De dalai lama vindt homoseks oké. Of toch niet?

De dalai lama Beeld afp

Hij was al feminist, flexitariër en 'links van het politieke midden'. Vorige week sprak de dalai lama zich ook uit voor homorechten. Een geval van voortschrijdend inzicht?

Misschien was het u al opgevallen: de dalai lama spreekt in het Engels zelden in volzinnen. Hij begint een formulering, legt er halverwege een nieuwe overheen en slaagt er meestal ook in om een werkwoord verkeerd te vervoegen. Het resultaat is een nogal chaotische woordenbrij.

Vorige week, in een interview met Larry King, was zijn stijl even warrig als altijd. 'Voor niet-gelovigen, dat is aan hen', zei hij over homoseks. 'Een andere vorm van seks, en volledige overeenstemming - dan: oké. Misbruik - dat is niet goed. Dat gaat in tegen mensenrechten.'

De meeste westerse media vertaalden die boodschap vorige week ongeveer zo: niet-boeddhistische homostellen mogen seks met elkaar hebben, mits met wederzijdse instemming. Seksueel misbruik is verkeerd. Wat betreft het homohuwelijk: daarover moeten overheden beslissen, al is het uiteindelijk een 'individuele kwestie'.

 
Voor niet-gelovigen, dat is aan hen. Een andere vorm van seks, en volledige overeenstemming - dan: oké
De dalai lama, vorige week in een gesprek met Larry King

Dalai lama is soms opvallend progressief
Wie de uitspraken van de dalai lama al enige jaren volgt, weet dat hij wel vaker progressief uit de hoek komt. Zo zei hij vorig jaar dat zijn opvolger best een vrouw mocht worden en eerder noemde hij zich feminist. Abortus vindt hij moord, maar het is wel geoorloofd als de ongeboren vrucht 'een geestelijke achterstand heeft of serieuze problemen gaat veroorzaken voor de ouders'. Hij bepleit vegetarisme, maar keurt vleeseten niet volledig af. 'In termen van 'sociaal-economische theorie' is hij naar eigen zeggen 'een marxist'.

Toch is zijn (vermeende) positieve oordeel over homoseksualiteit opvallend. Afwijkende geaardheden zijn in Azië veel minder geaccepteerd dan in Europa en op het Amerikaanse continent. In overwegend boeddhistische landen als Taiwan is het homohuwelijk nog taboe, net als in de boeddhistische bakermat Nepal. Bovendien lopen geestelijk leiders zelden voorop als het om emancipatie gaat.

'Alleen seks met organen die daarvoor bedoeld zijn'
Bovendien was hij lang niet altijd onverdeeld positief over homoseksualiteit. In een van zijn boeken wees hij erop dat we bij seks alleen organen moeten gebruiken 'die bedoeld zijn voor geslachtsgemeenschap'. Tegelijk vond hij alle seks die met wederzijdse instemming plaatsvindt ethisch toelaatbaar.

Dat standpunt herhaalde hij in 1994 in een interview. In 1996 herhaalde hij de organen-theorie, maar liet hij de doctrine over wederzijdse instemming weg. En in 2001 wees hij er tijdens een conferentie op dat de geboden uit de oude Tibetaanse geschriften niet konden en zouden veranderen. Maar, zo ging hij verder, nader onderzoek door boeddhistische leiders zou kunnen leiden tot een nieuwe consensus.

Drie jaar geleden leek hij onderscheid te maken tussen boeddhisten en anderen. Toen zei hij in een interview in een Canadese krant en later op een Canadese televisiezender dat homoseks 'voor een boeddhist' neerkomt op 'seksueel wangedrag'.

Een mysterieus onderscheid
Aan tafel bij Larry King was hij dus weer veel positiever. Beter gezegd: wie nauwkeurig zijn warrige formuleringen bestudeert, ontkomt er niet aan dat hij homoseksualiteit voor 'niet-gelovigen' toelaatbaar vindt.

Waarom hij een onderscheid maakt tussen 'gelovigen' die onderdeel zijn van een traditie en 'niet-gelovigen' blijft onduidelijk. Zou hij bedoelen dat boeddhistische homo-monniken hun celibaat niet moeten schenden, maar dat alle andere homo's hun gang mogen gaan? Of zou hij onderscheid maken tussen boeddhisten en niet-boeddhisten omdat hij zijn traditionele Aziatische achterban niet voor het hoofd wil stoten? Of houdt hij zijn oordeel bewust vaag? Zo ja, waarom? Het wachten is op een volgend interview.

 
Voor een boeddhist komt homoseksualiteit neer op wangedrag
De dalai lama in 2011
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden