De echte dikmaker staat voor de deur en heet auto

De roltrap uitbannen, zoals de Leidse internist Hanno Pijl voorstelt, is sympathiek , maar niet zo waardevol. Pak liever de auto aan.

Voor het eerst wijst een Nederlandse arts op de rol van de auto als dikmaker en doet aanbevelingen voor de ruimtelijke inrichting en stedenbouw (Podium, 2 juli.) Maar in plaats van over de roltrap, had Hanno Pijl het beter kunnen hebben over de auto.

In enkele generaties heeft de auto in alle welvarende landen de benenwagen, de fiets en het openbaar vervoer vervangen als primair vervoermiddel. Gemiddeld zitten we per dag bijna een uur in de auto. Op vakantie in Schotland ging mijn Franse buurman met de auto naar het toilet, 100 meter verderop.

Steeds meer jongeren raken vanaf hun 16e of 18e geen fiets meer aan. Het fietsbezit onder mannen in de vitale leeftijd (25 – 50 jaar) is de laatste decennia sterk afgenomen, wat betekent dat ze voor elk wissewasje de auto nemen. Vrouwen, die nog steeds – dankzij lager autobezit – relatief veel lopen en fietsen, halen hun ’achterstand’ op mannen snel in. En zo moet de mens naar de fitness om nog aan enige beweging in zijn of haar gehaaste leven toe te komen. Dat proces herhaalt zich nu wereldwijd, vooral in Azië.

Amerika, waar autobezit, autogebruik en obesitas epidemische vormen hebben aangenomen en waar het directe verband tussen deze factoren structureel geworden lijkt, biedt een afschrikwekkend voorbeeld voor het minder obese Europa. Onlangs zag ik op een symposium over obesitas het gebrek aan beweging in de VS aanschouwelijk gemaakt met een foto: bij de ingang van een gym in New York gebruikt iedereen de roltrappen (ook omlaag!) in plaats van tien treden trap te lopen.

Een uurtje sporten of fitness per week kan het gemis van elke dag een half uur stevig bewegen (de WHO-norm) waar de fiets vroeger automatisch voor zorgde, nooit compenseren. Als ik indertijd een weekje niet aan mijn 100 woon-werk fietskilometers toekwam, kwam ik zo een kilo aan. Mijn vader beroemde zich er op voor de oorlog dagelijks 30 km gefietst te hebben; sinds hij in 1963 een auto had, fietste hij nauwelijks meer, niet naar zijn werk, niet naar de kerk. Als fietser had hij ongetwijfeld ouder dan 80 kunnen worden zonder de gebreken typische obesitas-gerelateere gebreken waaraan hij is overleden.

De auto heeft het leven makkelijker gemaakt en bespaart tijd, maar kost jaren van ons leven. Ivan Illich heeft al in de jaren ’60 berekend dat de auto door dergelijk indirect tijdverlies omgerekend langzamer is dan de fiets!

De uitlaatgassen en obesitas waren precies de redenen dat de Wereldgezondheidsorganisatie in 1999 een Charter heeft aangenomen met de oproep minder auto te rijden en meer te lopen en fietsen. Voor Nederland tekende minister Borst. Helaas heeft dat er sindsdien niet toe geleid dat er in het verkeersbeleid werk gemaakt wordt van die belofte. Nog steeds is zowel het ruimtelijk als het verkeersbeleid erop gericht (met miljardenbudgetten) de auto nog meer ruimte te geven, terwijl openbaar vervoer en fiets er bekaaid afkomen.

Vermindering van het autogebruik blijft een politiek taboe. Bij alle gekrakeel over de kilometerheffing wordt met geen woord gerept over de noodzaak om het autogebruik – niet alleen vanwege de files – ook voor de volksgezondheid stevig af te remmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden