’De dokter is een watje’

’Overtuig de arts ervan dat ie ouderwetse medicatie voorschrijft’, ’dat jouw product het beste is’. Het consumentenprogramma Radar was undercover bij een cursus voor artsenbezoekers, die namens de farmaceutische industrie artsen hun medicijnen willen laten voorschrijven.

Een redacteur van het consumentenprogramma ’Radar’ volgde onlangs een vier dagen durende selectiecursus voor toekomstige artsenbezoekers. Ze ging ook een dagje mee met een artsenbezoekster om iets van het vak te proeven. De cursus en de meeloopdag werden met een verborgen camera vastgelegd.

De redacteur legde met goed gevolg de selectieprocedure af. Kort na uitreiking van het certificaat voor de cursus, werd zij benaderd door farmaceutische bedrijf Janssen-Cilag met een uitnodiging voor een sollicitatiegesprek.

Radar zond een selectie van de beelden afgelopen maandag uit. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) reageerde geschokt op de laatdunkende manier waarop docenten tijdens de cursus over het voorschrijfbeleid van artsen spraken. Vooral de typering van artsen die de behandelstandaarden van de NHG volgen, als dokters die geen keuzes willen of kunnen maken, was pijnlijk.

De NHG-standaarden staan hoog aangeschreven, niet alleen in Nederland. Maar de huisartsenrichtlijnen zijn bij de industrie niet populair omdat ze als regel de langer bestaande, generieke middelen als eerste keus adviseren. Die middelen hebben hun effectiviteit en veiligheid op langere termijn bewezen en ze zijn ook nog goedkoper dan de middelen waar nog patent op rust.

Nefarma, brancheorganisatie van de farmaceutische industrie, nam gisteren ondubbelzinnig afstand van tv-beelden waaruit bleek dat een artsenbezoekster van de firma Boehringer-Ingelheim in de wachtkamer van een huisarts een patiënt ongerust maakte over de risico’s van te hoge bloeddruk en tegelijk een bloeddrukverlagend middel aanprees waarvoor zij bij de dokter reclame kwam maken.

De actie met de verborgen camera bood een ontluisterend inkijkje in de wereld van de geneesmiddelenmarketing, waarin jaarlijks meer dan een miljard euro omgaat. Ruim een kwart van het bedrag dat in Nederland aan geneesmiddelen wordt uitgegeven, wordt besteed aan reclame en promotie van medicijnen. In Nederland zijn naar schatting 1500 artsenbezoekers actief, overwegend jonge mensen die veelal zonder een vooropleiding in de gezondheidszorg door farmaceutische bedrijven op pad worden gestuurd langs artsen en apothekers.

Buitendienstmedewerkers van de pillenindustrie zullen veelal op integere en correcte wijze hun werk doen. Ze zijn gebonden aan heldere gedragscodes. Maar het is niettemin zorgelijk om te zien hoe jonge mensen, die een carrière als artsenbezoeker overwegen, tijdens een introductiecursus op het vak worden voorbereid.

Ongeveer de helft van de Nederlandse huisartsen ontvangt overigens geen artsenbezoekers meer. Zij baseren hun medisch handelen op andere, vaak objectievere bronnen. Het NHG vindt dat huisartsen vertegenwoordigers van de farmaceutische industrie niet in een-op-eensituatie moeten ontvangen. Het huisartsgenootschap pleit voor overleg met de industrie in een groter gezelschap, bijvoorbeeld tijdens het periodieke geneesmiddelenberaad van huisartsen en apothekers in een regio. Dat biedt meer mogelijkheden voor een inhoudelijk debat over nieuwe geneesmiddelen, aldus de NHG.

Zoals dat gebruikelijk is zond Radar slechts een deel van het verkregen materiaal uit. Hieronder fragmenten uit de cursus, ook passages die niet in de uitzending zijn gebruikt.

De directeur van het wervings- en selectiebureau legt uit wat de taak is van een artsenbezoeker, in zijn hand houdt hij een plastic model van hersenen: „Jij komt bij die dokter binnen en je opent het schedelkapje en je kijkt waar jouw product staat, dat staat hier, nou dan zet jij het hier netjes vooraan, vergeet overigens niet het dakje weer te sluiten, want anders is het zo’n naar gezicht voor diegene die na jouw komt. En dan ga je weer weg. En dan hoop je maar dat die dokter als hij dan een patiënt ziet, dat hij dan denkt, verrek zeg, ik had hier laatst een artsenbezoeker en dat en oh ja ik zal dat middel eens gaan proberen. En dan pakt hij een pen en zo’n wit briefje en dan ppffft schrijft hij daar iets onleesbaars op en dat moet dan jouw product zijn. Nou daar gaat het om, daar moet je commercieel voor zijn, daar moet je overtuigingskracht voor hebben.”

„En als je dan eenmaal buiten gaat werken en je gaat in je rayon aan de gang dan lijkt het wel alsof je lepra hebt. Echt, want dan kom je bij zo’n balie aan met je koffertje bij zo’n assistente en dan duikt zij al onder de balie, daar heb je zo’n artsenbezoeker, nare commerciële mensen zijn dat.”

„Je moet een arts overtuigen dat jouw product beter is terwijl eigenlijk alle producten in de markt toch wel gelijkwaardig aan elkaar zijn. Aan de ene kant heb je artsen die zeggen: donder nou op met je koffer vol cadeaus, daardoor is de farmaceutische industrie zo duur. Jullie verdienen geld over de ruggen van andere mensen, zieke mensen ook nog eens, stelletje uitzuigers. Je hebt ook mensen en daar kom je binnen en dan zeggen ze: heb je nog leuke cadeautjes? Enne, gaan we nog wel eens ergens heen? Vroeger had je nog wel van die leuke reisjes, mooi feest het is tegenwoordig waardeloos met die farmaceutische industrie. En daartussen balanceer jij.”

„Natuurlijk willen we geld verdienen. En natuurlijk is het wel een snelle wereld. En natuurlijk wordt er meer geld verdiend als zou moeten, maar het oog wil ook wat toch?”

„Je moet artsen het gevoel geven dat ze het in de hand hebben. Ze denken namelijk zelf dat ze het in de hand hebben. In ieder geval degene die jou ontvangt. En degene die je niet ontvangt vind ik eigenlijk een watje. Toch? Het zijn ook mensen die zich verschuilen achter NHG-standaarden omdat ze zelf geen keuzes kunnen of durven maken. Maar ze zeggen niet dat ze het niet durven, ze zeggen dat de NHG-standaard heel goed is. Artsen hebben zo veel angsten.”

„Waar je die arts eigenlijk van moet doordringen is het feit dat ’ie eigenlijk ouderwetse medicatie voorschrijft.”

„Artsen zijn net mensen dus er zijn ook mensen bij die zich laten beïnvloeden. Ik zal je vertellen, destijds werkte ik bij MSD en MSD had een cholesterolverlager, Zocor. En toen kwam er een nieuwe cholesterolverlager van Pfizer een hele tijd terug. Er waren echt cardiologen die dan naar de marketingmanager van MSD toekwamen en zeiden ’Wat is het jullie waard dat we onze patiënten op Zocor laten staan, want er is nu een goed alternatief’.”

„Apothekers zijn over het algemeen natuurlijk heel goed op de hoogte van medicijnen, maar grof gezegd, de patiënt interesseert ze niet echt. Het gaat gewoon om therapie. (...) Voor een apotheker is geld heel belangrijk. Hij heeft meer te doen dan er te zijn voor de patiënt. Hij moet zorgen dat zijn toko draait. Als hij meer kan verdienen door een bijna gelijkwaardig product voor te schrijven of via parallelimport in te kopen en een deel van het prijsverschil in zijn zak te steken...”

„De farmaceutische industrie vindt apothekers wel eens geldwolven, die alleen maar letten op wat ze kunnen verdienen. (...) Je gaat naar de apotheek om je gewone recept op te halen en in een keer krijg je heel iets anders mee. En wat zegt assistente dan, ja maar dat is precies hetzelfde alleen dat andere middel is duurder. Wat ze er dan even vergeten bij te zeggen is dat er dus uiteindelijk meer geld door de apotheker wordt verdiend.”

„Misschien is die winst (van de farmaceutische industrie) te groot, maar niet zo groot als ze denken dat ’ie is. Maar, we vreten er goed van hè, absoluut. Het feit dat ik hier sta, en ik doe het niet voor niks, dat kan ik je verzekeren, dat feit, er zit ook marge, natuurlijk zit er marge, maar er zit marge in elke industrie en hier ook. En dan hebben we nog de mazzel dat we met producten werken die twaalf jaar onderzoek hebben gedaan, nou moet jij maar eens naar de Blokker gaan, daar staan producten op het schap, een keer goed naar kijken en het lazert in elkaar. Dat heb je niet in de farmaceutische industrie. Die innovatie, er is zo lang naar gekeken en daar wordt te weinig rekening mee gehouden.”

„Je wordt neergezet als tak waar heel veel geld verdiend wordt over de ruggen van... Maar die ongelofelijke bedragen komen wel ergens vandan. Nou wil ik niet zeggen dat er geen marge in zit, want je krijgt een leuke auto straks hoor en er is genoeg geld, ik probeer een nuance aan te geven en te zeggen: hallo, het gaat wel daar en daar en daar aan op. En dat is niet vies. Er zijn een heleboel mensen die er vies naar kijken. Wat we jullie duidelijk proberen te maken is dat je je ertegen wapent dat je dit soort dingen krijgt dat je uit kan leggen hoe de andere kant in mekaar zit. Natuurlijk verdienen we er aan, maar er worden allemaal mensen mee geholpen. De kwaliteit van leven neemt toe.”

„Cholesterol, luchtwegen, depressie, daar gaat het meeste geld in om. 147 miljoen euro op jaarbasis verdwijnt dus in de pocket van Pfizer.”

„Ik vind het jammer dat de farmaceutische industrie zo’n slecht imago heeft. Vrienden heb ik het uitgelegd en die snappen het. Maar kennissen leg ik het niet uit. Vage kennissen zeggen ’jeetje man wat heb jij een easy baan, zeg. Je bent veel thuis, leuke reisjes in een hotel slapen. Je hebt het maar luxe hoor. (...) Op een gegeven moment probeer je het uit te leggen en als je er doodziek van wordt, dan zeg je inderdaad dat klopt. Ik zeg: ja, en weet je, ik krijg er nog een smak geld voor ook. Volgend jaar mag ik weer een nieuwe auto uitzoeken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden