De echte ramp komt nog voor Bengalen

AMSTERDAM - Hevige regenval zorgt voor gigantische overstromingen in Bangladesh. In het deltagebied voltrekt zich een catastrofe, die volgens hulpverleners ernstiger is dan de watersnoden van 1954 en 1988.

“De ramp is de ergste die zich ooit in Bangladesh heeft voorgedaan”, zei Michael Elmquist, hoofd van een team van de Verenigde Naties, dat rapport gaat uitbrengen aan de westerse donorlanden. Hij waarschuwde gisteren dat de komende vier maanden cruciaal zijn. “Zowel de Bengaalse regering als de internationale gemeenschap zullen zich in moeten spannen om een dreigende hongersnood te voorkomen. De echte ramp moet nog beginnen.” De VN-rapporteur schatte dat er 20 miljoen mensen zullen sterven als gevolg van epidemieën en voedseltekort als het water niet binnen drie weken is gezakt.

De ramp is de langst durende overstroming in de geschiedenis van het land. In de rampjaren 1954 en 1988 duurde de wateroverlast respectievelijk 46 en 23 dagen. Dit jaar begonnen op 10 juli de zware regens, die het land onder water zetten.

De cijfers zijn schrikbarend: driekwart van het land staat onder water, meer dan 850 mensen zijn omgekomen en ruim een vierde van de 124 miljoen Bengalen heeft zijn huis moeten verlaten. Het water heeft al delen van de hoofdstad Dhaka in bezit genomen. De dijken bij de stad staan op springen, waardoor de circa negen miljoen inwoners worden bedreigd. De bevolking is aan het hamsteren geslagen, waardoor de prijzen van brood en graan zijn verdrievoudigd.

Overal in het land zijn vluchtelingenkampen gebouwd. Maar deze garanderen geen veiligheid. Volgens de Verenigde Naties zijn ze overbevolkt en gevaarlijk. De VN noemen de combinatie van overbevolking, gebrek aan voedsel en betrouwbaar drinkwater en onhygiënische toestanden in de kampen “een bijna volmaakte broedplaats voor ernstige ziekten”.

Ziekenhuizen hebben melding gemaakt van 175 000 ernstige gevallen van diarree, wat dodelijk kan zijn omdat het vaak leidt tot uitdroging. De vrees bestaat dat dysenterie en cholera vrij spel krijgen.

De overstromingen zijn gedeeltelijk terug te voeren naar de problemen die al decennia bestaan in Bangladesh en die elk jaar voor overstromingen zorgen. De rivieren Brahmaputra en de Ganges, die beide ontspringen in het Himalaya-gebergte, zijn de afgelopen maanden gezwollen door regenval. Houtkap en slecht beheer van de kwetsbare ecologie in het hooggebergte zorgen voor erosie. De mondingen van beide rivieren slippen daardoor dicht en kunnen de enorme hoeveelheden water niet meer verwerken.

De problemen beginnen vaak pas als het water is gezakt. Volgens schattingen van het Wereldvoedselprogramma van de VN is 3 tot 4 miljoen ton voedsel dat op de velden stond te rijpen, verloren gegaan. Dat verlies zal pas duidelijk worden tijdens de aankomende maanden, tussen de moesson-oogst van november en december en de voorjaarsoogst van april.

Het is voor de internationale hulporganisaties werkelijk om moedeloos van te worden. Jaar na jaar geven ze hulp aan een land waar tien maanden later de problemen zich herhalen. Miljarden guldens zijn al verdwenen in Bangladesh zonder dat een structurele oplossing dichterbij is gekomen. Ook nu weer is er op grote schaal steun toegezegd. Het WFP heeft, volgens eigen zeggen, een van de grootste programma's uit zijn bestaan opgezet om 175 ton biscuits, 352 400 ton graan en 3 500 ton ander voedsel te verzenden. De Bengaalse regering heeft om 889 miljoen dollar hulp gevraagd, waarvan al een gedeelte is toegezegd door verschillende westerse landen.

Maar hoe is het armste land ter wereld, dat paradoxaal genoeg de meest vruchtbare grond bezit, te helpen? Volgend jaar is er weer een vloed. Het enige wat werkelijk helpt, is een deltaplan zoals Jacques Attali, toenmalig speciaal adviseur van de Franse president Mitterrand, tien jaar geleden voorstelde. Dat plan voorzag in 4000 kilometer dijken van 7,5 meter hoog, voorzien van golfbrekers.

Permanente bedijking zou volgens ecologen echter ten koste gaan van de vruchtbaarheid van het gebied. Afgezien daarvan ontsteeg het concept de financiële en wetenschappelijke capaciteiten van de regering in Dhaka.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden