De economie koelt af, maar de koopkracht blijft stijgen

Vacatures in de etalage van een uitzendbureau. Beeld ANP

De Nederlandse economie presteert dit en ook volgend jaar minder dan eerder aangenomen. Daarvoor zijn buitenlandse factoren (zoals de achterblijvende groei van de wereldhandel) verantwoordelijk, maar volgens het Centraal Planbureau wordt de groei ook steeds meer gehinderd door de krappe arbeidsmarkt.

De groei neemt dit jaar, na jaren van ongewoon hoge groei, af tot wat directeur Laura van Geest van het Centraal Planbureau (CPB) noemt, ‘een wat normaler groeitempo’. Dit jaar zal de economie groeien met om en nabij 1,5 procent, net als in 2020. De tegenvallende groei van de wereldhandel is, voor een zo van de export afhankelijk land als Nederland, een belangrijke oorzaak. 

Maar ook binnenslands zijn er redenen voor een lagere groei. Er is een grote krapte op de arbeidsmarkt en daar heeft met name de overheid last van. Kabinet Rutte III kondigde met Prinsjesdag een groot investeringsprogramma aan, maar veel van het daarvoor gereserveerde geld kan niet worden uitgegeven door gebrek aan personeel. Dat geldt volgens het CPB vooral voor defensie en investeringen in de infrastructuur.

Het niet aan investeringen uitgegeven geld zorgt er voor dat het overschot op de begroting dit en volgend jaar hoger zal uitkomen dan geraamd. Dit jaar wordt het overschot geraamd op 1,2 procent (ruim tien miljard euro) en volgend jaar komt het uit op 0,8 procent.

De werkloosheid blijft in 2019 en 2020 ongewoon laag, al is de daling wel min of meer tot stilstand gekomen. 3,8 procent van de beroepsbevolking zit zonder werk en volgend jaar zal sprake zijn van een lichte stijging. De krappe arbeidsmarkt zorgt ook voor een hogere lonen. Het is de voornaamste reden dat er ook de komende twee jaar sprake zal zijn van een stijging van de koopkracht, naast de verlaging van de inkomstenbelasting. 

Het planbureau ziet in de lagere groeiprognose aanleiding het kabinet op te roepen door te gaan met een voorzichtig begrotingsbeleid. Lager opgeleiden en mensen zonder vast arbeidscontract zullen naar alle waarschijnlijkheid als eersten de negatieve gevolgen ondervinden. Hervormingen dienen daar rekening mee te houden, want onzekerheid onder consumenten kan hierdoor alleen maar groter worden, aldus het planbureau.

CPB: koopkracht stijgt ondanks hogere energierekening

De gemiddelde koopkracht stijgt de komende twee jaar, ondanks de forse hogere energierekening en de verhoging van het lage btw-tarief.

Het CPB gaat in de dinsdag gepubliceerde ramingen over de Nederlandse economie voor dit jaar uit van een gemiddelde koopkrachtstijging van 1,6 procent. Het is een gemiddelde dat voor elke individuele Nederlander anders uit kan pakken, maar in bijna alle gevallen is er sprake van een koopkrachtstijging met minimaal één procent. In 2020 zal de gemiddelde Nederlander rond 1,3 procent meer te besteden hebben.

De Tweede Kamer stond vlak voor het reces nog op de achterste benen toen bleek dat het kabinet op last van het Planbureau voor de Leefomgeving uitgegaan was van een te lage stijging van de energierekening. Dat planbureau rekende met verouderde cijfers, waardoor het effect van de hoge energiebelasting werd onderschat. De gemiddelde energierekening gaat dit jaar met ruim driehonderd euro omhoog.

Het negatieve effect op de koopkracht is volgens het CPB echter niet zodanig dat de gehele door het kabinet beloofde koopkrachtverbetering verdampt. Het Planbureau houdt wel rekening met de meest actuele cijfers en verwijst daarbij naar het Centraal Bureau voor de Statistiek. Die verwerkte de hogere energierekening en de verhoging van het lage btw-tarief in de inflatie over januari. De inflatie kwam die maand met 2,2 procent ook ongewoon hoog uit.

Lees ook:

Personeelstekort zet rem op economische groei

De werkloosheid is zo laag geworden dat steeds meer bedrijven kampen met gebrek aan personeel. Dat vertaalt zich in lagere groeicijfers dan eerder werden verwacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden