Opinie

De creditcard werd een way of life

Alle ogen zijn gericht op de Amerikaanse hypotheekcrisis, die één van de oorzaken was van de huidige globale kredietcrisis. Maar Amerikanen hebben nog een probleem: de creditcard.

James C. Kennedy

Ik weet nog dat ik – heel trots – als tiener mijn eerste creditcard kreeg. Ook al was de limiet een schamele 300 dollar, toch was hij voor mij een teken van onafhankelijkheid. Mijn grootouders vonden het maar niks. Zij hadden de grote crisis van de jaren dertig meegemaakt en hadden het voorgoed afgeleerd om schulden op zich te nemen. Bij wie dan ook, om welke reden dan ook. Ze kochten nooit op afbetaling en spaarden eerst het hele bedrag voordat ze tot aankoop overgingen.

Ik merkte al snel: een creditcard is meer last dan lust. Mijn vader stond erop dat ik mijn creditcardschulden geheel afbetaalde zodra de rekening in de bus viel. Maar veel vrienden betaalden maanden achtereen het minimumbedrag van 15 dollar per maand, en hun schuld nam door de hoge rentelasten alleen maar toe. Een andere vriend werd doodongelukkig toen hij een tijd werkte op de creditcardafdeling van Citibank, waar hij weigerachtige klanten die niets meer betaalden moest bedreigen met vervolgstappen.

Dat was in de jaren tachtig. Ondertussen is de situatie verergerd. De creditcardschuld in Amerika bedraagt nu ruim 950 miljard dollar (in Nederland is dat slechts 1,4 miljard euro) en de gemiddelde schuld per huishouden met een creditcard is minstens 8000 dollar. Een derde van deze huishoudens zal de schulden waarschijnlijk nooit meer afbetalen en dat is in deze tijd van kredietcrisis een groot risico voor de creditcardmaatschappijen.

Creditcardmaatschappijen doen er alles aan om nog zoveel mogelijk geld uit huishoudens te persen. Vonden deze banken het voorheen niet erg als huishoudens alleen het minimumbedrag betaalden omdat hun winst steeg door de rentebetalingen, nu worden huishoudens die teveel schuld op zich laden, volgens de commentator Arianna Huffington, een melkkoe voor de bank. Mis je een betaling? Dan betaal je niet alleen gemiddeld dertig dollar boete, maar bij Citibank gaat dan ook de rente omhoog naar 29,99%. Heb je lange tijd een hoge schuldenlast? Dan moet je bij JPMorgan Chase tien dollar per maand extra betalen, bovenop rente- en afbetalingen. De rente en de voorwaarden kunnen creditcardmaatschappijen naar eigen goeddunken wijzigen, zolang ze het vijftien dagen van tevoren melden. Het feit dat deze banken nu overheidssteun ontvangen heeft daar niets aan veranderd, merkt Huffington fijntjes op.

Waarom gebruiken Amerikanen hun creditcard toch zo graag? Europeanen zien Amerikanen vaak als inhalig en verkwistend; mensen die met hun creditcard in de hand geen zelfbeheersing meer kennen. Maar dit beeld gaat slechts terug tot de jaren tachtig. Tot die tijd waren creditcards een zeldzaamheid in de VS. Klanten konden ze moeilijk krijgen en door het verbod op woekerrentes verdienden banken er te weinig aan. Maar de staat South Dakota schafte dit verbod af, waardoor deze staat in de jaren tachtig een paradijs werd voor banken.

Dit was goed voor de werkgelegenheid in die staat en alle Amerikanen konden profiteren van het gemak waarmee zij nu geld konden lenen. Door de creditcardrevolutie werd rood staan a way of life. Creditcardmaatschappijen wilden burgers zo snel mogelijk inlijven in deze manier van leven. Studenten kregen direct vele aanbiedingen in de bus. En hoewel schulden hebben voor veel Nederlandse studenten onwennig aanvoelt, is het voor Amerikaanse studenten heel normaal dat grote bedragen worden geleend om de studie te kunnen betalen. Ze liggen er dus niet wakker van als daar creditcardschuld bijkomt. Het gaat er niet om wat je op dit moment op je bankrekening hebt staan. Wat telt is het inkomen dat je in de toekomst verwacht.

Goed omgaan met schulden, dat kan tweederde van de Amerikaanse huishoudens wel. Maar dat de overige huishoudens diep in de problemen zijn gekomen, is deels te wijten aan het gedrag van de banken zelf. De kredietcrisis heeft Amerikanen onzeker gemaakt over hun toekomstige inkomenspositie en het gebruik van creditcards is licht gedaald. Maar of Amerikaanse banken ook een les hebben geleerd valt nog te bezien.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden