De chronologie van een ondergang

- Januari 1991 Het paleis in de hoofdstad Mogadishu, laatste toevluchtsoord van dictator Mohamed Siad Barre, valt in handen van rebellen van het Verenigd Somalisch Congres (USC). President Barre, die aan de macht is sinds 1969, had al maanden geen grip meer op de rest van het land. Zijn leger is uiteengevallen in een dozijn rebellenlegers - alle met nationale pretenties, maar samengesteld op basis van clanverwantschap.

Deze legers worden vaak geleid door voormalige officieren en politici, die zich hebben ontpopt tot 'warlords'. Zij maken nu de dienst uit in de regio's die traditioneel toebehoren aan hun respectievelijke clans.

Barre, wegens zijn verzwakte positie ook wel hatelijk 'burgemeester van Mogadishu' genoemd, vlucht met het restant van zijn leger naar Kenia, een spoor van vernielingen en plunderingen trekkend.

Het USC, dat is samengesteld uit leden van de Hawiye-clan, meent aanspraak te mogen maken op het landsbestuur, nu het de hoofdstad in handen heeft. De USC-leider Ali Mahdi Mohamed (behorend tot de Hawiye-subclan Abgal) noemt zich 'interim-president'. Maar een rivaal binnen het USC, 'generaal' Mohamed Farah Aidid (van een andere Hawiye-subclan, namelijk de Habre Gedir), bestrijdt dat deze democratisch gekozen is.

Andere clan-legers in het land hebben ofwel helemaal geen boodschap aan de aanspraken van het USC, of treden in onderhandeling over een machtsverdeling, of verkeren op voet van oorlog met het USC.

- Mei 1991 Het noorden van het land roept zich uit tot de 'onafhankelijke republiek Somaliland'. In dit gebied is de SNM (Somalische Nationale Beweging, Issaq-clan) aan de macht, een van de eerste verzetsbewegingen tegen dictator Barre. Somali-land vindt geen enkele internationale erkenning.

- November 1991 Het conflict tussen 'generaal' Aidid en 'president' Ali Mahdi Mohamed mondt uit in hevige gevechten in en rond Mogadishu.

- April 1992 De Verenigde Naties besluiten tot een operatie (Unosom) om toe te zien op de regelmatig geschonden bestanden tussen de elkaar bestrijdende facties, die al aan tienduizenden het leven hebben gekost.

- Augustus 1992 Amerikanen en Fransen openen luchtbrug op Mogadishu om hulpgoederen het land in te krijgen.

- December 1992 Het mislukken van Unosom - slechts 500 (Pakistaanse) blauwhelmen zijn ter plekke in plaats van de geplande 4 200, milities vormen een ernstige belemmering voor de hulpverlening - doet de Amerikaanse president Bush besluiten tot de operatie 'Restore Hope'. Volgens schattingen sterven elke dag duizend Somaliërs door honger en geweld. Zo'n 38 000, merendeels Amerikaanse, militairen moeten de vrede herstellen en de voedselhulp verzekeren - onder Amerikaanse bevelvoering, maar met een mandaat van de VN om daartoe 'alle noodzakelijke middelen' aan te wenden.

- Mei 1993 De Amerikanen dragen hun operatie over aan een nieuwe VN-operatie (Unosom II).

- Juni 1993 Strijders van Aidid doden 24 Pakistaanse blauwhelmen. De Veiligheidsraad gelast, vooral op instigatie van de Amerikanen, de 'arrestatie' van Aidid. Maar ondanks grond- en luchtaanvallen, waarbij vele Somaliërs omkomen, weet deze keer op keer de dans te ontspringen.

- Oktober 1993 Achttien Amerikaanse soldaten worden gedood. President Clinton besluit tot terugtrekking van de Amerikaanse militairen uit Somalië binnen een half jaar.

- Maart 1994 Amerikanen trekken zich terug. De VN-macht (zo'n 19 000 man sterk) bestaat voornamelijk nog uit Pakistanen en Indiërs.

- November 1994 De VN besluiten dat de operatie moet zijn 'afgerond' voor eind maart 1995.

- 1 Februari 1995 De aanhangers van Aidid maken zich meester van het VN-hoofdkwartier in Mogadishu, onmiddellijk na de ontruiming door de blauwhelmen, die voor hun vertrek gestationeerd zijn bij het vliegveld.

- 8 Februari 1995 Begin van Operatie Verenigd Schild: een internationale strijdmacht, onder aanvoering van Amerikaanse en Italiaanse militairen, dekt de volledige terugtrekking uit Mogadishu van de resterende 2 500 VN-soldaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden