De duistere levensloop van filmrolletjes

AMSTERDAM - Is er naast het beruchte, bij het ontwikkelen gewiste fotorolletje, meer beeldmateriaal van de dramatische gebeurtenissen in Srebrenica vernietigd? De Tweede Kamer wil een eigen onderzoek beginnen, nu er voor de derde keer in de zomer verhalen opduiken over het verdonkeremanen van opnamen van het drama in 1995.

Defensie vindt, mét de VVD-fractie, dat een parlementair onderzoek niet nodig is. Immers, het Rijksinstituut voor oorlogsdocumentatie (Riod) is bezig met een breed wetenschappelijk onderzoek naar de overrompeling door Serviërs van de moslim-enclave Srebrenica en de dramatische gebeurtenissen daarna. Daarin wordt ook het lot van de fotorolletjes meegenomen, is de redenering.

Maar PvdA, CDA en D66 menen dat over de verslaggeving over Srebrenica het aantal vraagtekens alleen maar toeneemt, zodat een apart onderzoek naar de filmrolletjes is gerechtvaardigd.

Een overzicht van de (officiële) levensloop van de Srebrenica-fotorolletjes.

- 12 juli 1995: een militair van het Nederlandse VN-bataljon is getuige van de verovering door Servische troepen van de moslim-enclave Srebrenica in Bosnië, die door Dutchbat beschermd zou worden. De luitenant van de landmacht maakt opnamen van collega-Dutchbatters die de Serviërs behulpzaam zijn bij het afvoeren van moslims. De militair maakt foto's van Bosnische moslims, die buiten Srebrenica geëxecuteerd zijn. De Dutchbatter zegt twee rolletjes te hebben volgeschoten.

- De fotograferende officier geeft in de hectische dagen na het drama-Srebrenica de opnamen af aan de Militaire Inlichtingen Dienst. Die bezorgt het rolletje bij het foto-lab van Defensie. Dat de MID-militair later precies weet wat er op de foto's zou moeten staan, komt niet doordat hij ze gezien heeft, verklaart minister Voorhoeve van defensie. De Dutchbatter heeft de MID'er bij het overhandigen van de filmpjes uitvoerig verteld wat hij heeft vastgelegd.

- In de laatste week van juli komen berichten naar buiten dat het eerste rolletje in aanraking is gekomen met een verkeerde ontwikkelvloeistof, waardoor de film blanco werd. De tweede film blijkt onscherp, omdat die is gemaakt met een wegwerpcamera. Op het eerste gezicht is niet veel meer te zien dan een bladerendak, maar bij uitvergroting door het Gerechtelijk laboratorium is een lijk te onderscheiden.

- De woordvoerder van Voorhoeve zegt 27 juli 'gek te worden van het gezeik over de filmrolletjes' en hoopt dat de kwestie snel over is.

- 28 juli. Bevelhebber generaal Couzy verklaart dat de betrokken militair met andere Dutchbatters na de val van Srebrenica in een huis schoten had gehoord en daarna in het gebouw poolshoogte was gaan nemen. In dat huis troffen ze negen moslim-mannen aan die gedood waren door schoten in de rug. De generaal bevestigt dat de militair van die stoffelijke resten foto's heeft gemaakt en dat die zijn verpest in het lab.

- 4 augustus. Voorhoeve noemt het mislukken van het ontwikkelen van het belangrijkste filmpje 'de knulligheid ten top'. Het verwisselen van de chemicaliën waardoor het ontwikkelen misliep, betitelt hij als een 'oenige fout'

- Het openbaar ministerie in Arnhem onderzoekt met de marechaussee de zaak. Daaruit blijkt dat de laborant - een vakantiekracht - tijdens een koffiepauze hoort over het bijzondere van de film, maar dan doen de verkeerde chemicaliën al hun slopende werk. Volgens officier van justitie Besier blijkt niet dat er kwade opzet in het spel is.

- Voorjaar 1997 duiken er geruchten op dat de filmpjes bewust zijn vernietigd. Het tweede onderzoek van het OM Arnhem levert hetzelfde resultaat op als het eerste: geen opzet, een stommiteit.

- Op 4 juli 1997 herhaalt minister Voorhoeve op vragen van het Kamerlid Hillen (CDA) - die opnieuw reageert op verklaringen - dat het verdwijnen van de Srebrenica-beelden uitsluitend te wijten was aan menselijk falen.

- Op 31 juli 1998 antwoordt Voorhoeve op vragen van Hillen dat de luitenant, nadat duidelijk was geworden dat het filmpje was verprutst, een verklaring heeft afgegeven aan het Tribunaal in Den Haag dat oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië onderzoekt. Op 4 augustus 1995 heeft Justitie dat al naar buiten gebracht, schrijft Voorhoeve.

- 10 augustus 1998. Een kamermeerderheid van PvdA, CDA en D66 wil naar aanleiding van een uitzending van Nova, waarin wordt gesuggereerd dat verklaringen van Dutchbatters buiten het dossier zijn gehouden, een eigen parlementair onderzoek gaan instellen. Er zouden, verklaren ex-Dutchbatters in het tv-programma Nova, meer filmrolletjes verdwenen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden