Analyse

De deal met Europa is dood, Theresa May tot op het bot vernederd

Theresa May in het Lagerhuis vandaag.Beeld AFP

Voor de derde keer, nu met 58 stemmen te weinig, kreeg premier May haar brexit-plannen niet door het Lagerhuis. Maandag is een nieuwe stemronde.

De deal met Europa is dood, Theresa May tot op het bot vernederd. Met nog minder dan twee weken te gaan om een andere uitweg te vinden, rijst uit het Verenigd Koninkrijk niet bepaald het beeld op van een trotse natie die voor onafhankelijkheid kiest, maar eerder dat van een stommelende dronkelap die steeds de verkeerde deur naar buiten probeert te openen.

Eén deur is nu voorgoed dicht: die van een snel en ordentelijk vertrek uit Europa. Het Verenigd Koninkrijk kan alleen nog maar op korte termijn uit de EU vertrekken zónder akkoord, anders wordt brexit op de lange baan geschoven. Dan duurt het waarschijnlijk minstens een jaar voor de Britten de onafhankelijkheid krijgen waar de krappe meerderheid van 52 procent in 2016 voor stemde.

Vrijdag deed premier Theresa May een ultieme poging om het vertrek via een uittredingsovereenkomst met de EU te laten verlopen. Bijna twee jaar had ze onderhandeld over die deal. Eindeloos vaak was ze heen en terug van Brussel naar Londen gepingpongd. Maar hoe ze de afgelopen week ook had gesmeekt en gesjacherd om bij een derde stemming wel een overwinning te halen, nog altijd kreeg ze niet genoeg parlementsleden mee. Dit keer kwam ze er 58 tekort.

Zware gevolgen

Dat betekent dat de kans dat het Verenigd Koninkrijk op 12 april zonder akkoord uit de EU stapt, alleen maar groter is geworden. Het betekent ook dat 22 mei weer een dag als alle andere is geworden, en niet meer de verschoven brexit-datum.

Theresa May reageerde met de opmerking dat ze de uitslag enorm betreurt. Het zal, zegt zij, ‘zware gevolgen hebben’. Ook zei May dat het Lagerhuis bijna zijn grens had bereikt, een opmerking die hier en daar als de aankondiging van nieuwe verkiezingen werd opgevat. Over aftreden zei May niets, dat beloofde ze immers te doen als het Lagerhuis voor haar brexit-deal zou hebben gestemd.

Direct – het was een kwestie van seconden – na de stemming maakte EU-president Donald Tusk bekend dat er op 10 april een extra Europese top komt in Brussel. Voor die tijd moet het Britse parlement hebben gezegd wat het dan wél wil: een ander soort akkoord met de EU later of een snelle no-deal met harde grenzen. “Een ‘no deal’-scenario is nu waarschijnlijk”, luidde de reactie van de Europese Commissie, eveneens bliksemsnel.

Voormalig UKIP-leider Nigel Farage (midden boven) spreekt bij een betoging op Parliament SquareBeeld AP

Weinig ontzag voor Lagerhuis

Maandag gaan de 650 leden van het Lagerhuis op zoek naar alternatieven waarvoor wel een meerderheid te vinden is. Vorige week kwam uit een eerste peiling geen enkel alternatief waar minstens 326 parlementsleden voor te porren waren. Om uit de impasse te komen, circuleren voorstellen waarin de populairste opties zijn samengevoegd. Zo is er een idee om Lagerhuisleden te laten stemmen voor een douane-unie, gecombineerd met een tweede referendum.

Veel ontzag is er niet meer voor dat Lagerhuis. Vlak na de stemming vrijdag kregen de parlementsleden vast een voorproefje van de woede van de brexit-stemmers, mochten ze kiezen voor een van de alternatieven. Buiten, op Parliament Square, stonden duizenden woedende brexiteers. Hun was een feestdag ontnomen waar ze lang naar hadden uitgekeken – in eerste instantie zou het Verenigd Koninkrijk immers vrijdag uit de EU vertrekken.

‘Op 29 maart 2019 is de democratie gestorven’, staat op het bord dat de gepensioneerde Hendrick Kelly uit Wiltshire met zich meedraagt. “Het was ons beloofd”, zegt hij. “Het is ons gevraagd, we hebben gestemd en we zeiden ‘eruit’. Twee jaar later is het nu, we zijn nergens uit.”

“We zijn verraden”, zegt even verderop ook lerares Joanna Henderson, 56, die met twee vriendinnen uit ­Lincolnshire naar Londen kwam. “Vandaag zou onze onafhankelijkheidsdag zijn. Ik geloof niet dat er nog een brexit komt.”

Lees in dit dossier het laatste nieuws over de brexit, mogelijke scenario’s en de mogelijke gevolgen voor Nederland.

Lees ook:

Hier rust het brexit-akkoord: geboren november 2018 - gestorven maart 2019

Er is een kansje dat het toch nog goed komt. Maar onwillekeurig ga je alvast nadenken over de grafregels voor de brexit, schrijft EU-correspondent Christoph Schmidt.

‘Misschien leidt het ooit tot iets goeds.’

De schrijver van de eerste roman over de brexit, Jonathan Coe, ziet geen uitweg meer uit het brexitdebat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden