De coalitie is gesmeed, maar nog niet bezegeld

SPD-leden moeten nog stemmen over regering met CDU en CSU

BERLIJN - Aan werklust heeft het de onderhandelaars niet ontbroken. Afgelopen dinsdag werkten ze 17 uur aan één stuk door aan de opstelling van een coalitieverdrag. Insiders menen te weten dat vooral CDU-leider Angela Merkel wederom blijk heeft gegeven van een uitzonderlijk uithoudingsvermogen. Daar kunnen de Europese regeringsleiders over meepraten.

Gisteren was het dan zover. De leiders van de drie betrokken partijen CDU, CSU en SPD zetten in het gebouw van de Bondsdag hun handtekening onder het 185 pagina's dikke akkoord. Een voorlopige handtekening, want de SPD heeft haar instemming afhankelijk gemaakt van het oordeel van haar leden. De komende twee weken gaan zij stemmen.

Wanneer de SPD-leden in meerderheid nee zeggen, heeft Duitsland een groot probleem: andere coalities zijn niet in zicht. De enige uitweg zijn dan nieuwe verkiezingen. Maar daar heeft geen van de betrokken partijen zin in, omdat ze krachtige verliezen vrezen. Bovendien stort de SPD in een diepe crisis en zal de huidige leiding moeten opstappen.

De onderhandelaars van de SPD doen er daarom alles aan om de achterban over te halen in te stemmen. "Het onderhandelingsteam", verzekerde SPD-voorzitter Sigmar Gabriel gisteren tijdens de perspresentatie van het coalitieverdrag, "zijn het er zonder uitzondering over eens dat het een goed akkoord is".

Onder de talrijk aanwezige journalisten heerste grote bevreemding over het ontbreken van een lijst met ministers en hun repectievelijke posten. Daar bleken wel degelijk besluiten over te zijn genomen. Maar op dringend verzoek van de SPD worden die pas bekendgemaakt nadat de SPD-leden hun stem hebben uitgebracht.

Gabriel desgevraagd: "De SPD-leden hebben uitdrukkelijk te kennen gegeven over de inhoud van het akkoord te willen stemmen. De namen van de ministers leiden daarbij alleen maar af." De twee andere partijleiders, Merkel van de CDU en Horst Seehofer van de CSU, steunden Gabriel, zij het duidelijk niet van harte.

Op de persconferentie probeerden de drie partijleiders een zo ontspannen mogelijke sfeer uit te stralen. En dat na wekenlange onderhandelingen, soms tot in de vroege ochtenduren. "Ik dank de partners voor de faire onderhandelingen en voor het vertrouwen", zei beoogd bondskanselier Merkel. "En voor de humor tijdens de gesprekken."

Kennelijk bewust van de aanwezigheid van het grote aantal buitenlandse journalisten, legden Merkel en Gabriel in hun inleidende woorden veel nadruk op het belang van Europa. "Wij hebben een Europa nodig dat zijn schulden onder controle heeft", zei Merkel. "Duitsland kan alleen maar sterk zijn in een sterk Europa."

"De coalitie ziet het als haar taak bij te dragen aan de stabilisering van Europa", vulde Gabriel aan. "We moeten het grootse idee dat Europa is, zien te redden uit enerzijds de handen van de bureaucratie en anderzijds de handen van de eurosceptische partijen die voor de Europese verkiezingen volgend jaar de handen ineenslaan."

Zowel Seehofer als Gabriel benadrukten dat het coalitieverdrag veel te bieden heeft 'voor de kleine luiden'. "Ik bedoel: voor de mensen die hard werken en toch moeite hebben om rond te komen", preciseerde Gabriel.

Hij wees op het minimumloon, de verbetering van de pensioenen, de gelijke betaling van mannen en vrouwen en de beheersing van de huren.

Meer in de richting van zijn kritische achterban voegde hij eraan toe: "De plannen voor het minimumloon en de pensioenen hebben we inmiddels met de vakbonden besproken en die stemden in met het onderhandelingsresultaat." Een doorzichtige manoeuvre om de SPD-leden ook tot instemming te bewegen.

Als die leden ja zeggen, kan Merkel op 17 december door de Bondsdag tot bondskanselier worden gekozen. Maar er zijn tal van prominente figuren die de SPD-leden tot een tegenstem proberen te bewegen. Zoals de altijd kritische SPD-aanhanger en winnaar van de Nobelprijs voor literatuur Günter Grass: "Ik kan de grote coalitie alleen maar afraden".

De CDU, CSU en SPD hebben overeenstemming bereikt over een nieuwe 'grote coalitie'. Angela Merkel is de beoogde bondskanselier. Delen van het coalitie-akkoord lijken daarbij geïnspireerd te zijn door het Nederlandse model.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden