De dertigers verdwalen in een woud van kansen. Ze hebben te weinig realiteitszin.

Ze wilde een broodjeszaak opzetten met biologische producten in Amsterdam-Zuid, mensen ondersteunen zoals Oprah doet en het allerliefste chimpansees bestuderen in Afrika. Typisch gedrag voor iemand met een dertigerscrisis, zegt Nienke Wijnants (29), nu ze uit haar dip is. ,,En daarnaast wilde ik ook nog iets doen met mijn studie psychologie.''

Haar familie werd er gek van, vertelt ze. ,,Die had zoiets: dóe wat, neem een baan. Werk is werk, dat doe je omdat het moet, niet omdat het leuk is. Maar ik wilde niet zomaar een baan, ik wilde dé baan.''

Chimpansees bestudeert ze nog steeds niet. De oerwouden van Afrika liggen eindeloos ver weg van Wijnants' kantoor in Hoofddorp. Toch zijn niet al haar idealen van tafel geveegd. Door haar ervaring met een 'vervroegde midlifecrisis' helpt ze nu mensen als loopbaanbegeleider en ondervroeg ze 1200 werkende mensen over het dertigersdilemma voor haar promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam. ,,In gesprekken met twintigers en dertigers kwam ik steeds hetzelfde tegen: ik weet niet welke keuze ik moet maken.'' Een breed scala aan mogelijkheden krijgt deze groep voorgeschoteld: jobhoppen is goed voor je cv, maar je kunt ook intern opklimmen. Leg je je nu al vast door voor een partner te kiezen of flirt je liever nog wat rond? Wil je kinderen? Reizen? ,,Het gras bij álle buren lijkt groener'', legt Wijnants uit. ,,Dat werkt verlammend.''

Geen dertiger zou de keuzevrijheid willen opofferen, maar door de bomen is het bos niet meer zichtbaar. Dertigers verlangen naar een perfect leven, met een veelheid aan mogelijkheden. ,,We willen én een leuke partner, én tot diep in de nacht uitgaan én carrière maken én kinderen. Op alle fronten moet je perfect zijn.'' Stukje bij beetje realiseren dertigers dat hun leven geen succesformule is. Met elke keuze die ze moeten maken, sluiten ze andere mogelijkheden uit. Dertigersdip of dertigersdilemma: het treft de generatie die meegegroeid is met de economische welvaart. ,,Kon je vroeger alleen kiezen tussen twee televisiezenders, nu zijn er tientallen. Toen had je alleen een cornetto en een raket als ijsjes, nu heb je zestig verschillende soorten. Je moét nu kiezen en deze generatie heeft dat nauwelijks geleerd.''

De dertigerscrisis kreeg drie jaar geleden in Amerika bekendheid na de publicatie van de New York Times-bestseller 'Quarterlifecrisis' en leerde het grote publiek dit nieuwe verschijnsel via Oprah Winfrey en CNN kennen.

Ook jongeren zónder huis, relatie of baan zijn niet veilig voor deze dip, meldt de Amerikaanse website quarterlifecrisis.com. ,,Problemen met het leven in de 'echte wereld' na jarenlang studeren op school? Je bent niet de enige.'' De website staat vol met vragen als 'wat te doen', 'is hij dé ideale man' en 'ik heb alles al, maar ben nog steeds niet tevreden'.

In Amerika begint de quarterlifecrisis door carrière en huwelijk iets vroeger dan in Nederland, zegt Wijnants. Op de website wordt deze groep dan ook 'twintig-en-nog-wat' genoemd. Waarom vooral eind twintigers tot begin dertigers er in Nederland last van hebben? ,,In die periode moeten we de cruciale keuzes in ons leven maken: de keuze voor werk, woonplaats en relatie.''

Op hun dertigste hebben jongvolwassenen al de plek in het leven die ze anders pas op hun vijftigste zouden bereiken. Wijnants: ,,Alle doelen in hun leven hebben elkaar als vanzelfsprekend opgevolgd. Van baan tot vrienden, een huis en verre vakanties. Dan blijkt er niet meer een nieuw voor de hand liggend doel te zijn om naar te streven. Alle opties liggen voor je open. Probeer dan maar een invulling voor je leven te vinden.'' Kinderen zijn een oplossing om voor de komende achttien jaar gelukkig te zijn als kostwinner en opvoeder.

Passief thuiszitten, geen baan kunnen nemen: dat is het heftigste 'geval' wat Wijnants is tegengekomen. ,,Daarnaast krijg ik mailtjes van mensen die bij een psycholoog lopen of relatietherapie hebben. Sommigen voelen zich depressief.''

Begrip hoeft deze groep niet te verwachten, want wat valt er te klagen als er al zoveel keuzes zijn, meent de generatie die geboren is in de jaren vijftig. ,,Het is een luxe-probleem van 'verwende poppetjes', maar dat maakt het probleem niet minder groot.'' Jongeren die in de jaren tachtig geboren zijn, zijn veel meer getraind in het keuzes maken, zegt Wijnants. ,,Zij kennen de meerkeuzemaatschappij van jongs af aan. Kinderen van zes jaar weten al hoe ze hun eigen kleding moeten kopen, hoe te kiezen uit zestig ijsjes of televisiezenders. Ze hakken hun hele leven al knopen door.''

Dertigers zouden het leven moeten nemen met een beetje meer realiteitszin, meent Wijnants. Dé baan is maar voor weinig mensen weggelegd, en ook aan elke relatie schort wel wat, zegt Wijnants. ,,Wat dat betreft zijn dertigers wel verwend. Ze denken in einddoelen en houden niet van de kleine stappen die daaraan vooraf gaan. Ze willen meteen de directiekamer binnenstappen en accepteren liever niet dat ze onderaan moeten beginnen.'' Solliciteren naar een topfunctie? Dat kan, maar bij zulke banen horen ook werkweken van tachtig uur. ,,Je moet dus zelf besluiten of je dat wel wilt.'' Jongvolwassenen blijven geloven in de illusie dat ze op alle gebieden -werk, relatie en woning- uitstekend moeten scoren. ,,Maar waarom zou je bijvoorbeeld niet eerst je best doen voor een leuke baan? Als je wilt dat alles perfect gaat, dan kun je wachten tot je een ons weegt.''

Het idee succesvol te moeten zijn, zit veelal tussen de oren, bleek tijdens gesprekken met dertigers. ,,Ze voelen een strijd met wat de maatschappij van hen verwacht en wat ze zelf willen. Dan blijkt bijvoorbeeld dat ouders inderdaad trots zijn als hun zoon jurist is, maar zijn geluk nog belangrijker te vinden. Het zijn dan juist de dertigers die zélf een andere, misschien minder prestieuze keuze in hun leven niet durven te verkopen.''

Soms treft Wijnants een advocaat die plotseling besluit voor een organisatie als Greenpeace te gaan werken. ,,Maar de meeste mensen willen horen dat hun gevoelens van leegheid, ellendigheid of onbestemdheid niet vreemd zijn. Als ik de behoeftenpiramide van Maslow teken en uitleg waarom ze deze vragen hebben, hebben ze een theorie waarin hun probleem past. Dat voelt al heel prettig.'' En de keuze voor kinderen kán soms voor een hernieuwde zin in het leven zorgen . ,,Maar ik waarschuw dat hen na achttien jaar hetzelfde gevoel van nutteloosheid kan overvallen. Daarom moeten dertigers nu ontdekken wie ze zijn en wat ze willen. Anders is de kans groot op een midlifecrisis of lege-nestsyndroom.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden