Column

De Cruijff-revolutie en Ajax' jonge denkers

Beeld Maartje Geels

Moeten we de mislukte Cruijff-revolutie nu met terugwerkende kracht geslaagd verklaren? Edwin van der Sar en Marc Overmars, de oud-profs die door Cruijff als directeuren bij Ajax waren neergezet, huppelden over het veld in Lyon en Van der Sar kwam even voor de camera van RTL7. Op de vraag of dit hun gelijk aantoonde, of zoiets, zei hij dat dat altijd even duurt, of iets in die trant.

Cruijff wilde terug naar de Europese top, en plotseling is Ajax, al dan niet voor even, dichterbij dan voor mogelijk kon worden gehouden. Maar het is niet eens twee maandjes geleden dat Ajax' huiskrant De Telegraaf trainer Peter Bosz aanwreef dat hij maar twee zelf opgeleide spelers opstelde, en daarmee, was de geprikkelde boodschap, de Cruijff-doctrine schond. Laten we het erop houden dat niet alles zo is gegaan - alsof dat ook zou kunnen - als de maestro het had uitgedacht, of uitgestippeld.

Ik dacht aan een ander gelijk, dat van Frank de Boer - althans, hij was een van de eersten die er tegen de stroom in op wees. Lang geleden, toen Nederland nog graag en bovenal keek naar de voeten van de voetballer en wat die met de bal konden, zei De Boer dat het hoofd belangrijker is dan wat de voeten kunnen.

De tiener Matthijs de Ligt werd gevraagd naar de strafschop die hij met een overtreding op spits Lacazette had veroorzaakt. De commentator van RTL7 was blijven volhouden dat het geen strafschop was. Ik zou de voetballers niet graag de kost geven die elke opening, elk spoortje van twijfel aangrijpen om zich vrij te pleiten of onschuldig te verklaren. Niet deze jongen van 17 jaar. "Het was dom van mij", zei hij.

We konden het al eerder zien: dat zit daar wel goed in het hoofd, die leert hiervan dat je er op die plek niet zo wild in moet gaan.

Donny van de Beek vertelde hoe het was gegaan langs de lijn toen hij klaarstond om in te vallen. "De trainer zei: 'Het is een gevecht, ga het maar uitvechten'." Net 20 jaar: een Ajacied die zich daar niet voor schaamt, die niet zegt dat hij erin wilde om het balletje eens lekker te laten gaan.

Hij zei nog iets moois. Hem werd gevraagd wat Ajax had geleerd van de vorige moeizame Europese uitwedstrijd tegen Schalke. "We hebben het weer bijna weggegeven", zei Van de Beek. "Ik weet niet of dat iets leren is."

Het hoofd belangrijker dan de (ook al goede) voeten.

Zonder franje

Hoe mooi Ajax ook wil en kan voetballen, het moest uiteindelijk weer komen van de jongens zonder franje: van de oerverdediger Davinson Sánchez, van de waardige aanvoerder Davy Klaassen, van doelman André Onana ook, en van de jonge denkers.

Dat is óók Cruijff trouwens, laat daar geen misverstand over bestaan. Cruijff haalde als trainer Danny Blind en Jan Wouters naar Ajax en hij benutte de kracht en het inzicht van verdediger Ronald Spelbos. Ook als speler had hij altijd oog voor het belang van de teamspelers, maar juist dat aspect ging verloren in zijn revolutie waarin zeker aanvankelijk het accent op het individu werd gelegd.

De gedachte welt op aan de spelers van Feyenoord, die we standvastig hadden genoemd en stabiel - standvastiger en stabieler, dat moest de analyse van het seizoen zijn, dan die van Ajax. Maar 3-0 klop bij Excelsior, dríe-nul tegen de kleinste club in de competitie - in hoeverre is dat dan nog vol te houden?

Het is een verwarrende gedachte, nu Feyenoord hoe dan ook nog de meeste kans op de landstitel heeft. Maar ik vermoed zomaar dat Matthijs de Ligt en Donny van de Beek 'm zonder een zweem van Ajax-hoogmoed wel zullen begrijpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden