De combine

De herinnering aan gelukkige zomers is voor mij niet verbonden met een aardbeienveld - in een tuin in Liverpool, zoals voor John Lennon met 'Strawberry Fields Forever', of in een tuin op het Zweedse platteland, zoals voor de filmer Ingmar Bergman.

Mijn herinnering is verbonden met de graanvelden in de onmetelijke polders van het Groningse Hogeland. Ik logeerde bij een neef in Valom, een gehucht van enkele boerderijen en huizen, vlak onder de zeedijk. Mijn oom had een smidse en een loonbedrijf en hij was de eerste in de wijde omgeving die een combine kocht. Een wondermachine die alles kon. Maaien, dorsen en schonen. Wij mochten mee. Het was in de jaren zestig.

De combine stampte met veel lawaai over de akkers, gehuld in stofwolken van de hakselaar die het stro fijnhakt, en de geur van staalplaat en dieselolie. Het getril van deze reusachtige rups trok langs je benen omhoog.

We gaan door in de avond, tot de dauw valt. Een minuut douchen en dan naar de kermis in Uithuizen, tien keer in de botsauto's, met een meisje, nog een meisje - en aan het eind van de avond iets in een portiek. Zaterdag: de grasbaanraces. Een ovale baan van vierhonderd meter, een hels lawaai van ronkende motoren aan de start, een walm van benzinedampen, de vlag gaat omlaag en ze spuiten weg, ze duiken de bocht in, de klei vliegt door de lucht.

Dat is de ware zomer. Graanvelden - en alles wat daarbij hoort.

De combine is de kroon op de mechanisering van de landbouw. Zijn naam dankt de machine aan het combineren van drie handelingen: het maaien (het afsnijden van de stengel), het dorsen (de graankorrel uit de aar halen) en het schonen (de graankorrel ontdoen van het laatste kaf door te zeven). Eén man bedient deze moderne maaidorser en hij oogst in één dag de tarwe voor een half miljoen broden.

Het zware werk van een onnoemelijke schare landarbeiders die met een kleine zeis het koren maaiden, en van bindsters die het gemaaide koren tot bundels knoopten, van het slaan met de dorsvlegel en het schonen door een wan - en het gebeul van os en paard - is nog maar kort geleden vervangen door maaimachine en dorsmachine en tractor, en nu de machine die alles combineert, de moderne maaidorser: één man, één dag - tarwe voor een half miljoen broden.

Het was een lange weg van de nomadische oertijd, met zijn jagers en verzamelaars, naar het begin van de landbouw, zo'n tienduizend jaar geleden, met de eerste knol en de eerste geit, tot aan de combine.

In onze moderne tijd neemt de machine het werk op het land over en begint de trek naar de stad. In 1800 woont drie procent van de wereldbevolking in steden. In 1900 is dat vijftien procent. Nu is dat al meer dan vijftig procent en in 2050 zal zeventig procent van de wereldbevolking in steden leven. De 21ste-eeuwse mens is een stadsmens.

Ondertussen gaat de kermis van het landleven door. Vanavond zijn er 'op de snelle kleipiste van Uithuizen' weer de internationale grasbaanraces. Aan de start onder anderen Romano Hummel, Marco Hundsrucker, Dirk Fabriek, Kelly Velda en in het zijspan Nathalie Stellingwerf.

Komt allen!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden