De colectivos keren zich tegen het volk

Demonstranten van de oppositie zijn al weken slaags met de oproerpolitie. Beeld AFP

Tijdens de protesten tegen het regime van president Maduro gaat het er hard aan toe. Naast politie en de nationale garde proberen ook zogenoemde 'colectivos' de demonstraties neer te slaan. Ze waren ooit de hoeders van het socialisme van Hugo Chavez. Wat is nu hun rol?

Vaak gehuld in het rood, soms met een vlag waar hun held en wijlen president Hugo Chavez op prijkt, crossen de colectivos op hun motorfiets door de protesterende menigte. Ze gooien traangasbommen en schieten met scherp, met dodelijke slachtoffers tot gevolg.

Al meer dan een maand proberen ze, parallel met het strenge optreden van de ordediensten, de steeds groter wordende demonstraties vóór verandering en tegen de regering in de kiem te smoren.

Maar de colectivos zijn veel meer dan een meedogenloze hulp van president Maduro's repressieapparaat. Als voorvechters van de linkse zaak, met invloed in het hele land, zijn ze voor de impopulaire Maduro van levensbelang om het socialistische regime in stand te houden.

Arme regio's

Sinds het begin van de ambtstermijn van voorganger Hugo Chavez in 2000, spelen ze daarin een belangrijke rol. De colectivos werden aanvankelijk opgericht om het socialisme van Chavez uit te dragen in de arme Venezolaanse regio's en stadswijken. Met geld van het regime ondersteunden ze de bevolking bij bijvoorbeeld onderwijs en gezondheidszorg. Zo wist het regime wat er speelde bij het volk en bleef Chavez ondertussen geliefd.

Later scheurden de colectivos zich vaker los van de regering en werden het onafhankelijke organisaties, met elk hun eigen vlaggen, wapenschilden en identiteit. "Er bestaat niet zoiets als dé colectivos," zegt professor Hugo Antonio Hernáiz van de Centrale Universiteit van Venezuela. "Het zijn allemaal verschillende groepen die los van elkaar opereren en vaak ook geen contact hebben met elkaar. Niet elke colectivo gebruikt geweld om het regime te verdedigen. Sommigen steunen Maduro zelfs helemaal niet. Het enige wat ze gemeen hebben is dat het allemaal aanhangers van Chavez waren."

Maatschappelijk werk verrichten de colectivos nog steeds. Zo worden ze door de regering ingezet om er voor te zorgen dat het voedsel, dat door de crisis in het land erg schaars is geworden, correct wordt verdeeld.

Toch lijken veel colectivos zich nu op te werpen als gewapende milities. Sommigen als verlengstuk van de nationale garde en het regime, anderen zelfstandig. Volgens the New York Times krijgen ze rechtstreekse orders van de regering en worden ze door de politie voorzien van wapens.

Die samenwerking tussen de colectivos en de overheid moet volgens hoogleraar Venezolaanse politiek aan de Universiteit van Georgia, Rebecca Hanson, met een korrel zout worden genomen: "We moeten voorzichtig zijn met de relatie tussen overheid en colectivos. De media proberen die twee altijd te linken maar ze hebben de informatie vaak van horen zeggen. Beweren dat de colectivos ook systematisch worden gestuurd door de regering klopt niet. Velen opereren uit eigen beweging en overtuiging."

Drugshandel

Het is trouwens ook niet altijd het geval dat colectivos en de regering aan dezelfde kant staan. In 2014 waren er dodelijke schietpartijen tussen verschillende groepen en de politie, later ook met het leger.

"Die spanningen hebben te maken met het feit dat ze vaak verweven zijn met de georganiseerde misdaad", zegt Hernáiz. "Vooral in de drugshandel zouden ze een stevige hand hebben, maar omdat de ze het regime weer van dienst kunnen zijn zoals nu, wordt er wel een oogje dichtgeknepen bij hun criminele activiteiten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden