De ’Dames Dans’ kunnen zich geen leven voorstellen zonder kunst.

Met geneuzel over een slecht Nederlands dansklimaat hoef je bij ’Dames Dans’ Beppie Blankert en Bianca van Dillen niet aan te komen. Blankert: „Nederlandse dans is booming. Toen wij begonnen, waren de collega’s op één hand te tellen. Er is nu zoveel aanbod, zoveel creativiteit, fantastisch toch?” Van Dillen: „De financiële spoeling wordt dunner, maar wat je ziet is dat de artistieke noodzaak om dans te maken blijft. Wij gingen in de jaren zeventig naar New York om onze danshonger te stillen; het lijkt nu wel alsof die wereld naar óns is toegekomen.”

In de ’gouden balletjaren’ zeventig van de vorige eeuw zetten Hans van Manen, Rudi van Dantzig en Toer van Schaik vanuit de klassieke techniek Nederland op de danskaart, de danseressen Beppie Blankert en Bianca van Dillen zochten hun heil in het mekka van de moderne dans, New York. In dat artistieke broeinest kwamen ze in aanraking met nieuwe danstechnieken, zoals die van Merce Cunningham, die ze enthousiast in Nederland uitvoerden. Als performers en choreografen, veelgevraagde danspedagogen en initiatiefnemers van Stichting Dansproduktie, een tot begin jaren negentig succesvol collectief van moderne dansers en choreografen, markeren Van Dillen en Blankert dertig jaar Nederlandse moderne dans.

In het inmiddels mede dankzij hen rijk gevarieerde Nederlandse danslandschap is hun scheppingsdrang nog steeds niet te stuiten. Na zeventien jaar – hun laatste dubbelprogramma ’Parlando/Widow’ dateert uit 1989 – vinden Beppie Blankert en Bianca van Dillen elkaar opnieuw als collega-choreografen. In het dansconcert ’Oak Sacre’ verkennen de dansmaaksters de muzikale verhouding tussen de componisten Bach en Stravinsky. Twee afzonderlijke dansstukken, verbonden door zes uitvoerende dansers en de muziek, live uitgevoerd door pianisten Cees van Zeeland en Gerard Bouwhuis.

Met haar versie van de ’Sacre’ gaat voor Bianca van Dillen een jarenlange wens in vervulling. Van Dillen: „Henk van der Meulen, destijds muzikaal leider van Dansproduktie, heeft ooit tegen me gezegd: ’Wil je je muzikaal verdiepen, luister dan goed naar Stravinsky’s ’Le Sacre du Printemps’. Sindsdien loop ik met de partituur onder mijn arm, heb ik me ingevreten op de materie. Ik vond dat ik met al die investering ook iets moest doen. Ik zocht daarbij iets wat ik er tegenover kon zetten. En bij wie kon ik anders uitkomen dan bij Beppie Blankert, van wie ik weet dat ze dezelfde muzikale passie deelt?”

Beppie Blankert: „Muziek is voor ons geen behangetje voor op de achtergrond, muziek en dans moeten een dialoog aangaan.”

Blankert vond het op haar beurt een uitdaging om tegenover ’Sacre’ iets te zetten dat net zo krachtig was als Stravinsky’s in noten verklankte rituele lente-offer. „Toen Bianca met Stravinsky kwam, dacht ik: daar moet Bach bij. Stravinsky is duidelijk door Bach beïnvloed. Op advies van Elmer Schönberg heb ik Stravinsky’s ’Dumbarton Oaks’ genomen, een muziekstuk dat op Bachs ’Derde Brandenburger Concert’ is geïnspireerd, en in ’Oak’ zet ik beide muziekwerken tegenover elkaar. Het tweede deel van Bachs partituur bestaat uit twee akkoorden die in de muziekpraktijk worden geïmproviseerd. Bij ons is dat hedendaags uitgecomponeerd door een van de pianisten, Cees van Zeeland. Die twee akkoorden slaan een brug tussen beide componisten; dan blijkt hoezeer beiden verwant zijn aan elkaar.”

Bianca van Dillen maakte de laatste jaren vooral abstract-expressionistische dansstukken, in ’Sacre’ gaat ze verhalend te werk. „De ’Sacre’ bestaat uit veertien hoofdstukken, ’statements’ die door de Sacre heen zijn vervlochten. Ik kon dat bij de bestudering van de noten niet negeren, ik moest er iets mee doen.” Naar aanleiding daarvan maakte Van Dillen voor het eerst in haar carrière een doorwrocht dansscript, maar zette het offerverhaal wel naar eigen hand. Bij Van Dillen maakt de ’uitverkorene’ een meer hedendaagse ontwikkeling door: een vrouw die haar weg probeert te vinden in persoonlijke en artistieke ambities.

Beppie Blankert: „Door dat verhalende aspect had Bianca uitgesproken wensen met betrekking tot de keuze van dansers. Ik ben daarmee aan de slag gegaan en dan zie je dat we door onze jarenlange wederzijdse betrokkenheid blind kunnen varen op elkaars keuzen. Het zijn heel verschillende dansers, met uiteenlopende achtergronden, maar als ensemble werkt het uitstekend.”

Ook Beppie Blankert heeft het voor haar aandeel in het dansconcert over een andere boeg gegooid. De laatste jaren werkte zij vanuit literaire onderwerpen, ’Oak’ is daarentegen volledig abstract. Blankert: „In de studio ben ik op zoek gegaan naar bewegingsmateriaal waarmee we zijn gaan ’componeren’. Dans tot stand gekomen op Bach kwam op Stravinsky terecht, en vice versa. Hiermee is de verwantschap onderstreept, wordt de energie nog pregnanter gedeeld.”

De doorgewinterde ’Dames Dans’ kunnen zich geen leven voorstellen zonder hun kunst. Blankert: „Dans laat me mezelf zijn, het is een manier van zijn, waarmee je je kunt verhouden tot de rest van de wereld.” Dillen: „Het is een sterke behoefte te communiceren met het publiek, een manier van maatschappelijk ’spreken’. Zo kan ik geen dag zonder actualiteit, dat komt dan onwillekeurig toch ook in je werk terecht, hoe abstract ook. In ’Sacre’ zit een scène waarbij je als publiek kunt kiezen tussen het kijken naar vechtende mannen en op videobeelden uitvergrote mooie vrouwenhanden. Dat is vandaag de dag voor iedereen een zeer reële keuze.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden