'De discussie over Zwarte Piet speelt niet alleen in de Randstad'

Tegenstanders van Zwarte Piet demonstreren in Dokkum voor vrijheid van meningsuiting en demonstratierecht. Tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas twee weken eerder werd op het laatste moment een demonstratieverbod ingesteld.  Beeld ANP
Tegenstanders van Zwarte Piet demonstreren in Dokkum voor vrijheid van meningsuiting en demonstratierecht. Tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas twee weken eerder werd op het laatste moment een demonstratieverbod ingesteld.Beeld ANP

De demonstratie van anti-Zwarte-Pietactivisten in Dokkum is vanmiddag relatief rustig verlopen. Ook voorstanders van Zwarte Piet hadden zich in de stad verzameld. "Die buitenlanders snappen het niet."

De activisten hielden een inhaaldemonstratie, omdat hun eerder geplande actie tijdens de intocht van Sinterklaas op het laatste moment werd verboden. Toen blokkeerden pro-Piet-demonstranten de toegangswegen naar Dokkum. De burgemeester kreeg signalen binnen dat pro-Piet-demonstranten zwaar vuurwerk hadden en bovendien contact met de mensen in de binnenstad. Zij zag zich genoodzaakt de vergunning voor de demonstratie in te trekken. Vorige week kondigden de anti-Piet-activisten aan alsnog naar Dokkum te komen, om te demonstreren tégen Zwarte Piet en vóór vrijheid van meningsuiting en het recht om te demonstreren.

''No! More! Black! Face! No! More! Black! Face!'' Het standpunt van de ongeveer honderdvijftig demonstranten, die onder politiebegeleiding door het centrum van Dokkum lopen, is duidelijk. Agenten staan op scherp, je kunt nergens heen kijken zonder ze te zien.

Er zijn dranghekken en gepantserde bussen die de toegang blokkeren. De toegestroomde menigte kijkt naar de spandoeken en borden met teksten als Swarte Pyt docht pine - Zwarte Piet doet pijn, en Rasisme mei net - racisme mag niet. Sommigen schudden het hoofd, sommigen prevelen vloeken. Een vrouw tikt de barricaderende agent op de arm: waar kan ze zich aanmelden om mee te demonstreren?

Tien ME-busjes, twee sleepwagens, een politiewagen en elf motoragenten begeleidden de drie bussen vol demonstranten naar de Bonifatiusstad. Onderweg werden er wat middelvingers opgestoken, wat leuzen geroepen.

Ziek

Op de hoek van de Keppelstraat en de Strobosserweg, waar de stoet langsloopt en afbuigt, staat een man te tieren dat 'dit land ziek is' en dat het 'allemaal de schuld is van de linkse media.' Een ander vertelt dat hij heus wel een mening heeft, maar niet de behoefte om die te roeptoeteren. En nee, hij wil niet met zijn naam in de krant.

Dat is nogal een dingetje, merkt Arnold Helmantel van discriminatiemeldpunt Tûmba. Hij is een van de sprekers, vandaag, tijdens de demonstratie op parkeerterrein Acht Zaligheden. Melders van Zwarte-Piet-gerelateerde racistische incidenten durven daar amper nog over te praten, zegt hij. En vorige week vroeg hij een schoolklas in een Fries dorp wie er vond dat Zwarte Piet moest blijven. ''Allemaal staken ze hun vinger op. Maar na de les, de klas was leeg, kwamen er drie jongens terug. Ze gaven me een hand, bedankten me en gaven toe dat ze helemáál niet voor Zwarte Piet waren. Ze durfden daar alleen niet voor uit te komen.''

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Darshan Boerema, niet geschminkt maar wel in een Pietenpak, vraagt aan omstanders wat ze vinden van de Pietendiscussie. Beeld ANP
Darshan Boerema, niet geschminkt maar wel in een Pietenpak, vraagt aan omstanders wat ze vinden van de Pietendiscussie.Beeld ANP

Helmantel wil laten zien dat de discussie niet alleen in de Randstad speelt, zoals werd gesuggereerd na de snelwegblokkades twee weken geleden, waarbij de verhoudingen tussen anti- en pro-Piet als een mal werden gelegd op die tussen Randstad en de rest. ''Natuurlijk zijn hier in het noorden wel meer witte mensen. Maar dat betekent niet dat het hier geen discussiepunt is.''

De sfeer is grimmig; ook als de sprekers een voor een het publiek (vooral de demonstranten zélf, en een handjevol toegestroomde toeschouwers) toespreken verliezen de agenten geen moment hun grip. Als een vrouw met een roze opvouwtasje begint te roepen 'Zwarte Piet Welkom!' staan er binnen twee seconden twee om haar heen.

Oant sjen

Er zijn speeches. Er worden leuzen gescandeerd. Er zijn verhalen, over slavernij, over koloniale geschiedenis. Er is muziek: reggae, afrodance, er is gemeentedichter Tsead Bruinja die in het Fries vertelt wat het enige is dat je volgens hem zou moeten doen met schoensmeer: je schoenen poetsen.

De burgemeester duikt op, wandelt het terrein over en geeft Jerry Afriyie van Kick Out Zwarte Piet, die de manifestatie organiseerde, een hand. Afriyie draagt een sjaal met Friese pompeblêden erop.

Rond vieren, geheel volgens schema, is het voorbij, de bussen staan klaar en de demonstranten vertrekken weer. 'Dokkum bedankt!', zingroepen ze in het voorbijgaan, terwijl ze onder de 'Oant sjen' banner door de stad verlaten, richting bus. In het publiek begint een man te roepen en te razen. Twee agenten nemen hem apart, en even later neemt hij zijn positie weer in. ''Die buitenlanders snappen het niet'', moppert hij. ''Hun hebben ook tradities die wij respecteren, dat moet andersom ook. Sinterklaas was altijd een mooi feest en nu ineens is het racistisch. Ze moeten gewoon oprotten naar hun eigen land.'' ''En als ze nou gewoon uit Nederland komen?'', vraagt zijn buurman. ''Dan moeten ze óók oprotten'', mengt een jongen in een bomberjack zich in het gesprek. En nee, ook deze man en de bomberjackjongen willen niet met hun naam in de krant.

Neutraal

Vlakbij hen staat een jongen, niet geschminkt, maar wel in een Pietenpak. Hij heet Darshan Boerema en is vlogger. Hij vraagt aan omstanders wat ze vinden van de Pietendiscussie. De interviewtjes filmt hij. ''Net zei een meisje dat Zwarte Piet zwart moet blijven. 'Maar ik ben toch óók niet geschminkt', zei ik. Maakte haar niets uit, zei ze. En tóch bleef ze erbij dat hij zwart moet blijven.''

Zowel pro- als anti-Pieters reageren soms heftig op zijn uitdossing, zegt de 17-jarige Boerema. ''Eén man probeerde me te slaan. Ik weet niet precies bij welk kamp hij hoorde.''

Boerema heeft een Surinaamse, Hindostaanse vader en een witte, Nederlandse moeder. Wat vindt hij er zelf van? ''Ik ben neutraal'', zegt hij zelf, wijzend op zijn schminkloze gezicht. ''Weet je, mij maakt het dus echt niets uit. Ik heb vroeger ook genoten van Zwarte Piet. Als ik maar cadeautjes kreeg! Maar ik denk wel: als zo veel mensen zich erdoor gekwetst voelen, wat is er dan zo ingewikkeld aan om het aan te passen?''

Uiteindelijk werden twee personen aangehouden omdat ze zich niet konden identificeren, en dat moest wél vanwege de noodverordening in het centrum van Dokkum. Een handvol Pegida-aanhangers, vermomd als Zwarte Piet, werd de toegang ontzegd. De plek die de pro-Piet-activisten was toegezegd, bleef nagenoeg leeg.

Lees ook:
- Zwarte Piet verdeelt stad en ommeland
- De ombudsman: In berichtgeving over Zwarte Piet zeggen feiten meer dan meningen
- In Alphen blijft Piet pikzwart, in Meppel kan het best anders

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden