'De dood van moeder liet een leegte achter, en veel vragen'

Zonder religieuze beleving geen religie – misschien is ze wel de kern ervan. Toch lees je er weinig over. In deze rubriek beantwoorden mensen vragen over wat ze op religieus gebied hebben beleefd. Vandaag: arts en schrijfster Suzanne van Bokhoven.

Koert van der Velde

Wat heeft u meegemaakt?

„Ik ben met een joodse man getrouwd, en toen mijn zoon acht dagen na zijn geboorte feestelijk werd besneden, voelde ik me vreemd, een buitenstaander. Ik kwam uit een atheïstisch nest, was alleen vanwege de katholieke traditie van mijn moeder ooit gedoopt. Religieuze verlangens had ik nooit gekend – ik was jong en had wel wat anders aan mijn hoofd. Maar sinds mijn moeder zelfmoord had gepleegd, nadat mijn vader er met zijn jonge secretaresse vandoor was gegaan, was het leven van karakter veranderd. Haar overlijden liet zo’n leegte achter dat ik op zoek ging naar antwoorden op vragen als: waarom is mijn moeder dood, waarom leven we, en is dit alles? Op zoek naar antwoorden en verlangend naar meer eenheid in ons gezin, besloot ik joods te worden.”

Was u een atheïst die zich bekeerde tot het geloof in God?

„Ik ging niet zomaar opeens van alles geloven. In de Tenach gaat het bijvoorbeeld over een persoonlijke God, maar daar kan ik niet in geloven. Ik denk dat God zo groot is dat hij niet is te omvatten, en te goddelijk is om tot ons te spreken. De mensen hebben hun ervaringen geïnterpreteerd op een menselijke manier en daarom van God een persoon gemaakt. Ze dachten zelfs zijn stem te horen – in werkelijkheid waarschijnlijk hun eigen interne dialoog. Dat Mozes Gods stem hoorde en de tien geboden kreeg gedicteerd, geloof ik dus ook niet.

Ook geloof ik niet in een leven na de dood. Wel kijk ik graag naar programma’s als Char, die met de doden praat, en onderken ik bij mijzelf het verlangen naar meer, maar geloven kan ik het niet. Dan spreekt de arts in mij. Ik geloof in een ziel, maar dat die onafhankelijk van mijn lichaam kan bestaan, gaat me te ver.

Voor mij is God liefde, natuur en kracht. Dat zijn zaken die ik werkelijk kan voelen, en dus kan ik zeggen dat ik God ervaar.”

Hebt u wel eens een religieuze ervaring gehad?

„Tijdens het Beth Dien, het ritueel dat maakte dat ik ook werkelijk joods werd, moest ik in een bad, helemaal kopje onder, maar zonder de bodem te raken. Deze rituele onderdompeling was beslist een spiritueel moment voor me. Het was zo intens en onverwachts. Eerst onder water, in die volledige stilte. Toen ik weer boven kwam, was alles opeens anders. Deze ervaring was zo sterk dat ik haar niet kan verklaren. Daar voelde ik de voor mij goddelijke kracht en de liefde: de emoties en de liefde in mezelf.

Nadat mijn moeder was overleden, was er een stuk uit mijzelf geslagen. Na dit ritueel voelde ik me weer compleet, helemaal senang. En zo is het gebleven.

Ik was toen het gebeurd was heel erg boos op haar. En teleurgesteld. Wat was dit voor een moeder die haar bloedeigen kinderen in de steek laat? Toen ik een paar jaar later zelf moeder werd, vond ik het nog onbegrijpelijker.

Nu de wond geheeld was, besefte ik dat ze zó alleen was, zó desperaat, haar eigenwaarde zó klein, dat ze dacht niet gemist te zullen worden.”

Voelde u zich na het rituele bad ook echt joods?

„Diep in mijn hart voelde ik me al maanden eerder joods. Niet dat ik alles geloof wat de andere vrijzinnige joden geloven, en dat ik me aan alle voorschriften houd. Zo drink ik na het eten wel een cappuccino, hoewel de spijswetten bepalen dat je ’geen lammetje in melk mag koken’, wat in de praktijk erop neerkomt dat je twee uur na het eten van vlees geen melkproducten mag nuttigen. Dat staat ver van mijn bed. Volgens mij is het God er niet om begonnen dat ik mijn eigen eten in een tupperware bakje meeneem als ik een gezellig etentje met mijn collega’s heb. Het zal vroeger best zijn functie hebben gehad, maar wat mij betreft is die er nu niet meer. Het mooie van het liberale jodendom is dat het, als je de regeltjes maar kent – daarvoor moest ik twee jaar op cursus – vervolgens aan jouzelf is om te bepalen of je je eraan houdt of niet. Er wordt niets opgelegd. Het gaat erom dat je ernaar streeft goed te doen. De geboden kunnen je daarbij helpen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden