De dienstbode van het pinguïngezin

De langverwachte televisieserie 'Planet Earth II' is te zien. Ik heb de eerste aflevering gekeken, met de aandoenlijke beelden van een naar een onzichtbaar vrouwtje zwemmende drieteenluiaard en de onbeschrijflijke ontberingen van een kolonie kinbandpinguïns op het onherbergzame Zavodovski-eiland. Prachtige opnames, maar er bleef tijdens het consumeren van de beelden iets in mijn keel steken. Als een graatje. Het zal wel aan mij liggen, maar ik ergerde me aan de opzwepende filmmuziek met dreunende pauken, aan de zalvende voice-over, maar vooral aan de verborgen antropomorfie in de gedempt uitgesproken tekst. Hoezo heeft een dier het 'naar zijn zin'? Hoe weet je dat een luiaard verliefd is? Er moet in de natuur simpelweg worden gegeten, overleefd en gecopuleerd en daar zit bij geen enkel dier een diepere gedachte achter. Dat neemt niet weg dat de beelden het mooiste en beste zijn wat cinematografisch mogelijk is. Je bent bijna één met de dieren, ruikt hun adem, voelt de kwijlspetters rondvliegen. David Attenborough vatte het belang van de film prachtig samen: 'Omdat we van de natuur afhankelijk zijn, is kennis erover van levensbelang'. Kennis gebaseerd op verwondering.


Neem de kinbandpinguïns, die in een kolonie van anderhalf miljoen dieren broeden op een kaal vulkaaneiland in de Zuidelijke IJszee, in het midden van de driehoek Kaapstad-Vuurland-Antarctica. Zavodovski-eiland is zo ongeveer het minst bewoonbare stukje aarde, er groeit niks, het is er ijzig koud en winderig, steile en messcherpe klifkusten worden geteisterd door metershoge, beukende golven en woest opspattend schuim. Het voordeel voor de grondbroeders om juist hier hun eieren te leggen zal gelegen zijn in de complete afwezigheid van landroofdieren. Alleen zuidpoolkippen en grote jagers vormen een bedreiging.


Kinbandpinguïns zijn makkelijk herkenbaar aan dat kekke zwarte streepje dat onderlangs hun kop loopt en dat er inderdaad uitziet als het lintje waarmee een eeuw geleden dienstbodes hun kanten mutsje vastknoopten. De dieren komen voor in het Zuidpoolgebied en broeden er op diverse eilanden en op de kusten van Antarctica en Zuid-Amerika. Ze zijn niet zeldzaam, naar verluidt leven er ongeveer acht miljoen kinbandpinguïns. De broedkolonie op Zavodovski-eiland is wel een belangrijke hotspot met bijna een vijfde van het totale aantal vogels.


Kinbandpinguïns gaan een langdurige relatie met elkaar aan; mannetje en vrouwtje zorgen bij toerbeurt voor meestal twee eieren en de kuikens. De ander gaat dan naar zee om tientallen kilometers buitengaats naar voedsel te zoeken: visjes, krill en inktvisjes die worden ingeslikt en, eenmaal terug bij het nest, voor het hongerige kroost weer opgebraakt. Dat is allemaal nog tot daar aan toe, maar om te water te geraken storten de pinguïns zich met doodsverachting in de schuimende zee en terugkerend laten ze zich letterlijk op de kliffen smijten. In de film zien we hevig bloedende pinguïns met volgevreten buiken naar het nest strompelen. Dat moeten ze dan ook nog eens zien te vinden. Dat laatste is wellicht de grootste prestatie: om temidden van de honderdduizenden nesten precies dat ene nest te spotten, te herkennen aan het unieke stemgeluid van de achtergebleven partner.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden