De Congolese rumba als het geluid van de vrijheid

Vijftig jaar na de onafhankelijkheid van een groot deel van het continent is Afrikaanse muziek invloedrijker dan ooit.

Stan Rijven

Niet alleen vanwege het WK voetbal staat 2010 in het teken van Afrika. Liefst zestien landen op het continent herdenken dit jaar dat ze precies vijftig jaar geleden onafhankelijk werden. Met een serie festivals, concerten en exposities wordt dit jaar ook in Nederland die onafhankelijkheid gevierd.

Congo, Mali, Nigeria en Senegal zijn vier van de landen die iets te vieren hebben. Vanaf vandaag zijn deze vier op het Africa Independent Festival ook de hoofdleveranciers van muziek die in het Westen tegenwoordig een gretig onthaal vindt. Is het niet met de succesvolle Broadway-musical over de Nigeriaanse afrobeat-pionier Fela Kuti dan zijn het wel Amerikaanse indie-bandjes als Vampire Weekend en Fool’s Gold, die de zwarte bronnen opnieuw ontginnen.

Ook in Nederland verschuift de oriëntatie van Anglo-Amerikaanse pop geleidelijk richting Afrika. The Ex mixten al polderpunk met Ethiopische jazz. Daarna volgden New Cool Collective en Sinas die de Nigeriaanse afrobeat omarmden, gitarist Joep Pelt ontdekte de Mali Blues, jonge bands als Mdungu en Jungle By Night spelen afrofunk. Zelfs de Kuni Kids zijn weer bijeen en zien perspectief voor hun Congolese soukous.

Frances de Souza signaleerde de trend al vroeg. Hij is muziekprogrammeur bij het Amsterdamse Tropentheater en medeorganisator van het Africa Independent Festival: „De laatste jaren verschijnt er een giga-hoeveelheid met de mooiste cd-compilaties. Fela Kuti heeft de naam, maar er blijken nu talloze bandjes geweest te zijn die in de afrofunk en afrobeat actief waren.” De Souza beschouwt het als een inhaalslag: „Vooral Afrikaanse popmuziek uit de jaren ’70 is populair. Die periode bleef in het Westen altijd onderbelicht. Zo hoor je bij de groep Polyritmo uit Benin invloeden uit de Amerikaanse soul en funk. Die wereldwijde wisselwerking tussen Noord-Amerika en Afrika was er altijd al en wordt nu dankzij internet versneld ontdekt. Daardoor verbazen veel popliefhebbers zich opeens dat er zoveel moois uit Afrika komt, want altijd hadden ze dat karikaturale beeld van een armoedig Afrika.”

Damon Albarn van de Britse band Blur speelt daarin een hedendaagse missionarisrol. Via zijn eigen label Honest Jons promoot Blur met heruitgaven op vinyl de sixties en seventies-muziek uit Mali, Nigeria en Ghana. De Souza: „Het gaat om een hele creatieve periode, gevoed door de bevrijdingsroes na het kolonialisme. Dat optimisme straalde af op de muziek, zoals je dat nog terughoort bij Sam Mangwana die we op ons festival hebben staan. De Congolese rumba was het geluid van de vrijheid.”

Ook onder de jongste Nederlandse popmuzikanten schiet Afrikaanse pop wortel. „Oh, dat is nummer 7 uit de serie Ethiopiques”, reageert Pieter van Exter enthousiast bij het horen van de Ethiopische zanger Mahmoud Ahmed. Met zijn 19 jaar is hij bijna het oudste lid van Jungle By Night, een negenkoppige afrofunk-band uit Amsterdam: „Ons jongste bandlid is 16.” Voor Van Exter betekent Afrikaanse pop: „Spanning en gevoel, je snapt het meteen. Bij jazz duurt dat veel langer, het swingt minder.” Zijn eigen muziek omschrijft hij als „Afrofunk door witten gespeeld. We hebben geen zwarte soul, maar proberen het wel.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden