De dubbele onveiligheid van Borssele

Bij de discussies over de voorgenomen modernisering van de kerncentrale Borssele blijft ergerlijk genoeg een van de belangrijkste aspecten, de straling waaraan radiologische werkers blootstaan, ongenoemd.

ELS DE GROEN

Begin jaren '80 was al bekend dat de optredende straling onverantwoord hoog was. Aanscherping van de stralingsnormen voor werknemers in kerncentrales heeft echter nooit plaatsgevonden, omdat bepaalde onderhoudsklussen zoals laswerkzaamheden dan niet meer konden gebeuren.

In plaats van de norm voor globale lichaamsdosisbelasting per persoon per jaar te verstrakken (van 50 milli-sievert naar 15!) werden de normen voor bestraling van organen als rood beenmerg, bot en schildklier in 1987 in het Besluit stralingsbescherming kernernergiewet, met steun van VVD en CDA, juist versoepeld. Ik verwijs naar mijn publikatie 'Straling, mag 't ietsje meer zijn?' (Aktie Strohalm).

Sindsdien heb ik mij al jaren van activiteiten op het anti-kernenergie-front onthouden, uit moeheid, maar ook in het vertrouwen dat het gedáán was met kernenergie. Die overtuiging heb ik nog steeds, zij het met een kierende twijfel.

De modernisering van Borssele betekent zowel een verkwisting van geld als een voordurende blootstelling van radiologische werkers aan gevaarlijk gebleken doses. Ook een gemoderniseerde centrale moet onderhouden worden. Juist onderhoudsklussen geven de grootste stralingsbelasting. Dat blijkt ook uit de cijfers van Borssele zelf. In 1993 kreeg het eigen personeel in totaal een stralingsbelasting van 307,73 millisievert; het ingehuurde personeel, dat onderhoudswerk verrichtte, stond bloot aan een belasting van 870,16 millisievert, bijna drie maal zoveel.

Die cijfers zeggen natuurlijk niets over de individuele belasting, de hoeveelheid straling die werknemers A, B, C enzovoort persoonlijk incasseerden. Maar de toegestane jaardosis van 50 millisievert is nog steeds veel te hoog. In een brief van 19 maart 1990 heeft de toenmalige minister van Vrom voorgesteld de maximale jaardosis voor radiologische werkers te verlagen van 50 naar 20 millisievert. Het voorstel is vanwege allerlei complicaties geen realiteit geworden, maar impliciet heeft de minister daarmee aangegeven dat de huidige normen te soepel zijn.

Voor de samenwerkende elektriciteitsproducenten (SEP) is Borssele niet zozeer een manier om energie op te wekken, als wel een garantie hun invloed veilig te stellen. Kernenergie is per definitie grootschalig en geeft een machtsconcentratie die inherent daaraan is. Daarom zijn zij voor en na de 'brede maatschappelijke discussie', voor en na Tsjernobil, ondanks het succes van de warmte-kracht-koppeling en ondanks het verzet van 80 procent van de Nederlanders tegen kerncentrales altijd trouwe voorstanders van de nucleaire optie gebleven. In minister Andriessen vonden zij een medestander, die hen tijdens de formatie van een nieuw kabinet nog net aan een vergunning voor modernisering heeft geholpen.

Niets wordt nagelaten om de angst onder de bevolking na Tsjernobil weg te masseren. Het zogenaamde 'groepsrisico', dat wil zeggen het risico voor de Nederlandse bevolking bij een ramp met de Borssele-centrale, is gedefinieerd in acute doden. Wat betekent dat? In Tsjernobil waren er binnen een week nog geen 30 doden gevallen, dus is een ramp van de omvang Tsjernobil aanvaardbaar, dus is het groepsrisico voor Nederland ook aanvaardbaar. De duizenden Oekraïeners, Witrussen en anderen die zo onverstandig waren pas na enkele weken of zelfs jaren te sterven, zijn niet in de Milieu-effect-reportage verwerkt, niet acuut en dus irrelevant.

Het is spijtig dat de onervaren jonge minister Wijers van economische zaken de Kamer, zijn partijgenoten en zijn mede-ministers voor het blok heeft gezet, door zich zo eenzijdig te laten informeren. Het is natuurlijk ook jammer dat ex-minister Andriessen Wijers voor het blok heeft gezet.

Maar gaat Nederland slechts daarom honderden miljoenen investeren in een modernisering die zich het best laten omschrijven als een werkgelegenheidsproject voor hoge SEP-functionarissen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden