De droomreeks van een linksback met een mopperaccentje

Vandaag bereikt Frank de Boer als eerste speler van het Nederlands elftal de mijlpaal van honderd interlands. Matty Verkamman blikt terug op een voetballer die rijk is geworden door zijn sport, maar ook altijd die eenvoudige jongen uit Grootebroek is gebleven.

Denkend aan Frank de Boer, zie ik eerst en vooral weer die lts-scholier van net zestien jaar, voetballend in het Zeeuwse dorpje Nieuw- en St.Joosland. In dat buitengebied speelt in de zomer van 1986 tijdens een toernooitje een combinatie van Ajax 2 en Ajax A1 tegen het eerste elftal van FC Den Bosch. De speelse jongelui van Ajax laten de ervaren Brabanders zien hoe het spel gespeeld moet worden. Bij Ajax doet een wonderlijk goed spelende spits mee, hij heet Youri. Langs de lijn wordt beweerd dat deze breedgeschouderde jongen een zoon is van de beroemde Jan Mulder. Wat ook opvalt is dat in de aanval de een-eiige tweelingbroer van Frank de Boer veel meer aandacht vangt dan zijn evenbeeld op de linksbackpositie. Het is een bijzondere tweeling: Ronald is rechtsbenig en schrijft links, Frank is linksbenig en schrijft rechts.

In het Nieuw- en St.Joosland van 1986 gaat het eigenlijk alleen maar om Youri Mulder en om Ronald de Boer. Wanneer ik later op de avond met FC Den Bosch-speler Fred van der Hoorn in diens auto naar elders vertrek, zegt deze keiharde verdediger dat Youri Mulder en Ronald de Boer het nog ver zullen schoppen. Fred maakt overigens 'een geintje' in de richting van de jonge Mulder. Vader Jan heeft net een prikkelend stukje over Fred geschreven en nu Mulder junior hem ook nog eens enkele keren te grazen neemt, stapt hij op zeker moment op zijn kwelgeest af: 'Nog één keer en je hebt net zulke rotte knieën als je vader.'

Na de wedstrijd sta ik bij de kleedkamer even te praten met Ronald de Boer. Wat een supertalent! - ik meen het en zeg het ook hardop, maar dan zegt Ronald dat hij Ronald niet is. Ik heb Frank mijn complimenten gegeven. Het is een genante situatie. Eerlijk gezegd heb ik er geen idee van hoe linksback Frank heeft gespeeld; in ieder geval onopvallend.

Frank en Ronald de Boer - het zijn leuke, beetje norse, om niet te zeggen chagrijnige Noord-Hollanders. Mopperaccentje. Jongens die doen vermoeden dat het zo kan gaan regenen, maar daarom niet getreurd, hup op de fiets naar het sportveld, want er moet wel worden getraind!

Drie jaar geleden was ik voor het eerst van mijn leven in Groote broek, het warme nest van de familie De Boer. Een paar straten verder ligt Lutjebroek. Wat me allereerst frappeerde was dat Grootebroek een heus NS-station had. In het kader van de NOS-televisiereeks 'De Eenmalige International' was ik er voor een interview met ex-Anderlecht-doelman Jan Ruiter. Vanaf het station vroeg ik drie keer de weg naar het veld van 'De Zouaven', de club waar het voetballeven van Frank en Ronald de Boer begon. 'De Zouaven' is van aard een zeer katholieke vereniging, de clubnaam verwijst naar de Vaticaan-gardisten van de paus. (Voluit heet Frank niet toevallig Franciscus.) Toen ik in Grootebroek dus drie keer de weg vroeg, werd ik drie keer te woord gestaan door weinig vriendelijke, doch even zo goed behulpzame mannen, die alle drie in toon en timbre de andere meerlingbroers van Frank en Ronald hadden kunnen zijn. Grootebroek leek mij één grote familie De Boer.

Twee jaar nadat ik de scholier Frank de Boer in Nieuw- en St.Joosland zag (maar eigenlijk niet zag voetballen), speelt hij zijn eerste competitiewedstrijd voor Ajax. In Zwolle wordt het een drama. PEC wint met 4-1 en Frank wordt aan alle kanten voorbij gerend door de hardloper Edwin van Ankeren. Debuteren blijft voor Frank de Boer ook na zijn Ajax-debuut lastig.

Hij is net twintig en dienstplichtig soldaat te Raamsdonkveer wanneer Rinus Michels hem eind september 1990 oproept voor de oefeninterland van het Nederlands elftal tegen Italië. In het Stadio della Favorita van Palermo is het 's avonds om negen uur nog 33 graden Celsius. De nieuwe linksback loopt na een halfuur al op zijn laatste benen. De hopeloos slechte wedstrijd eindigt met 1-0 voor Italië en Michels ziet vooralsnog niets terechtkomen van zijn nieuwe systeem zonder vleugelaanvallers; de flanken worden door Michels voortaan 'operationele gebieden' genoemd. In die gebieden staan in principe geen spelers - de middenvelders en ook de backs moeten er komen. De nieuwigheid van de gebieden is in Palermo aan Oranje niet besteed en al helemaal niet aan Frank de Boer. Na afloop beklaagt hij zich er over dat hij geen voetballer is die anderhalf uur lang de hele linkerkant kan bestrijken. Michels vindt dat maar een rare reactie van de debutant, die overigens na zeventig minuten door de dan eveneens debuterende Dennis Bergkamp is vervangen.

Niettemin wordt Frank de Boer drie weken later ook weer als linksback opgesteld in de eerste kwalificatiematch voor het EK van 1992. In Porto gaat het tegen de Portugezen zo mogelijk nog beroerder dan in Palermo. Dan heeft Rinus Michels het even gehad met Frank de Boer, maar twee jaar later doet hij toch mee aan het EK in Zweden, waar hij veel te kort komt tegen de Duitser Andy Möller en de Deen Flemming Povlsen.

Er kan geen twijfel over bestaan: wie honderd interlands haalt heeft natuurlijk een fantastische Oranje-loopbaan opgebouwd. Frank de Boer is werkelijk een groot speler. Op z'n mooist is hij met zijn trap op de linkerflank, maar wellicht beter en nuttiger in het centrum van de verdediging. De combinatie met Jaap Stam is van het hoogste niveau. Bij Stam komt er geen spits aan te pas en bij Frank de Boer beginnen de gedachten. Subliem zijn de openingen met het linkerbeen naar de rechterkant van het veld. Mede gelet op zijn geringe lengte is hij een fantastische kopper en op basis van zijn traptechniek heeft hij ook regelmatig gescoord. Alleen met zijn concentratie heeft hij het meer dan eens te kwaad. Hij heeft er een bijnaam aan te danken: Frank de Fout.

Als linksback is Frank de Boer dus vooral een mooie voetballer. Het is een zegen met hem bij Oranje eindelijk weer een echte linksbenige linksback te zien. Bijna veertig jaar (!) lang waren het rechtsbenige linksbacks die het bij Oranje voor het zeggen hadden: Kees Kuijs (1954-1961), Cor Veldhoen (1961-1968), Ruud Krol (1969-1983) en Adri van Tiggelen (1983-1992). De enige linkse linksbacks waren Theo van Duivenbode (heel kort), Peter Boeve (helaas te zenuwachtig) en Hugo Hovenkamp (goed, gevaarlijk, doch iets te onbesuisd). Wat een verschil met het heden. Voor de linksbackpositie komen na Frank de Boer al jaren diverse linksbenigen in aanmerking: Arthur Numan, Giovanni van Bronckhorst, een enkele keer Phillip Cocu en Kevin Hofland, Boudewijn Zenden, Wilfred Bouma.

Hoe mooi Frank de Boer er als linksback ook uitziet, hij volgt de weg die eerder ook Ruud Krol insloeg. Backs voelen zich meestal een beetje de lulletjes van de voetbalfamilie. In de pikorde staan zij het laagst - vraag me niet waarom. Ook Frank de Boer wil al gauw in het centrum spelen, maar tot in 1994 heeft hij Ronald Koeman voor zich. Net als bij Ajax kent hij bij Oranje nog net een periode waarin hij met Danny Blind een duo vormt. Na het afscheid van Blind gaat de aanvoerdersband naar Frank. Aanvoerder van Oranje is hij nu al ruim zestig keer geweest. Hij is geen aanvoerder als Ruud Gullit, zelfs niet als Ronald Koeman. Zij waren leiders in en buiten het veld. Het aanvoerderschap van Frank de Boer is meer een erefunctie.

Honderd interlands spelen en bij mijn weten heeft Frank de Boer nog nooit met de deuren gesmeten. Conflicten voldoende bij Oranje, maar Frank de Boer? Die leest, kaart, zit te bellen of drinkt een kopje koffie. Daarom heb ik ook nooit geloofd dat hij aan de nandrolon was. Goed, het werd aangetoond, maar toch heb ik het nooit geloofd. Bij Jaap Stam kon ik het mij nog voorstellen, die Man van IJzer. En ook bij Edgar Davids, de Man van Drift, zei ik gevoelsmatig niet meteen 'nee'. Maar Frank de Boer? Uitgesloten. Frank de Boer is een jongen die gaat schaatsen zodra het vriest. Hij fietste in zijn jeugd door weer en wind, deed zich tegoed aan boterhammen met pindakaas. In een gekke bui nam hij hooguit een mueslireep. Nandrolon? Daar doen jongens uit Grootebroek niet aan!

Waar die jongens uit Grootebroek wel aan doen: strafschoppen missen. Ronald op het WK van 1998 tegen Brazilië, Frank op Euro 2000 tegen de Italianen. Hij, de man van de ultieme trap, besloot na een eerste misser tegen Italië, de tweede midden door de goal te mikken. Hoe kwam ie er op! Het is typisch Frank de Boer dat hij die ellende van Euro 2000 de laatste weken in talrijke interviews terughaalde. Frank de Boer - had je in die gesprekken toch beperkt tot je mooie trap, je balgevoel, je tactisch inzicht. Honderd interlands! Had Rinus Michels niet gedacht in 1992.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden