De documenten zijn niet echt

Islamitische Staat (IS) heeft mogelijk zijn eigen Edward Snowden. Interne stukken van IS over al zijn leden - van voetsoldaten tot zelfmoordterroristen - liggen op straat. Daaronder zitten ook Nederlandse Syriëgangers. De grote vraag is: zijn de documenten echt?

GHASSAN DAHHAN EN WILFRED VAN DE POLL

Sommige vermaarde terrorisme-experts geloven dat de documenten kloppen, zoals hoogleraar Peter Neumann van King's College London. Hij volgt met een team van negen academici alle berichten omtrent IS-strijders al jaren op de voet. Volgens hem ondersteunen de documenten de conclusies van zijn eigen onderzoek naar Syriëgangers. "De hoge mate van details (zoals hun geboortedata, adressen, vrienden) is verbluffend en (voor zover ik het kan beoordelen) allemaal correct", schrijft hij op Twitter. Bovendien, zegt hij: "Laten we realistisch zijn: het zou héél veel moeite kosten om 22.000 documenten te manipuleren." Vervalste IS-documenten komen vaker voor, maar nooit op deze schaal.

De Duitse autoriteiten, die als eerste inzage kregen in de documenten, volgen Neumanns lijn. Eerder deze week zei de Duitse minister van buitenlandse zaken Thomas de Maizière dat door de stukken de regering "beter in staat is om de structureren van deze organisatie te doorgronden". Ook wil hij de nieuwe inzichten gebruiken om "jonge radicale individuen te ontmoedigen".

De Nederlandse inlichtingendiensten onderzoeken de documenten en kunnen de authenticiteit nog niet bevestigen, aldus een woordvoerder van de Nationaal coördinator terrorismebestrijding en veiligheid.

Tot nog toe zijn er slechts enkele honderden van de mogelijk tienduizenden stukken gepubliceerd, waaronder de aanmeldformulieren van tenminste twee Nederlandse IS-strijders. Zoals van een 'Abu Jihad al-Hollandi (dit is zijn nom de guerre, waarbij al-Hollandi verwijst naar zijn Nederlandse nationaliteit) uit Amsterdam. Hij is geboren in 1997, van Nederlands-Marokkaanse afkomst, zijn moeder heet Saadia, hij werkte in een supermarkt, heeft alleen de middelbare school afgemaakt en kwam op 27 december 2013 aan in Syrië.

Zijn gegevens komen ongeveer overeen met een Nederlands-Marokkaanse jongen uit de Amsterdamse wijk Geuzenveld, genaamd Achraf Bouamran: zelfde leeftijd, zelfde alias, vertrekdatum, werkervaring en aankomstdatum. Hij kwam een jaar geleden op 17-jarige leeftijd om bij een Amerikaanse luchtaanval in Raqqa, zo meldden diverse media.

Op het formulier wordt Abu Jihad aanbevolen door een zekere Zakaria al-Hollandi, Soufiane al-Hollandi en Abu Hanifa al-Belgiki. Tenminste twee hiervan zijn inderdaad bekende IS-strijders. Zoals Zakaria al-Hollandi, de schuilnaam van Victor Droste (28), een voormalige postbode uit Heeten die in april 2013 uitreisde en onlangs op de terroristenlijst werd gezet. Hij verblijft in Syrië maar zei niet voor IS te vechten. Die bewering lijkt nu definitief ontkracht.

undefined

Wat kunnen de gevolgen zijn voor IS?

Als het klopt dat tienduizenden interne documenten van Islamitische Staat (IS) op straat liggen, waaronder aanmeldingsformulieren van strijders bij aankomst in het kalifaat, dan heeft de groepering een groot probleem. En krijgen de vijanden van IS - dat zijn er veel - een mooi inkijkje in de keuken van de terreurgroep. Deze week verschenen al enkele honderden documenten in de media, waarschijnlijk volgen er meer. De Syrische oppositiesite Zaman al-Wasl en het Britse Skynews brengen de documenten gefaseerd naar buiten. IS blijkt alle gegevens over strijders bij te houden.

De documenten zullen, als die echt blijken te zijn, de strafvervolging van teruggekeerde IS-strijders makkelijker maken. Sommige teruggekeerde strijders zeggen of tegen de autoriteiten dat ze in Syrië waren voor 'humanitaire werkzaamheden' of ze proberen hun rol binnen de organisatie te bagatelliseren.

Hun motivatie om zich aan te sluiten bij IS staat nu echter zwart op wit en is voorzien van een officiële IS-stempel. En omdat hun identiteit makkelijk is te achterhalen, heeft justitie in de toekomst harde bewijzen in handen om teruggekeerde strijders ook daadwerkelijk te veroordelen.

undefined

De vragen op het formulier

1.Naam?

2.Strijdersnaam?

3.Naam van de moeder?

4.Bloedgroep?

5.Geboortedatum en nationaliteit?

6.Burgerlijke status?

7.Adres en verblijfplaats?

8.Opleidingsniveau?

9.Kennisniveau van de sharia?

10.Vorige job?

11.Welke landen doorgereisd?

12.Via welk gebied binnengekomen?

13.Door wie aanbevolen?

14.Datum van aankomst?

15.Eerder al gevochten?

16.Beoogde functie?

17.Speciale vaardigheden?

18.Huidige werkplaats?

19.Borgsom?

20.Niveau van gehoorzaamheid?

21.Contactnummers?

22.Datum van overlijden en plaats?

23.Opmerkingen?

Wat kunnen de gevolgen zijn voor IS?

undefined

Het aanmeldformulier

De informatie over Achraf Bouamran op het document verschilt toch op één punt met wat zijn vader over hem vertelde. Hij zou volgens het IS-aanmeldingsformulier op 27 december 2013 in Syrië zijn aangekomen, maar zijn vader vertelde in diverse media dat Bouamran op 29 december 2013 op het vliegtuig van Turkish Airlines naar Turkije vloog. Twee dagen later dus.

Het kan zijn dat een mogelijke vervalser zich baseert op openbare informatie. De zaak van Achraf Bouamran, net als die van veel andere IS-strijders die worden genoemd, is bijvoorbeeld breed uitgemeten in diverse media. Toch is de kans dat iemand 22.000 formulieren van IS-strijders fabriceert op basis van openbaar toegankelijke informatie vrijwel onmogelijk.

Sommige arabisten twijfelen ook aan de echtheid van de documenten, onder meer door het taalgebruik en de verschillende manieren waarop het logo wordt afgebeeld. Andere slordigheden bevatten het variërend gebruik van kalenders, soms de islamitische, soms de gregoriaanse. Volgens de Nederlandse arabist Jan Jaap de Ruiter is het ook hoogst ongebruikelijk voor IS om de term 'datum van dood' te gebruiken in een overlijdensakte van een jihadist. Doorgaans gebruikt het daarvoor de term 'martelaarschap'.

De documenten stammen uit de tijd voor het uitroepen van het kalifaat (juni 2014), omdat ze de oude naam 'ISIS' gebruiken. Critici betwijfelen of de jihadisten toen al zo goed georganiseerd waren (de formulieren spreken zelfs van de 'algemene administratie van de grenzen').

Een andere reden om een slag om de arm te houden is de bron zelf, die zich Abu Hamed noemt. Over hem is weinig bekend, behalve dat hij twee keer deserteerde. Eerst was hij lid van het Vrije Syrische Leger, daarna zou hij zijn overgelopen naar IS. Daar raakte hij gedesillusioneerd, waarop hij besloot de groep te verlaten. Hij gelooft in merkwaardige theorieën. IS zou volgens hem in het geheim samenwerken met de Koerdisch-Syrische militie YPG en het Syrische leger. De drie partijen zouden samenspannen tegen de 'gematigde oppositie' in Syrië. Maar uit documenten van IS zelf, die eveneens deze week verschenen, komt juist naar voren dat vrijwel alle zelfmoordaanslagen die de organisatie de afgelopen maand in Syrië pleegde gericht waren tegen de Koerdische milities en het Syrische Leger.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden