Analyse

De concessies van Trump om de shutdown te beëindigen zijn de Democraten te mager

President Donald Trump sprak zaterdag de burgers toe vanuit het Witte Huis. Beeld AP

In ruil voor zijn grensmuur wil president Trump concessies doen aan groepen immigranten zonder papieren. Daarmee leek Trump vooral gewone Amerikanen te willen overtuigen. Voor de meeste Democraten is het voorstel te mager.

Er lijkt enige beweging te zitten in de positie van president Trump. Een grensmuur met Mexico wil hij nog steeds, maar hij is nu ook bereid om er iets tegenover zetten. In een toespraak tot de natie verklaarde hij op zaterdagavond dat hij bereid is om wetgeving te steunen die een paar jaar zekerheid biedt aan de zogeheten ‘dreamers’, immigranten die als kind illegaal naar de Verenigde Staten zijn gekomen. Daarnaast wil hij de tijdelijke verblijfsvergunningen van sommige groepen migranten verlengen. Hij beloofde ook geld vrij te maken voor humanitaire hulp en extra rechters aan de grens.

Trump deed bovendien wederom pogingen om de retoriek rondom de door hem gewenste muur op een wat minder verhit niveau te krijgen. Hij had het vaker over ‘afscheidingen’ dan over een muur, en benadrukte dat het ‘geen betonnen structuur van 3000 kilometer van zee tot zee’ zou worden. In plaats daarvan stelde hij ‘stalen afscheidingen’ in gebieden met hoge prioriteit voor. Dit jaar zou ongeveer 350 kilometer gebouwd moeten worden, op plekken die door de grenspolitie als urgent zijn aangewezen.

Democraten

Dat Trump met deze voorstellen de Democraten overtuigt, is niet erg waarschijnlijk. De Amerikaanse overheid zit al ruim vier weken dicht, omdat Trump weigert een financieringswet te ondertekenen waarin geen 5,7 miljard dollar wordt vrijgemaakt voor een grensmuur. De Democraten zijn mordicus tegen zo'n muur, en hebben zich op het standpunt gesteld: eerst moet de overheid weer open, dan kunnen we het over een muur hebben. Maar ook dan zullen we hem niet steunen.

De kleine concessie die Trump nu aan dreamers wil doen, zal dat standpunt niet veranderen. Inderdaad zouden veel Democraten graag iets voor hen willen regelen. Een jaar geleden waren ze zelfs al eens dichtbij een compromis met Trump, waarin toezeggingen over de dreamers en de muur zouden worden uitgeruild. Maar op het laatste moment kreeg Trump toen koudwatervrees, nadat hij door rechtse sites was teruggefloten. Die begonnen hem ineens ‘Amnesty Don’ te noemen. Het officiële Democratische standpunt is sindsdien: het woord van de president is op dit vlak kennelijk niets waard.

Wat Trump deze keer voorstelt is bovendien niet echt een grote concessie te noemen: het is het aannemen van een wet die de dreamers slechts drie jaar uitstel van executie geeft. Dat is geen definitieve oplossing voor hun status, maar een tijdelijk lapmiddel. Ook de Democratische senator die ooit een van de indieners van die wet was, Dick Durbin, reageerde op zaterdag afwijzend. Hij wil overal over praten, maar pas nadat de overheid weer open is.

Amerikaanse publiek

Dat de president zijn voorstellen via een speech op televisie deed, en niet in directe onderhandelingen met Democratische leden van het Congres, geeft al aan dat Trump niet verwacht dat hij hen kan overtuigen van zijn voorstel. De speech leek eerder bedoeld om het Amerikaanse publiek ervan te overtuigen dat de sluiting van de Amerikaanse overheid hem niet valt te verwijten. 

Trump sprak dus mooie woorden over hoe beide partijen in Washington hun harnas moeten afleggen, en samen naar oplossingen moeten zoeken. De president maakt nu een mooi gebaar, maar de Democraten blijven in hun loopgraven. Dat is het beeld dat blijft hangen, zo hoopt Trump waarschijnlijk. 

En wie weet dat sommige Democratische afgevaardigden uit staten of kiesdistricten met veel twijfelende kiezers dan toch overstag zullen gaan. Want Mitch McConnell, de Republikeinse voorzitter van de Senaat, kondigde aan dat hij het voorstel van de president in de Senaat in stemming wil brengen. Hij lijkt te willen testen of sommige Democraten zich misschien wat ongemakkelijk beginnen te voelen bij de onwrikbare houding van hun partijleiding.

Tot nu toe geven de meeste Amerikanen de president de meeste schuld van de shutdown. Democraten en Republikeinen waren namelijk in de Senaat eind vorig jaar al een compromisvoorstel overeengekomen, waarin weliswaar geen muur werd bekostigd, maar wel extra geld werd vrijgemaakt voor meer veiligheidsmaatregelen bij de grens. Maar ook tot verbazing van de Republikeinse voorzitter McConnell veranderde Trump van mening, en zei hij zelfs live op televisie dat hij, als hij geen geld voor de muur zou krijgen, de verantwoordelijkheid van een sluiting van de overheid op zich zou nemen.

Democraten kunnen bovendien wijzen op een aantal wetten die ze in het Huis van Afgevaardigden hebben aangenomen, waar ze sinds deze maand de meerderheid vormen. Die wetten zouden de overheid tijdelijk weer financieren. McConnell wil die niet in de Senaat in stemming brengen, zolang Trump ze niet wil tekenen. 

Paardemiddel

Hoe klein de concessies van Trump ook zijn, er kleven voor hem wel degelijk afbreukrisico's aan. Voor zijn fanatieke rechtse achterban is iedere concessie, hoe klein ook, aan immigranten zonder papieren er één te veel.

Daarom liet Trump met zoveel woorden doorschemeren dat hij ook nog altijd het paardemiddel achter de hand houdt om zijn muur te bouwen zónder goedkeuring van het congres: het uitroepen van de noodtoestand. Want hij heeft beloofd om de grens te beschermen, en dat zal hij ook doen, zo zei hij met enige dreiging in zijn stem, one way or the other - linksom of rechtsom.

Lees ook:

In de VS zijn nu al 31 noodtoestanden van kracht

De gevolgen van de shutdown worden steeds voelbaarder, en het scenario dat Trump de noodtoestand uitroept steeds realistischer.

Winnen is alles voor Trump, maar volgens Nederlandse Amerikaan Ivo Daalder is zijn troon leeg

Alleen winnen telt voor Donald Trump. Amerikaans leiderschap, bondgenoten, wereldorde: hoezo? Dat hij zelfs het belang van de VS schaadt, ontgaat hem, schrijft Ivo Daalder. Een voorpublicatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden