De dood van Mawda (2) verdeelt de Belgische samenleving

De ouders van Mawda lopen mee in een mars voor hun doodgeschoten dochter, voorafgaand aan de begrafenis.Beeld BELGA

De dood van de Koerdisch-Iraakse peuter Mawda (2), neergeschoten door de politie, verdeelt België. Is zij het slachtoffer van een politiek klimaat waarin elke immigrant als crimineel geldt? Of namen haar ouders onverantwoorde risico's? 

Tieren en toeteren, dat is de gebruikelijke reactie als in Brussel het verkeer wordt stilgelegd. Maar als woensdagmiddag rond half twee een stoet van zo'n 1500 mensen voorbijtrekt is het nagenoeg stil op de kruising van de Bordetlaan en de Haachtsesteenweg, een drukke verkeersader in het noordoosten van de Belgische hoofdstad.

Velen in de stoet hebben op hun borst een foto van een peutermeisje gespeld. Mawda Shawri (2) kwam twee weken geleden tijdens een achtervolging om het leven door een politiekogel. De mannen, vrouwen, kinderen en baby's - gekleed in wit - begeleiden de familie van het meisje van een opvangcentrum voor vluchtelingen naar de begraafplaats van Schaarbeek, waar Mawda ter aarde wordt besteld.

De witte kleding, rozen en madeliefjes zijn een verwijzing naar de witte marsen die twintig jaar geleden talloze Belgen op de been brachten tijdens de affaire-Dutroux. De marsen werden het symbool voor een gebrek aan vertrouwen in de Belgische rechtstaat. "Het systeem van politie en justitie faalde toen, en dat gebeurt nu opnieuw", zegt geschiedenisstudent Maxime Pirard.

Politiek uitgespeeld

In de nacht van 16 op 17 mei zat het Koerdisch-Iraakse meisje Mawda met haar ouders en broer in een bestelbus die met valse nummerborden op de snelweg bij Bergen reed. Toen de politie het busje in het vizier kreeg, begon een achtervolging van bijna een uur. Ter hoogte van Namen schoot een agent op de bestelwagen. De peuter werd door die kogel geraakt en overleed onderweg naar het ziekenhuis.

Een justitieel en een intern politieonderzoek moeten tot meer duidelijkheid leiden over de precieze omstandigheden rond de dood van de peuter. Intussen wordt het incident politiek uitgespeeld. Volgens de Liga voor Mensenrechten is de dood van Mawda 'het gevolg van een migratiepolitiek die migranten niet beschouwt als personen in nood maar als criminelen'.

Aan de andere kant van het debat staat N-VA-partijvoorzitter Bart De Wever. Hij suggereerde vorige week juist dat de ouders van Mawda medeverantwoordelijk zijn voor wat er is gebeurd. Hun asielaanvraag werd afgewezen in Duitsland en ze werden tot drie keer toe in België opgepakt terwijl ze naar Groot-Brittannië probeerden te reizen. "Enkel over die mensen spreken als slachtoffer, lijkt mij niet correct", zei De Wever tegen 'VTM Nieuws'.

Bij zijn achterban kan hij rekenen op bijval, maar bij de demonstranten en veel anderen schoten die uitspraken in het verkeerde keelgat. "De politiek schuift de verantwoordelijkheid van zich af, naar de ouders", zegt Pirard. "Mensen zijn verbolgen over de demonisering van vluchtelingen."

Mogen ze blijven?

Huisarts Nele Vandenbempt (rode gebloemde rok, wit shirt) moet even slikken voor ze kan uitleggen waarom ze tijdens haar middagpauze met de mars meeloopt. "Ik heb het er moeilijk mee", zegt ze hees. "Die reactie dat de ouders schuld zouden dragen voor de dood van hun kind maakt mij zo boos. In hun situatie zou ik hetzelfde hebben gedaan voor mijn kinderen."

Er gaan veel stemmen op om de ouders van Mawda een verblijfsvergunning te geven. Zo zei de vorige premier van België, de Franstalige socialist Elio Di Rupo, dat mocht hij nog premier zijn, hij de ouders meteen een verblijfsvergunning had gegeven. Het tekent de politieke verhoudingen.

Of de ouders in België mogen blijven is voorlopig de vraag. Ze hebben een verblijfsvergunning op humanitaire gronden aangevraagd, die staatssecretaris van asiel Theo Francken (N-VA) in bijzondere omstandigheden kan toekennen. Hij schoof de hete aardappel afgelopen weekend door naar de regering, die er duidelijk mee in de maag zit.

Vicepremier Kris Peeters van de Christen-Democraten zei in de Belgische media dat het gezin een verblijfsvergunning voor een jaar zou moeten krijgen. De liberale premier Michel en Francken sturen aan op een statuut van slachtoffers van mensensmokkel waarmee de ouders 45 dagen kunnen blijven en meewerken aan het onderzoek tegen hun smokkelaars. Maar dat weigeren de ouders vooralsnog.

Lees ook: België wil boete voor arts die illegalen helpt
Het Belgische parlement besprak een  wetswijziging die medische zorg voor mensen zonder geldige papieren verder moet beperken. Artsen en medische organisaties waarschuwen dat fundamentele vrijheden in het geding zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden