'De dokter moet vaker niets doen'

Beeld anp

Soms kan een arts beter niets doen, luidt het advies van NFU, de koepel van acht academische ziekenhuizen. Zij overhandigen vrijdag een lijst met 1300 onnodige medische handelingen aan minister Schippers van Volksgezondheid.

Gert Westert, hoogleraar kwaliteit van zorg aan de Radboud Universiteit, coördineert het programma 'Doen of Laten? Terugdringen van onnodige zorg'. Met de lijst, die eigenlijk meer een doorzoekbare database voor artsen is, wil hij 'bij dokters de prikkel weghalen altijd maar handelingen te willen doen.'

De helft van wat artsen in ziekenhuizen doen, is niet gebaseerd op wetenschappelijk bewijs, meldde de NFU al een paar jaar geleden. Dan is 1366 onnodige verrichtingen op een lijst best weinig.
"Dat klopt, deze verrichtingen zijn het topje van de ijsberg. Bij het opstellen van de lijst hebben we de bestaande richtlijnen van medisch specialisten doorgenomen en gekeken naar de behandelingen die al zinloos genoemd worden. Dat staat vaak in de kleine lettertjes, en de richtlijnen zijn complete boekwerken. Met de lijst brengen we oude kennis weer voor het voetlicht."

Als dokters gewoon van deze 1366 onnodige handelingen kunnen weten, waarom voeren ze die dan uit?
"Het Nederlandse zorgsysteem is erg gericht op medische handelingen. Artsen nemen het zekere voor het onzekere. Ze zouden vaker hun handen op de rug moeten houden. Wij hopen dat ze dat nu gaan doen. We geven ze de informatie, en willen het liefst dat ze zich morgen al bijscholen. Over een jaar gaan we kijken of het goed lukt.

"Ook zorgverzekeraars spelen daar een rol in. Je zou kunnen zeggen dat deze lijst voor hen een goudmijn is. Een deel van de verrichtingen vergoeden ze al niet. Met de rest kunnen ze stoppen. Zo kan ook de prikkel bij dokters om altijd maar handelingen te doen, weggehaald worden."

Waarom is het voor dokters lastig op de handen om de rug te houden?
"Patiënten kunnen veeleisend zijn, en zeggen: 'Ik ga wel naar een andere dokter'. De dokter moet juist echt de tijd - die hij misschien wel niet heeft - nemen om ze uit te leggen waarom een behandeling niet noodzakelijk is. Dat kost inspanning, en dat is best lastig.

"Daarbij zijn patiënten ook mondiger geworden, doordat ze informatie op internet kunnen opzoeken, geloven ze de dokter minder snel. Toch kan dat ook een voordeel zijn: het gesprek wordt nu van twee kanten gevoerd, en patiënten kijken misschien zelf ook op de lijst."

Umc's hebben er toch baat bij zo veel mogelijk behandelingen te blijven doen? Hoe meer verrichtingen, hoe meer inkomsten.
"We willen niet in mensen gaan snijden als dat geen toegevoegde waarde heeft. Dat maakt de kwaliteit van de zorg er niet beter op. We willen dat er een beweging op gang komt, waarin artsen en patiënten kritisch kijken of een behandeling wel iets toevoegt. We moeten af van de productiekramp."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden