AchtergrondVerenigde Staten

De coronasterftecijfers in Amerika spreken boekdelen: veel in de samenleving is nog bij het oude gebleven

Voornamelijk arme zwarte mensen staan in de rij van de voedselbank in New York tijdens de coronapandemie.Beeld Photo News/ Matthew McDermott/POLARIS

Decennia aan discriminatie hebben ervoor gezorgd dat je een last meezeult als je arm en zwart opgroeit in de Verenigde Staten. De corona-uitbraak in het land maakt dat schrijnend zichtbaar.

Als je hem voor de microfoon ziet staan in het Witte Huis zou je niet zeggen dat Jerome Adams doodsbenauwd moet zijn voor het coronavirus. Met zijn 45 jaar, strak in het uniform van vice-admiraal dat hoort bij de functie van surgeon general, een van de de leiders van de nationale gezondheidsdienst, lijkt hij niet tot een risicogroep te behoren. Maar dat doet hij wel: hij is Afro-Amerikaan.

"Laat me helder zijn: we denken niet dat mensen van kleur biologisch of genetisch aanleg hebben om Covid-19 te krijgen", zei hij op een van die persconferenties, de officiële naam van het ziektebeeld gebruikend. Maar ondertussen worden zwarte Amerikanen naar verhouding wel vaker besmet, worden ze vaker zwaar ziek en gaan ze er vaker aan dood. 

En dus had Adams een dringend advies, dat verder ging dan de gebruikelijke oproep om afstand te houden en handen te wassen: "Vermijd alcohol, tabak en drugs. En bel je vrienden en familie. Kijk hoe het met je moeder gaat." Daarmee kunnen de grootouders beschermd worden, benadrukte hij, en hij gebruikte er de liefkozende namen voor uit zijn eigen omgeving: abuela, Big Mama, Pop-Pop.

Het leverde hem een golf kritiek op. Was het niet stigmatiserend om die woorden te gebruiken? En hoezo was de zwarte gemeenschap de enige die vanaf het presidentiële podium te horen kreeg dat je van drugs af moet blijven?

In Chicago is twee derde van de coronadoden zwart

Maar dat Adams zich op harde statistiek kon baseren, ontkende niemand en ook dat trok veel aandacht. In niet alle staten zijn de cijfers over de afkomst - 'ras' in de VS - van coronapatiënten en -doden bekend. Maar waar de cijfers wel zijn bijgehouden, spreken ze boekdelen. 

In de stad New York, waar 22 procent van de bevolking zwart is, maakten tot afgelopen maandag Afro-Amerikanen 28 procent van het aantal sterfgevallen uit. In Chicago was het verschil nog extremer: 67 procent van de doden, terwijl daar 29 procent van de bevolking zwart is. Gerekend over het hele land is het - incomplete en dus voorlopige - beeld dat een op de drie doden viel onder de 13 procent van de bevolking die Afro-Amerikaan is.

Epidemiologen hadden niet veel moeite de oorzaak daarvan aan te wijzen. Afro-Amerikanen zijn gemiddeld ongezonder. Vice-admiraal Adams zelf is daar een voorbeeld van. Hij heeft al sinds hij 5 jaar  is een inhaler bij zich, omdat een astma-aanval hem fataal kan worden, en hij heeft prediabetes. Die aandoeningen heeft hij niet direct omdat hij zwart is, maar: "Ik vertegenwoordig de last die je meekrijgt als je arm en zwart opgroeit."

Wantrouwen

 Die twee oorzaken staan deels los van elkaar. Armoede gaat vaak samen met een slechte gezondheid en in de VS ook met minder goede toegang tot gezondheidszorg. Het coronavirus vermijden is lastig als je krap gehuisvest bent, werk doet dat je niet thuis kunt doen en daar bij gebrek aan een eigen auto met het openbaar vervoer naartoe moet. 

Decennia van discriminatie hebben ervoor gezorgd dat al die dingen naar verhouding meer gelden voor zwarte Amerikanen. Daar komt nog bij dat veel Afro-Amerikanen minder snel naar de dokter zullen gaan omdat ze blanke artsen niet vertrouwen. Ze zijn het beruchte Tuskegee-experiment nog niet vergeten, waarin een groep zwarte Amerikanen met syfilis zonder het te weten een schijnbehandeling kreeg, om te zien hoe de ziekte precies verliep. 

Dat experiment begon in 1932 en duurde tot 1972. Het werd uitgevoerd door de nationale gezondheidsdienst. Dat de Afro-Amerikaan Jerome Adams daar nu een topfunctie heeft, laat zien dat er in Amerika veel is veranderd. Maar uit de sterftestatistieken van New York en Chicago leest het land tot zijn schrik af hoeveel nog bij het oude bleef.

Lees ook:

Hoe corona de Amerikanen verdeelt.

In sommige Amerikaanse steden, New York voorop, slaat het coronavirus hard toe.Op andere plekken, met name aan de westkust, is de situatie gunstiger.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden