De douane kan een harde brexit niet aan

De douane heeft niet alleen een tekort aan mankracht, maar ook aan fysieke controleposten. Beeld ANP

Nederland heeft lang niet genoeg controleurs om een harde grens met het Verenigd Koninkrijk te bemannen.

Voor Nederland staat er veel op het spel bij het Britse parlementaire gebakkelei over de vertrekregeling met de Europese Unie. De Algemene Rekenkamer concludeert in een maandag gepubliceerd onderzoek dat vooral de douane niet klaar is voor een brexit waarbij Londen zonder goede afspraken op 29 maart 2019 uit de EU stapt. Britse producten komen dan van buiten de EU Nederland in, en moeten dus gecontroleerd worden. Om importheffingen te innen is het ook nodig alle producten goed te registreren. De douane heeft volgend jaar nog niet genoeg getrainde mensen en middelen om al die taken uit te voeren.

Het gaat namelijk niet alleen om extra controles op containers die via Schiphol of de haven van Rotterdam Nederland binnenkomen. Havens waar nu veerboten met vrachtverkeer uit Groot-Brittannië aankomen, gelden straks ineens als een invoerhaven voor de interne markt van de EU. Bovendien moeten bedrijven die zakendoen met Groot-Brittannië bij een chaotische brexit vanaf maart allerlei formulieren bij de douane invullen.

Controleposten

Uiteindelijk heeft de douane volgens een schatting van het kabinet ruim 900 mensen nodig voor alle extra taken. De laatste onderzoeksgegevens in handen van de Rekenkamer uit juli wijzen erop dat er in maart 2019 nog maar 300 mensen extra in dienst zijn. Daarvan hebben maar 115 hun opleiding afgerond. Dat is ook nog eens een verkorte theoretisch training zonder de gebruikelijke praktijkstages, waardoor de nieuwe douaniers eerst met ervaren collega’s mee moeten lopen. Volgens het kabinet is de situatie op basis van de laatste cijfers wel iets verbeterd. Minister van buitenlandse zaken Stef Blok gaat ervan uit dat de douane in maart 500 mensen extra in dienst heeft, en dat daarvan 300 een opleiding hebben afgerond.

Er is niet alleen een tekort aan mankracht, maar ook aan fysieke controleposten. Pas in september 2019 krijgt de douane een aantal mobiele scanners om containers te inspecteren. Uiteindelijk moeten er bij alle invoerhavens permanente scanners komen.

De douane onderzoekt nog wat er moet gebeuren om ferry’s uit Groot-Brittannië effectief te controleren. Bij de vertrek- en aankomstpieren moeten bijvoorbeeld plekken komen waar inspecteurs auto’s apart kunnen nemen om ze te doorzoeken. In overleg met de ferrybedrijven moeten daarom verbouwingen plaatsvinden.

Sollicitaties

Een extra probleem is dat de douane met dezelfde interne organisatorische problemen kampt als de belastingdienst, waar het onderdeel van is. In april en mei waren er problemen met softwaresystemen, waardoor de douane vacatures niet tijdig kon publiceren. Daarna lukte het ook niet om sollicitaties tijdig te verwerken.

Ook het bedrijfsleven kan bij een chaotische brexit in de problemen komen, aldus de Rekenkamer. Uit een onderzoek onder 450 bedrijven die zakendoen met Groot-Brittannië, blijkt dat maar 10 procent zich actief op een brexit voorbereidt.

Aan een chaotische brexit hangt voor Nederland een aardig prijskaartje. Met extra investeringen in de douane en andere controleurs, zoals de Voedsel- en Warenautoriteit, is tot en met 2023 ongeveer 650 miljoen euro gemoeid. Daarnaast zal Nederland 1,6 miljard euro bij moeten passen als Londen haar verplichtingen voor de al vastgelegde EU-begrotingen van 2019 en 2020 niet nakomt.

Meer lezen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie? Op trouw.nl/brexit verzamelen wij de beste artikelen over de brexit.

Lees ook:

Premier May stelt stemming over brexitdeal uit

De Britse premier Theresa May zou haar overeenkomst met de EU over de brexit dinsdag voorleggen aan het parlement, maar ziet daar vanaf

De brexit van A tot Z

Dit is alles wat u moet weten over de plannen van de Britten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden