de Dromedaris: Optimaal aangepast aan dorre streken

Vorig jaar heb ik de familiekerststal opgeknapt. Het bouwsel, een halve eeuw geleden geknutseld uit berkenstammetjes en chiantiflessenstro, was dringend aan herstel toe en de gipsen beeldjes vertoonden lelijke witte plekken . Het kerstvee bestaat uit os en ezel en er zijn ook vijf schapen, een keeshondje en een dromedaris, in familiekring hardnekkig 'de kameel' genoemd. Gezien het fraaie gewaad waarmee de gipsen dromedaris is bekleed, stelt hij het vervoermiddel voor van een van de drie wijzen uit het Oosten.

Het dier heeft één bult en is dus een dromedaris en geen kameel. Toch is de verwarring tussen de begrippen 'kameel' en 'dromedaris' algemeen; maandag stond een mooie foto van een kamelenrace op de achterpagina van deze krant. Het toonde een spannend moment uit het Mazayin Dhafra Camel Festival, de jockeys zitten er op dromedarissen.

De familie der kameelachtigen omvat vier soorten: de 'echte' of Bactrische kameel met twee bulten, de dromedaris die één bult heeft, en twee Zuid-Amerikaanse soorten: de guanaco (waartoe de gedomesticeerde lama behoort) en de vicunya (inclusief wolleverancier alpaca). De Zuid-Amerikaanse kameeltjes zijn kleiner en bultloos. Wilde dromedarissen bestaan niet meer, maar ooit leefde de wilde oervorm in het zuidelijk deel van het Arabisch schiereiland. Gedomesticeerde dromedarissen komen tegenwoordig voor in grote delen van Afrika en westelijk Azië, en zijn ook geïntroduceerd in Australië en op de Canarische Eilanden.

Dat dromedarissen in het dagelijks spraakgebruik 'kameel' worden genoemd is niet verwonderlijk": het zijn kameelachtigen. Bovendien wordt de term kameel ook in de Bijbel uitgebreid gebruikt waar het slechts dromedarissen betreft; in bij mijn weten geen enkele bijbelvertaling staat correct te lezen dat het voor een rijke nog minder eenvoudig is om in de hemel te komen dan voor een dromedaris om door het oog van een naald te gaan. En tenslotte heeft de dromedaris op het bekende Camel-sigarettenpakje ook bijgedragen aan het namenmisverstand.

De eeuwenoude aanwezigheid van dromedarissen in de Levant en hun voorkomen in de heilige boeken zorgden ervoor dat ze dankbaar benut worden als symbool voor van alles en nog wat. In het Compendium van dieren als dragers van cultuur komen we de dromedaris tegen als symbool van waardigheid, nederigheid, goddelijke verkenning, koppigheid, seks, wellust, gematigdheid, voorzichtigheid, hoogmoed, gehoorzaamheid, domheid en luiheid. De multi-inzetbare dromedaris figureert in onze cultuur als morele haarlemmerolie. Bij dit alles kan ik mij alleen de waardigheid voorstellen, die volledig voortkomt uit misplaatste antropomorfie: dromedarissen en kamelen lijken ons met een arrogante blik aan te staren, hautain, letterlijk vanuit de hoogte.

Als er echt een eigenschap is die de dromedaris aankleeft, is dat het uithoudingsvermogen. De dieren zijn optimaal aangepast aan het bestaan in dorre streken, ze kunnen langdurig zonder water en met hun pootkussens zakken ze niet weg in mul zand. Als populairste vervoermiddel in de woestijn zijn ze tijdelijk voorbijgestreefd door de 4WD-pick-uptruck, maar wanneer eens de oliebronnen zijn uitgeput, zal de dromedaris een comeback gaan beleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden