'De dirty tricks in reiswereld blijven'

ENSCHEDE - Van Ferdinand Fransen, bestuursvoorzitter van Arke NV., mag het elke zomer pijpestelen regenen in Nederland. Da's goed voor de omzet. Het aantal boekingen voor het zomerseizoen lag begin deze week bij Arke 18 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Bij de verkoop van vliegreizen naar de zon is er zelfs sprake van een spectaculaire stijging met 35 procent.

“De mensen zijn het onbetrouwbare Nederlandse zomerweer kennelijk zat en kiezen voor zekerheid”, constateert Fransen (66) tot zijn genoegen.

Aangezien Arke ook al acht procent meer wintervakanties verkocht, lijkt de Enschedese reisorganisatie in het jaar dat het 60-jarige jubileum wordt gevierd een recordomzet te boeken. Arke sloot het boekjaar 92/93 af met een omzet van 882 miljoen en een netto winst van 11,8 miljoen, zo maakte het bedrijf gisteren bekend.

Voorspelling

Ondanks de aanzienlijke stijging van het aantal boekingen tot nu toe durft Fransen geen recordwinst te voorspellen. “Veel mensen die vorig jaar alsnog wilden vluchten voor de regen, maar te laat waren met boeken, hebben nu het zekere voor het onzekere genomen”, veronderstelt hij. “Als we uiteindelijk tien procent meer zomerreizen verkopen dan vorig jaar, ben ik dik tevreden.”

Fransen verwacht voor komend jaar een omzet van 960 miljoen gulden. Arke heeft in Nederland een marktaandeel van ongeveer 14 procent en is de enige touroperator die een jaarverslag presenteert. “Wij zijn dermate gezond dat we de cijfers gewoon kunnen laten zien”, aldus Fransen trots.

Het 60-jarige jubileum van Arke Reizen valt samen met het 50-jarige dienstjubileum van Ferdinand Fransen. Op 16-jarige leeftijd trad hij in juli 1944 in dienst bij Arke en Ten Barge, een busbedrijf dat het vervoer van arbeiders uit de regio naar de Enschedese textielfabrieken verzorgde. Dat Ferdinand een baantje kreeg, werd thuis met gejuich begroet. De 15 gulden die hij elke vrijdag meebracht, betekende een verdubbeling van het huishoudbudget. Als weduwe met vier opgroeiende zoons had zijn moeder het bepaald niet makkelijk.

De armoedige jeugd in de Enschedese buurt De Veldkamp (“Af en toe ging je met een hongerige maag naar bed”) werkt karaktervormend. Tegen het decor van de Tweede Wereldoorlog leert Fransen knokken voor zijn bestaan. Een eigenschap die hem later goed van pas kwam in de 'vechtmarkt' die de reiswereld heet te zijn.

“Aan ethiek schort het nog wel eens in deze branche”, constateert Fransen. “Er zijn nog steeds figuren die drukker zijn met het onderuithalen van de handel van een ander dan met hun eigen produkt. Ik durf hardop te zeggen dat ik nog nooit een stuiver heb verdiend met oneerlijk zakendoen.” De 'dirty tricks' in de reiswereld zijn door de jaren heen volgens Fransen nog steeds dezelfde.

“Oneerlijke prijsvergelijkingen maken, bijvoorbeeld. Dat is echt heel simpel. Je huurt in een hotel waar wij 100 kamers afnemen, via een agent twee kamertjes en biedt die onder de kostprijs aan. Vervolgens ga je adverteren met een prijsvergelijking waarin je stelt dat Arke veel duurder is. Die dingen gebeuren nog steeds en daar houd ik niet van.”

Onder de leiding van Fransen groeit Arke uit tot de op een na grootste reisonderneming van Nederland met 866 personeelsleden. De grote sprong voorwaarts volgt eind jaren zeventig, als Fransen 18 miljoen besluit te investeren in de bouw van een eigen vakantiecomplex, Barbacan, op Gran Canaria. Het succes van Barbacan, ook tegenwoordig nog een topper, beschouwt hij als een persoonlijke triomf. “Barbacan zou volgens mijn concurrenten de doodskist van Arke worden, maar het werd mijn troetelkind.”

Verrassing

Bijna vijf jaar geleden, hij is dan al bijna vijftien jaar de enige aandeelhouder, verraste Fransen de reiswereld met de verkoop van een belang van 40 procent aan het Duitse reisconcern TUI. Als hij volgend jaar oktober afscheid neemt, nemen de Duitsers nog eens 50 procent over.

“Ze willen graag dat ik als president-commissaris tien procent zelf houd.” Barbacan blijft zijn persoonlijke eigendom. “Want je eigen kind verkoop je niet.” Hoewel hij zijn bedrijf ook op de beurs te gelde had kunnen maken, koos Fransen bewust voor verkoop aan een Europese gigant. “Mijn mening dat hiermee de continuteit van het bedrijf het best gewaarborgd is, staat nog pal overeind. Alles wordt 'mega' in de reiswereld. Om goede prijzen te kunnen maken, moet je inkoopvolume hebben.”

Op verzoek van TUI zoekt Fransen al een tijdje in de Nederlandse reiswereld naar een kandidaat die hem volgend jaar kan opvolgen als eerste man. “Die Duitsers weten ook wel dat het aanstellen van een Nederlander aan de top bij Arke een voorwaarde is om succesvol te blijven. De Duitse mentaliteit is toch wat anders dan de onze, he.”

Het heeft sommigen verbaasd dat Fransen uitgerekend aan Duitsers heeft verkocht. “Ach”, weert hij af, “tijdens en direct na de oorlog had je een hekel aan de Duitsers, da's logisch. Bij het bombardement op Enschede in februari 1944 is zelfs ons huis uitgebrand en ben ik aan de dood ontsnapt. Er ging een brandbom dwars door de stoel waarop ik kort daarvoor had gezeten. Maar wij leven hier in het grensgebied, veel Twentenaren hebben familierelaties over de grens. Mijn grootmoeder van moeders kant was bijvoorbeeld ook Duits. We zijn hier de scherpe kantjes ten aanzien van Duitsland wat sneller kwijtgeraakt, denk ik. Met mijn partners binnen de Raad van Bestuur van TUI heb ik er nog nooit over gesproken. Die zijn allemaal in de vijftig en waren nog kind destijds. Die kun je toch niets kwalijk nemen? ”

Sommigen zien de naderende overname niettemin met zorg tegemoet. Fransen is Tukker in hart en nieren. Of het nu om FC Twente gaat, culturele of sportevenementen in de regio, TV Oost, dat van de grond moet komen of een muziekcentrum dat in Enschede gebouwd moest worden, Arke is er steevast bij als sponsor. Net zoals Fransen in het kader van de jubileumviering zijn 800 personeelsleden mee op vakantie neemt naar Spanje. En hij zijn mensen destijds na de afronding van de onderhandelingen met TUI een financieel douceurtje gaf, waarmee de halve jaarwinst van Arke werd opgesoupeerd. Fransen is er trots op dat Arke al jarenlang een erg laag ziekteverzuim heeft van 4,2 procent. Het landelijke gemiddelde is 7,4 procent. “Dat zegt wel iets over de sfeer in het bedrijf en de motivatie van het personeel.”

Vooral met de vrijgevigheid zal het afgelopen zijn, als Fransen straks zelf niet meer de scepter zwaait, zo wordt gevreesd. Fransen: “Wij hebben een verantwoordelijkheid naar de regio.

Dat zal ik de Duitsers en mijn opvolger wel duidelijk maken, voor zover men dat nog niet doorheeft. Ze zijn trouwens nog niet van me af, hoor. Ik word commissaris.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden