De echo van de aanslag hangt boven de stembus

Beeld ANP

De campagne eindigt onder politieke hoogspanning. Partijen botsen hevig over de aanslag in Utrecht.

Zoekend naar de juiste toon hebben de politieke partijen de verkiezingscampagne afgesloten in een sfeer van hevige politieke confrontatie. De campagne is dinsdag hervat, nadat die maandag tijdelijk stil kwam te liggen na de aanslag in Utrecht. In de slotfase kwam alles op zijn kop te staan.

De kalmte bewaren na de aanslag was op de slotdag de brede politieke wens. “We zijn met veel vragen blijven zitten, waarvan het alleen nog niet realistisch is dat we nu al antwoorden hebben”, zei CDA-leider Sybrand Buma in de Tweede Kamer. “Laten we onszelf een beetje temperen in het trekken van conclusies”, waarschuwde D66-fractievoorzitter Rob Jetten.

Premier Rutte verwoordde in de Tweede Kamer het gevoel over de aanslag, door een ooggetuige te citeren: “Is dit écht? Dit is zo onwerkelijk.” Minister Grapperhaus van justitie belooft ‘volledige transparantie’ in het onderzoek naar de toedracht.

Alleen blijkt de wens om de politieke rust te bewaren nog niet zo eenvoudig te verwezenlijken. De slotdag stond vooral in het teken van een harde botsing tussen Forum voor Democratie en de PVV aan de ene kant en de rest van de Tweede Kamer aan de andere. Harde verwijten over en weer vlogen door de lucht, zowel in de Tweede Kamer als bij het NOS-slotdebat.

Baudet

Vooral Forum voor Democratie krijgt kritiek. FvD-leider Thierry Baudet voerde de afgelopen dagen zijn campagne tegen het ‘partijkartel’ op, door zich op cruciale momenten af te zetten tegen de rest van de Tweede Kamer.

Als enige liet Forum de campagne doorgaan, terwijl de PVV die stillegde. De schuldvraag legde FvD-leider Baudet meteen bij de regeringspartijen. “Wij zijn het verplicht aan de slachtoffers om te zeggen: nu is het klaar, VVD en CDA, met jullie beleid van open grenzen”, sprak Baudet al op de avond van de aanslag.

De lijsttrekkers Geert Wilders (PVV) en Gert-Jan Seegers (CU) tijdens het slotdebat NOS Nederland Kiest voor de Provinciale Statenverkiezingen in het provinciehuis in Arnhem, geleid door Annechien Steenhuizen. Beeld ANP

Dat viel bij veel andere partijen verkeerd, maar de spanning liep nog verder op toen Baudet dinsdag in de Tweede Kamer als enige fractievoorzitter te laat arriveerde bij de herdenking van de slachtoffers. Hij was nog bezig cameraploegen te woord te staan.

Ergernis en woede bij de andere partijen kolkten naar buiten. “Baudet en Wilders zetten mensen tegen elkaar op”, zei VVD-leider premier Mark Rutte in het NOS-debat, waar hij applaus vroeg voor de hulpverleners en veiligheidsdiensten. “Misselijkmakend”, noemt PvdA-leider Lodewijk Asscher de uitspraken en het optreden van Forum voor Democratie.  “Walgelijk”, oordeelt SP-leider Lilian Marijnissen. “Smerige politiek”, klinkt het harde verwijt van fractievoorzitter Jesse Klaver van GroenLinks.

Negeren

Ook D66 haalde fel uit naar Forum voor Democratie, dat in de peilingen op grote winst staat. D66-fractievoorzitter Rob Jetten zei dat hij “misselijk wordt van een collega die niet eens fatsoenlijk de slachtoffers wil herdenken”.

Andere coalitiepartijen kozen voor de strategie van het negeren. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff waarschuwde dat de Tweede Kamer geduld moet opbrengen. “Voor je het weet zitten we over elkaar iets te vinden in plaats van te rouwen en de nabestaanden te steunen”. Ook dat is een indirect verwijt, maar dan naar zowel Forum als D66 en de linkse oppositie.

De optimistische sfeer uit de verkiezingscampagne van de afgelopen week is verdwenen, toen regerings- en oppositiepartijen samen ambitieuze klimaatplannen omhelsden. In het slotdebat bij de NOS debatteerden de landelijke kopstukken van de partijen ingetogen over andere zaken dan de aanslag in Utrecht. Ze kozen voor onderwerpen als de marktwerking in de zorg, belastingen, buitenlandbeleid, klimaat en de islam. Over de provincies ging het dinsdag alweer niet of nauwelijks.

Lees ook:

Gökmen T., een dader in het schemergebied tussen terrorist en crimineel

Zo’n anderhalve dag na de bloedige aanslag op een tram in Utrecht rijst het beeld op van een labiele, criminele dader.

Het was de vreemdste verkiezingscampagne in jaren

Na het sluiten van de stembussen woensdag weet premier Mark Rutte hoeveel soepelheid nodig is om verder te regeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden