DE DUNNE VOORDAT ER EEN DIKKE WAS

Het Nederlands Filmmuseum luistert de herdenking van de honderdste geboortedag van Oliver Hardy in de Amsterdamse bioscoop Tuschinski op met de wereldpremiere van de eigen, prachtig gerestaureerde, kopie van 'The snow hawk', een solofilm van Stan Laurel uit 1925.

HANS KROON

Die bijna gave 35 mm-kopie werd ontdekt in de archieven van het Museum. Het betrof een destijds uit Duitsland geimporteerde versie met een Nederlandse titel - 'De valsche politiechef' - en Nederlandse tussentitels. Omdat er in de eigen kollektie weinig Amerikaanse komedies uit de jaren twintig zitten, besloot de direktie van het Filmmuseum de vondst te restaureren en weer in vertoning te brengen.

Het nieuws over de restauratie en de komende wereldpremiere in Tuschinski baarde eind vorig jaar opzien. Zo besteedden de Nederlandse en Engelse televisie veel aandacht aan Laurels verloren gewaande 'klucht in twee acten'. Toch was de vondst heel wat minder uniek dan hij op het eerste gezicht wel leek.

Insiders openbaarden dat het British Film Institute in Londen al sinds 1939 beschikt over een 35 mm-nitraatkopie van 'The Snow hawk'. Die is echter nooit geconserveerd en daardoor niet voor vertoning beschikbaar.

Na de bekendmaking van de vondst en restauratie door het Filmmuseum kwamen er bovendien nog enkele versies van 'The snow hawk' boven water. Naar pas toen bleek, genoten 'Laurel & Hardy'-fans al jaren van Stans capriolen in 'The snow hawk': in de huiselijke kring en op het niet-professionele 8 en 16mm-filmformaat!

Toch blijft het van groot belang dat er voor het eerst sinds decennia in de bioscoop weer een puntgave 35 mm-kopie van deze film te zien. Alleen al de perfecte staat waarin deze kopie verkeert, is opzienbarend. Aan de meeste komedies uit de jaren twintig is de leeftijd namelijk af te zien. Ze zijn onscherp door het overzetten op smalfilm, hebben te veel contrast door het eindeloze kopieren en zitten vol springers door filmbreuken, veroorzaakt door een kapot gedraaide perforatie.

Hierdoor ontstond de indruk dat deze kluchten amateuristisch opgenomen werden. De nieuwe kopie van 'The snow hawk' bewijst het tegendeel. Die heeft een prachtig en rijk geschakeerd beeld dat zich kan meten met de beste zwart wit-fotografie.

Verder is 'The snow hawk' een sleutelfilm in de carriere van Stan Laurel. In 1924 en 1925 maakte hij voor producent Joe Rock een serie van twaalf kluchten. Door dit engagement had Laurel voor het eerst in zijn leven een geregeld inkomen.

'The snow hawk' was de achtste in deze serie en is vooral belangrijk omdat een incident tijdens de opnamen een eind maakte aan Laurels samenwerking met Mae Dahlberg. Als 'Stan en Mae Laurel' reisde dit duo jarenlang langs variete-theaters overal in Amerika.

Door deze breuk moest Laurel op zoek naar een nieuwe partner. Een jaar na de voltooiing van 'The snow hawk' vond hij die in Oliver Hardy. Het duo Laurel & Hardy - 'De Dunne en de Dikke - werd geboren. 'Dat Laurel in 1925 zijn definitieve vorm nog niet gevonden had, is aan de 'The snow hawk' te merken. Zowel de hoofdfiguur als de invulling daarvan zijn heel wisselvallig.

In de eerste acte heeft Stan een baantje in een 'winkel van sinkel' ergens in het ijskoude en besneeuwde hoge Noorden. Hij is verliefd op de dochter van de winkelier. Mede door zijn onhandigheid wordt dat mooie meisje echter ingepikt door een fraai geuniformeerde politie-officier.

In de tweede acte van 'The snow hawk' ontpopt Stan zich plotsklaps van sul tot held. Hij ontdekt dat zijn concurrent in de liefde een vermomde boef is, die het gemunt heeft op de kluis van de winkelier. Na een achtervolging op besneeuwde hellingen, rekent Stan de boef in. Zo verovert hij toch nog het meisje van zijn dromen.

Over Laurels spel schreef het Laurel & Hardymagazine Blotto: "Aan 'The snow hawk' is te zien wat een ommezwaai de verbintenis met Hardy voor Laurel moet zijn geweest. In deze film lijkt hij te twijfelen tussen de onnozelheid van Harry Langdon, de slimheid van Chaplin en de dynamische aanpak van Harold Lloyd."

Daarnaast wordt gesignaleerd dat Laurel in 'The snow hawk' voor zijn samenwerking met Hardy toch ook al iets van 'De dunne' in zich had.: "Het is interessant dat Stans mimiek op onderdelen exact overeenkomt met de expressies die wij kennen uit zijn latere films met Oliver Hardy. Een treffend voorbeeld hiervan is de scene waarin Stan snoept van mottenballen die per ongeluk verzeild zijn geraakt tussen de bonbons. De gelijkenis met het eten van kunstfruit in 'Sons of the desert' is frappant."

Na de wereldpremiere in Tuschinski is de gerestaureerde kopie van 'The snow hawk' al gauw weer te zien, onder meer op 25 en 26 januari in het Filmmuseum in het Amsterdamse Vondelpark. Die voorstellingen worden opgeluisterd met nog een paar Laurel & Hardycuriosa. De opmerkelijkste daarvan is een onlangs teruggevonden fragment van 'Now I'll tell one' (1927), waarin Laurel en Hardy - niet als 'De Dikke en Dunne '! - een rol spelen. Het fragment zal ingeleid worden door zijn ontdekker David Wyatt.

Ook vertoont het Filmmuseum nog 'Somewhere in wrong' (1925), een Stan Laurel-komedie uit dezelfde serie als 'The snow hawk'; en 'Should men walk home?' (1927), een solofilm van Oliver Hardy.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden