nadelen. In het geval van kapitalisme hebben we gezien dat het heel snel bergafwaarts kan gaan, en mensen wereldwijd treft. Dus moeten we ethiek terugbrengen. Want kapitalisme ontdaan van menselijkheid, is desastreus."

Sri Sri Ravi Shankar wil een betere wereld creëren
Vredesambassadeur Sri Sri Ravi Shankar (56) wil met hulpprojecten, onderwijs, conflictbemiddeling en met trainingen in ademhalingtechniek (Sudarshan Kriya) een betere wereld creëren. Naar verluidt mediteerde de goeroe als klein kind al en droeg passages voor uit het heilige hindoe-geschrift de Bhagavad Gita.

In zijn witte Jezus-gewaad 'doet' hij het goed; sommigen beschouwen hem als een Bollywood-goeroe, verwijzend naar het Indiase centrum van de film. Hoewel hij in ons land nog weinig bekendheid geniet, heeft de door hem opgerichte stichting Art of Living (AOL) miljoenen aanhangers, verdeeld over 150 landen.

De AOL, opgericht in 1981 in Odessa, is op het Rode Kruis na de grootste non-gouvernementele organisaties die de VN adviseert. De doelstelling is het leven tot een feest te maken, via de expressie van menselijke waarden als mededogen, geweldloosheid, enthousiasme en diepgaande zorg voor al het leven en de planeet.

Ethisch ondernemen
"Sri Sri Ravi Shankar geeft de geestelijke weerbaarheid en de kracht om op een andere manier te denken over wat belangrijk is in het leven. Niet alleen maar meer, meer, meer maar matigheid, milieu, en respect en zorg voor anderen", zegt Ronald Jeurissen, hoogleraar bedrijfsethiek aan Nyenrode Universiteit. Jeurissen, die optrad als promotor bij de uitreiking van het eredoctoraat aan Shankar, pleit voor hervorming van het kapitalisme. "Gebaseerd op andere, meer menselijke waarden. Geld is op zich geen waarde, geld is een middel. Daarachter zitten waarden als 'wat vind ik belangrijk', anderen helpen, tevredenheid over je bestaan, verantwoordelijkheid nemen. Zaken die mensen van nature graag doen, zoals Sri Sri zegt. Dit zit diep in ieder mens. Je hoeft het alleen maar niet te belemmeren, en het komt er uit."

Oud-premier en voormalig VN-Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen Ruud Lubbers prijst Shankar voor zijn bijdrage aan de ethische dimensie van het ondernemen. "Bedrijven hebben steeds meer ontdekt dat ze hierdoor niet alleen ethischer bezig zijn, ze ondernemen ook beter."

Lubbers, bevriend met de Indiase goeroe, sprak in 2006 in Bangalore tijdens het 25-jarig jubileum van diens stichting Art of Living. De ex-premier ziet spiritualiteit via begrippen als 'harmonie met jezelf en anderen' inmiddels terug in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Green Growth. "Het is zonder meer waar dat je uit de recessie kunt komen door te gaan voor Groene Groei. Die kan bevorderd worden via voorschriften, een stevige CO2-prijs en, zoals ook in het Lente-akkoord is voorzien, belasting op CO2."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden