Column

De Chilenen zijn een beetje de Zweden van Zuid-Amerika

Rob SchoutenBeeld Maartje Geels

Wat weet ik eigenlijk van Chili? Niet veel om de waarheid te zeggen: Pablo Neruda, Pinochet, peper, con carne en van dat laatste hebben de Chilenen zelf nog niet eens gehoord, want het is in tegenstelling tot wat iedereen denkt geen Chileens maar een Texaans gerecht gebaseerd op de Mexicaanse keuken. 

En oh ja, een gek bonusweetje dat Joost mag weten waarom in mijn hersenlobben is blijven hangen: DDR-leider Erich Honecker verkaste nadat zijn rijk in elkaar was gedonderd naar Chili, waar zijn dochter woonde.

Mijn eigen dochter, de jongste en avontuurlijkste, woont er inmiddels ook en ik bezoek haar. Valparaiso is volgens veler gezaghebbend oordeel de leukste stad van Zuid-Amerika en juist daar moet ik wezen. Mooi tegen de bergen aan met pittoreske liften en heen-en-weer-treintjes.

Wat zij er precies te zoeken heeft? Ik zou niet weten wat de universiteit van Santiago vóór heeft op die van Heidelberg waar ze tot voor kort studeerde en die in Europa de oudste papieren heeft, maar misschien is het gewoon het oude Hollandse zeevaardersbloed dat in haar kolkt. Ze studeert er af als klinisch psycholoog en doet onderzoek naar de impact van psychotherapie op familieleden van depressieve Chilenen.

Van die laatste zijn er nogal wat als ik haar moet geloven. Chilenen zijn dan ook niet van die extraverte danstypes zoals de meeste van hun bovenburen. En ook ontberen ze de machistische elegantie van hun lieve aartsvijand Arrogantinië.

Kalme mensen

De Chilenen zijn een beetje de Zweden van Zuid-Amerika. Vroeger dachten etymologen zelfs dat de naam Chili van chilly=koud kwam. Kalme niet al te uitbundige mensen. Met depressies en familieleden die daar ook last van hebben.

Maar Valparaiso is anders. ‘We are no hippies but happies’ las ik ergens in de met vrolijke en aandachtige muurschilderingen volgekalkte stad. Misschien komt het door de San Francisco-achtige allure, gebouwd op heuvels met uitzicht op de Stille Oceaan.

Pablo Neruda, die grote slechte nationale dichter van Chili, kocht er een huis van vijf verdiepingen, een soort toren eigenlijk, die hij volstouwde met op zijn reizen verzamelde troep. Over zijn lievelingsstad schreef hij met de hebbelijkheid schrijvers eigen om iets van hun omgeving te formuleren: ‘Valparaiso kreeg me te pakken, onderwierp me aan haar wil, haar absurditeit: Valparaiso is een janboel, een cluster van idiote huizen’.

Muurbloem

Onoverzichtelijk, vol en gezellig, zeg maar zoals die hele stad een soort innemende drukte en energie uitstraalt. Maar op een onverdachte hoek stuiten we dan toch op de onvermijdelijke imprint van Chileense depressiviteit, een meer dan levensgrote muurschildering van een treurige Salvador Allende. De schildering is niet helemaal gelukt, een nerd met een enigszins potsierlijke zittende sjerp die ons gelaten om zijn omineuze lot aankijkt. Brildragend, geen danstype.

Ook dat is Chili: een beschaafde maar enigszins bedeesde muurbloem op de bruisende Latijns-Amerikaanse fiësta.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden