Thaise marinemensen enteren het drijvende huis van Chad Elwartowski en zijn vriendin Supranee Thepdet. Beeld EPA

Nieuws Thailand

De droom van deze drijvende libertariërs gaat in rook op

Libertariërs probeerden voor de Thaise kust een drijvende gemeenschap te stichten, maar stuitten op de Thaise marine. ‘Deze jongens doen dit met de beste bedoelingen.’

Ze hadden wel iets weg van piraten. Of schurken uit een James Bond-film. Toen de Amerikaan Chad Elwartowski en zijn Thaise vriendin eerder dit jaar hun intrek namen in hun drijvende huisje op volle zee trokken ze met veel bombarie een fles bubbelwijn open en postten triomfantelijke video’s op YouTube. “Hiermee steek ik een dikke middelvinger op naar iedereen die de levens van anderen probeert te beheersen door macht”, jubelde Elwartowski.

De Amerikaanse ondernemer, naar eigen zeggen rijk geworden met bitcoin-investeringen, en zijn Thaise geliefde Supranee Thepdet betrokken begin maart op ongeveer veertien mijl uit de Thaise kust een wit kunststof huisje op een soort grote stalen dobber, die was verankerd aan de zeebodem. De twee hoopten hiermee de aanzet te geven voor een heuse drijvende gemeenschap met zo’n twintig drijvende woningen, waaronder verblijven voor toeristen, en een onderwaterrestaurant.

Beeld Louman & Friso

Elwartowski en zijn vriendin behoren tot een kleine anarcho-libertarische beweging die pleit voor ­seasteading, van de Engelse woorden sea (zee) en homestead (huis). De aanhangers vinden hedendaagse samenlevingen te bureaucratisch, met te veel dwang en te hoge belastingen. Op volle zee, buiten het gezag van staten, hopen ze nieuwe gemeenschappen te stichten. “Mensen hebben het altijd over de ruimte”, aldus Elwartowski. “Maar we hebben de oceanen nog niet veroverd. Seasteading is een fantastische manier om naar die geweldige, open gebieden te trekken die we hier op aarde hebben.”

Prinsdom Sealand

Het plan riep bij sommigen vrolijke herinneringen op aan het ‘prinsdom’ Sealand, dat in de jaren zestig door een excentrieke Britse deejay werd opgericht op een voormalig artillerieplatform in de Noordzee. Maar de Thaise regering kon niet lachen om het drijvende huisje, ook omdat de twee vrijbuiters naar verwachting een beroep zouden blijven doen op voorzieningen op het vasteland. Bovendien dobberde de kleine achthoekige seastead weliswaar net buiten de Thaise territoriale wateren, waar scheepvaart onder de Thaise wet valt, maar nog ruim binnen de Thaise exclusieve economische zone, die tot 200 mijl in zee strekt, en waar Thailand het recht heeft op onder meer visserij en delfstoffen. Met dat argument kwalificeerden de Thaise autoriteiten het huisje als een bedreiging van de nationale veiligheid en een schending van de soevereiniteit – een delict waarvoor je in het Aziatische land in principe de doodstraf kunt krijgen. De Thaise justitie stelde een onderzoek in.

“De twee riepen op sociale media hun autonomie uit, buiten jurisdictie van de rechtbanken of wetten van enig land”, verklaarde schout-bij-nacht Vithanarat Kochaseni van de marine op een persconferentie. “Wij beschouwen dat als inbreuk op de Thaise onafhankelijkheid.”

Geschrokken van deze harde aanpak doken de twee pioniers onder. De Thaise marine enterde het huisje op 13 april en sleepte het naar de kust – tot verbijstering van libertarische fans van het duo. “Dit is alsof je iemand met de doodstraf bedreigt omdat hij zijn auto niet goed heeft geregistreerd”, foeterde voormalig Google-medewerker en seasteading-promotor Patri Friedman in onlinemagazine Slate.

Het is niet voor het eerst dat sea­steaders op tegenslagen stuiten. In 2017 sloot The Seasteading Institute, de Amerikaanse denktank waaraan Friedman verbonden is, een principe-afspraak met Frans-Polynesië voor de bouw van een drijvende stad. Maar inmiddels stellen de Polynesiërs dat die deal niet langer geldt.

Thaise marinemensen bij de omstreden ‘seastead’. Beeld EPA

Zilte utopie

De libertariërs zijn nu op zoek naar een nieuwe plek om hun zilte utopie te realiseren. Volgens sommigen moeten de aspirant-zeebewoners het pas weer proberen als ze goede afspraken hebben met omringende landen. Volgens anderen kunnen de seasteaders beter veel verder de zee op gaan om, buiten alle territoriale wateren en economische zones, echt hun eigen gang te kunnen gaan.

De voorlopig weer aan land vertoevende Elwartowski lijkt er in elk geval nog steeds in te geloven. “De oceaan is de volgende grens”, zei hij onlangs tegen de Financial Times

Nederlander tekent nieuw drijfhuis

Het ideaal van drijvende huizen of ‘seasteads’ op volle zee geniet met name steun onder Amerikaanse libertariërs en fans van digitale cryptomunten als de Bitcoin. Om na het Thaise fiasco elders een nieuwe poging te wagen, heeft een groep ondernemers de Nederlandse architect Koen Olthuis nu opdracht gegeven om een nieuwe, grotere seastead te tekenen. “Deze jongens doen dit volgens mij met de beste bedoelingen”, zegt Olthuis. “Ze denken echt dat ze aan het begin staan van nieuwe gemeenschappen op zee, die hun eigen regels kunnen opstellen.”

Olthuis is al jaren gespecialiseerd in het ontwerpen van woonboten en drijvende gebouwen. Hij denkt dat het seasteading-ideaal technisch gezien best te realiseren is. Wel een serieus obstakel zijn volgens hem de economische levensvatbaarheid van de gedroomde drijvende gemeenschappen en allerlei regelgeving en tegenwerking van staten. “Dit zijn heel innovatieve, vrij jongens. Die botsten dus met regels. Dat gaat vaak zo.”

Lees ook:

Drijvend op de golven wonen en werken

Lege oceanen, lege zeeën... Nog wel, maar in Wageningen wordt al druk geëxperimenteerd met drijvende eilanden.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden