Column

De demonstrant

Toen ik gisteren vernam dat het blad Time 'De Demonstrant' als 'person of the year' 2011 had gekozen, pinkte ik bijna een traantje weg. Weemoed en vervlogen tijden.

Mijn eerste demonstratie? Aix-en-Provence 1973. Het protest was toen tegen een obscure wet gericht, wat ons, vrolijke scholieren, in de gelegenheid stelde om met de leuke meisjes van het Cézanne-Lycée een hele middag samen te klonteren. Hemeltje, wat is er in die demonstratieweken afgelebberd: klapzoenen, tongzoenen, zuigzoenen. Wie niet zoent, is gezien!

Of ik demonstreren leuk vond? Geen kwart seconde. (Ik zoende ook bijna niet). Alles in dit onnatuurlijke verschijnsel druiste tegen mijn anarcho-individualistische identiteit in. Het padvinderachtige lopen achter spandoeken met leuzen die ik niet had bedacht. Het schreeuwen van woordcombinaties in koor die door verbeeldingloze opgewonden standjes waren verzonnen. Het onaangename gevoel deel uit te maken van een kudde makke schapen die door een stel autoritaire herders met rode armband was omsloten.

Demonstreren is geen individuele daad. Het is precies andersom: het individu in het collectief laten samensmelten en maar zien wat er van komt. Dé demonstrant bestaat eigenlijk helemaal niet en is even relevant als het golfje dat de zee, samen met ontelbare anderen rimpelingen, doet schommelen.

Time kwam er ook niet helemaal uit: wie moest dan op de cover? Men koos ervoor een willekeurige figuur te tekenen. Muts op en doek voor de neus. De tekst eronder is concreter: 'Van de Arabische lente tot Athene, van Occupy in Wall Street tot Moskou'. Alsof je appels, peren en ananassen benoemt, met als bepalende factor de mand waarin het fruit wordt bewaard.

Zeker, de woeste wind die door Arabische landen heeft gewaaid, is het meest opmerkelijk in dit rijtje. Je kunt ook alleen maar respect opbrengen voor al diegenen die hun leven riskeerden en soms verloren om een dictator weg te demonstreren of een betere toekomst te eisen. Wat dat betreft is de ongelofelijke moed die Syrische demonstranten sinds afgelopen winter tentoonspreiden meer dan indrukwekkend.

Maar als je naar al die teleurgestelde stemmen luistert in bijvoorbeeld Tunesië en Egypte, die beweren dat hun revolutie en dus hun demonstraties zijn gestolen, dan krijgt die verkiezing van Time een heel andere smaak. De straat opgaan is maar een appetizer. Het echte gerecht wordt achter de gevels bereid die al die volgelopen straten en pleinen omzomen. Maar goed, romantiek is ook een element dat het leven een vleugje maakbaarheid kan geven.

Mijn laatste demonstratie? Bijna dertig jaar geleden. Op 29 oktober 1983 in Den Haag was ik medeverantwoordelijk voor de grootste demonstratie ooit in Nederland. Mijn benauwdheid voor het gedirigeerde collectief is er niet minder om geworden. Met 550.000 waren we tegen plaatsing van 48 kruisraketten. Enkele jaren later werd duidelijk dat die kruisrakettendreiging mede geholpen had het Sovjet-imperium te doen uiteenvallen.

Alsof je samen met 550.000 acteurs in een verkeerde film had gespeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden