De demonstrant is voorbode van een nieuw tijdperk

Demonstranten van Occupy Londen delen een kerstmaal.Beeld REUTERS

Dat het Amerikaanse magazine Time 'De Demonstrant' tot 'persoon van het jaar' heeft gekozen, is even spectaculair als terecht. Spectaculair, omdat de demonstrant de laatste twintig jaar slechts aan de rand van de maatschappij opereerde. Terecht, omdat de demonstrant weer 'een doorslaggevende kracht van onze tijd werd' (Time). Wellicht nog belangrijker: de demonstrant is een boodschapper van een nieuw tijdperk.

Iedere keer weer lees je dat de 'Occupy-beweging' een gebrek aan richting en/of oplossingen heeft. Vanuit het oude denken van het establishment is die scepsis wel begrijpelijk. Een bepaalde manier van naar de wereld kijken domineert al eeuwenlang, met de afgelopen decennia als climax. De demonstrant belichaamt daarentegen de waarden en normen van een nieuw tijdperk. Het is een clash tussen twee verschillende zienswijzen.

De Occupy-beweging is alles wat het establishment niét is. De beweging weigert een politieke partij op te richten, weigert in een hokje geduwd te worden, weigert één stem te hebben die met één thema komt. Ondertussen groeide Occupy uit tot een enorme groep. Wat de demonstranten bindt, is een gemeenschappelijke intuïtie dat het anders moet, zonder de exacte antwoorden te weten.

En dat in 1500 steden in de wereld. Dat is nog nooit voorgekomen in de geschiedenis. De geest is uit de fles.

Albert Einstein zei: "We kunnen de problemen niet oplossen met dezelfde manier van denken die deze problemen gecreëerd heeft". Het oude denken sluit uit, polariseert en voert oorlog; in het nieuwe denken krijgt alles en iedereen een plek en is er vrede. Het kan allemaal tegelijk: aandacht voor het milieu, voor minderheden, voor klimaat, voor natuur en cultuur, voor minderbedeelden. Het moet: een andere economie, rechtvaardigheid, vrede en gelijkheid.

Net als de Arabische Lente is Occupy vooral een bewustwordingsbeweging: "Word wakker, kijk naar het onrecht in de wereld, de onrechtvaardige verdeling van welvaart. Kijk naar die walgelijke economische geldmentaliteit en wat voor een beschamende wereld dat voortgebracht heeft. Twee procent van de volwassenen bezit 50 procent van de bezittingen et cetera." Dit enorme onrecht heeft ervoor gezorgd dat in vele mensen de demonstrant is opgestaan.

Niet alleen het communisme, ook het kapitalisme is een utopie gebleken. Het heeft een aantal fundamentele weeffouten: de obsessie met groei, de ongelijke verdeling van de bronnen in de wereld, het gebrek aan focus op het algemeen belang, het gebrek aan verantwoordelijkheid, de verwoestende krachten van marktwerking - noem maar op. Het is een product van het platte-aarde-denken: men ziet heel veel over het hoofd. Zoals een de spandoek bij Occupy Wall Street observeerde: 'The system isn't broken, it was built this way!'

De weeffouten beperken zich niet tot de financiële wereld. De hele maatschappij is besmet met een fysieke manier van denken: alleen de tastbare dingen tellen, zoals geld en materie.

Dit beperkte denken komt van het ego, van onze persoonlijkheid. Die denkt in materie en vooral in afgescheidenheid: ik versus de ander. Het ego kent wedijver en jaloezie, en heeft daarmee een zeer vijandige en wantrouwige wereld geschapen.

Wedijver, afgescheidenheid en commercialisering, zíj zijn het grote vergif in de wereld. Ze hebben de wereld ontzield en aan de rand van de afgrond gebracht.

Daarom heeft de mensheid eigenlijk geen economisch, logistiek of sociaal probleem, het heeft een diep spiritueel probleem: we weten niet wie we zijn, waar we vandaan komen en waar we heengaan. We denken veel te klein, we moeten voorbij aan onze persoonlijkheid en onze ziel laten spreken. We zijn nog steeds die platte-aarde-denkers.

Het is daarom een existentiële crisis: we weten nog steeds niet wat de werkelijke zin van het leven is. Nee, logisch, want dat weet onze persoonlijkheid niet.

De demonstrant heeft gelijk. Het gaat om het geheel. Wat is de zin van het leven. Als mensen daar weer achter komen, zullen zij de wereld heel anders inrichten. Dan wordt de economie weer dienstbaar aan het geheel, in plaats van allesbepalend - zoals nu.

Ronald Jan Heijn beheert de website www.wereldopdrift.nl, over de crisis in het huidige politieke en financiële systeem.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden