De dag dat het kwaad naar de VS kwam

Op het plein voor het gebouw kon je overal die lichamen zien liggen Men vindt woorden voor de verbijstering: Dit is als Pearl Harbor

Lauren Newmark deed er meer dan een uur over om de trappen naar beneden te rennen van de zuidelijke toren van het World Trade Center in New York. Ze was aan het werk in haar kantoor bij de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley toen een vliegtuig zich in de gevel boorde van de wolkenkrabber. Het kantoor ligt -beter gezegd, lag- op de zeventigste verdieping.

Onderweg op haar vlucht naar beneden hoorde ze nog een tweede explosie. Newman bereikte veilig de grond, voor het gebouw instortte in een wolk van stof, ondertussen zwarte rook de hemel inspuwend terwijl de 110 etages één voor één naar beneden raasden. Vanaf dat moment waren de Verenigde Staten een ander land geworden.

,,Iedereen was radeloos, buiten zichzelf. Maar de mensen waren toch gedisciplineerd'', vertelde de bankemployée na afloop.

Ook Verrette Abel overleefde. Even voor 9.00 uur stond ze met een groepje collega's te overleggen op de 44ste verdieping van 'WTC One'. Het gebouw begon te schudden. Abel keek uit het raam naar beneden en zag op de grond een lichaam liggen, ze keek naar boven en zag zwarte rqc 1tekst12 ook. Ze stormde naar beneden. ,,Op het plein voor het gebouw kon je overal die lichamen zien liggen. Agenten riepen 'Wegwezen, wegwezen'. Nog een explosie. Ik keek om en zag al die zwarte rook. Ik probeerde in een politieauto te komen maar het lukte niet. Toen rende ik een ander gebouw in. Nog een knal. Niet te geloven.''

Ooggetuigenverslagen van overlevenden waren gisteren zeldzaam.

Omstanders van de aanslag moesten ervaren dat ze niets konden doen voor de vele, vele slachtoffers. Dit land van eeuwige optimisten zat handenwringend voor de televisie, verslagen door het ene na het andere rampbericht. Uit New York, Washington, Pennsylvania.

,,Ik heb zelf zeker vijf mensen zien springen'', zei eerstehulp-arts Marcos, die zelf aan een ramp ontsnapte toen een blok beton op zijn auto neerstortte. ,,Het beeld van die springende mensen, die vallende lichamen -ik heb in mijn werk als arts veel gezien, maar nog nooit zoiets ergs.''

Televisiecamera's brachten close-up in beeld hoe werknemers in de vensterbanken klommen, of met kledingstukken zwaaiden. Een FBI-agent vertelde hoe op straat het publiek in afgrijzen elke keer schreeuwde dat een lichaam naar beneden tuimelde. Mensen huilden van woede.,,Het was surrealistisch'', zei een consultant die in een kantoor tegenover het rampgebouw werkte. De lichamen vielen door stofwolken en tussen neerdwarrelend papier, duizenden vellen A-4 die in witte stipjes uit het brandende gebouw waren geblazen.

Schokkend was dat korte zinnetje van een handelaar van effectenhuis Cantor Fitzgerald, gevestigd vlak onder de top van het 110 verdiepingen tellende World Trade-gebouw. Het gebouw stond al in brand. Maar hij nam nog wel de telefoon op. ,,We zijn hier verdomme bezig dood te gaan'', riep hij door de lijn. Op de achtergrond klonk geschreeuw.

De werknemers van Cantor Fitzgerald horen tot de zekere doden van de aanslag. Niet lang na het laatste telefoongesprek stortte het gebouw in. In de top was nog even een rode vuurbal te zien die oplaaide tussen de zwarte rookwolken. Nog één keer doemde de spits van het gebouw op. Daarna zakte de toren ineen.

Mensen begonnen te rennen, gillen, vochten met elkaar om een plekje in een telefooncel (mobiel telefoonverkeer was al snel ommogelijk).

De ramp was van zo'n grote omvang, dat zelfs uren later het ziekenhuis met de grootste eerstehulpafdeling in New York meldde dat er ,,56 lichtgewonden'' binnen zijn gebracht. Politiemensen en brandweerlieden horen tot de doden. Zij waren al in het brandende gebouw. ,,Die hulpverleners'', bleef een man maar herhalen die uit het WTC is gerend, ,,Ze zijn nog binnen, ze zijn daar nog.'' Hij noemde hun namen, hopend op een wonder.

Het leven kwam tot stilstand. Manhattan was afgesloten van de buitenwereld. Alle gebouwen stroomden leeg. Bruggen en tunnels werden gesloten, ze dienden alleen nog ter evacuatie. In de hoofdstad Washington eenzelfde beeld, van straten vol in chaotische files, waar niemand zich meer iets van verkeerslichten aantrok, waar alle overheidskantoren geëvacueerd werden, zelfs dat van de CIA en FBI. De centra van New York en Washington, de centra van economische en politieke macht in het machtigste land ter wereld, waren 's middags spookachtig leeg.

De aanslag raakt iedereen. Net buiten Manhattan kwamen grote aantallen mensen verslagen, onder dik stof bedekt en met zakdoeken of stofkapjes voor hun mond, de Brooklyn-brug af. ,,Ik ben zo bang, zo bang'', snikte een vrouw in haar telefoon. Auto's met lagen as op de motorkap zatten tot in het absurde volgestouwd met passagiers.

,,Waarom? Waarom?'', klonk op straat. ,,Die Arabieren hebben chemicaliën. Eerst merk je niks, maar na zes dagen ben je dood'', riep een man, maar niemand luisterde.

Mensen verzamelden zich rond autoradio's voorhet laatste nieuws. Flarden van berichten over een vliegtuigexplosie in Pennsylvania, een gekaapt vliegtuig op weg naar Washington... Amerika lijkt in oorlog.

Op televisie vinden commentatoren woorden voor de verbijstering. ,,Dit is als Pearl Harbor'', zei een commentator bij de Amerikaanse zender CNN. ,,Het kwaad komt dus wél naar ons toe.''

Generaal Wesley Clark, voormalig Navo-bevelhebber, krijgt de taak om via CNN de bevolking gerust te stellen. De generaal spreekt met zachte, rustige stem over de ramp die het land heeft getroffen. Hij zit, in burgerkledij, voor een boekenkast vol dikke naslagwerken. ,,We moeten klaar zijn voor wat er verder gaat gebeuren'', zegt de generaal kalm. ,,U kunt erop vertrouwen dat onze mannen en vrouwen deze uitdaging aankunnen. Wij waken elke dag voor uw veiligheid.'' Dan wordt hij onderbroken, er is weer een vliegtuig vermist.

Op een steiger aan de oever, naast de Brooklyn Bridge, een geliefd uitkijkpunt voor toeristen en romantische zielen, stonden 's middags fotografen en bewoners uit de omliggende buurt te kijken naar wat 's ochtends nog een schitterende skyline was.

Zelfs het water van de East River lijkt zwart. Van downtown Manhattan is niets meer te zien dan de gebouwen die direkt aan het water staan. Wat er van de rest over is zal pas duidelijk worden wanneer de dikke donkergrijze wolk eindelijk is verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden