OpinieCoronacrisis

De chaos van de crisis biedt ook een gouden kans

In alle onzekerheid is nu al wel te zien dat er meer samenwerking komt en er meer behulpzaamheid is. Mathieu Wagemans, raadslid uit Leudal, ziet kansen in de crisis. 

Aan de verwarring die het coronavirus heeft aangericht hoeft weinig te worden toegevoegd. We bevinden ons in een fase van alle hens aan dek. De samenleving is in crisis. Onzekerheid over waar een en ander toe gaat leiden. Hoeveel slachtoffers gaat de coronacrisis nog eisen? En hebben we voldoende capaciteit in de gezondheidszorg om ook op de langere termijn mensen op te vangen en medische zorg te verlenen? Hoe groot zijn de klappen die de economie krijgt? Allemaal indringende vragen waarvan de antwoorden nog lang niet beschikbaar zijn.

Tegelijkertijd biedt een crisis ook kansen. Overal zijn voorbeelden te zien van initiatieven die zonder crisis niet van de grond zouden zijn gekomen. In onze tot in detail geregelde samenleving bewegen we ons langs smalle paadjes waarbij iedere stap opzij reacties oproept. Alles is geregeld en velen zijn belast met de controle en handhaving. Wie het onbetreden terrein buiten de paadjes opzoekt, komt in aanraking met regels en juridische procedures.

Verbindingen

Hoe anders is dit nu. Er ontstaan verbindingen tussen organisaties die zonder crisis mogelijk nooit tot stand waren gekomen. Landbouwers leveren mondkapjes in om de mensen in de gezondheidszorg te helpen. Telers bieden bloemen gratis aan voor werkers in de zorg. In de wetenschap zijn er initiatieven om deskundigen uit heel verschillende beroepen bij elkaar te roepen. Zouden medicijnen voor andere ziekten niet kunnen worden gemanipuleerd zodat ze effectief kunnen worden ingezet tegen het coronavirus? In normale tijden zijn daar vaak lange en ingewikkelde procedures voor nodig. In bedrijven wordt men creatief om de organisatie te laten functioneren waarbij heel veel mensen thuis werken. In het onderwijs wordt denkkracht ingezet om het onderwijs in de thuissituatie te laten plaatsvinden. Internationaal overleg gebeurt via videoconferenties.

Ook vanuit dit perspectief bezien is de huidige crisis ingrijpend. Er is sprake van groeiende gezamenlijkheid, die zelfs door inspirerende kerst- en nieuwjaarstoespraken niet kan worden bereikt. Burgers helpen elkaar met een vanzelfsprekendheid die in normale tijden zeldzaam is. Argumenten zijn overbodig omdat de ernst van noodzakelijke maatregelen geen onderwerp van discussie vormt. De context van belangen en berekening wordt terzijde geschoven. Er is werk aan de winkel. Daden vervangen woorden. De overheid zegt toe dat ondersteunende maatregelen met snelheid en soepelheid zullen worden uitgevoerd.

Leermomenten

Zo beschouwd biedt de coronacrisis een gouden kans die zich in normale tijden niet gauw voordoet. De crisis biedt tal van leermomenten die uitnodigen om, zodra we de zaken weer enigszins onder controle hebben, onze samenleving kritisch tegen het licht te houden. Hoe we denken in termen van kennen en beheersen. Hoe we het onbeheersbare benaderen vanuit het beheersbare en we dus geen inzicht in en grip krijgen op het onbeheersbare. We scheppen illusies. En nu blijkt niet alleen dat allerlei regels hun betekenis plotseling hebben verloren, maar ook dat vernieuwende initiatieven spontaan tot stand komen, eerder ondanks dan dankzij de overheid. En hoe die overheid in staat is tot zeer ingrijpende besluiten zonder dat daar jarenlang vergaderen voor nodig was. En hoe interne partijpolitieke scherpslijperij van tafel is omdat de samenleving aandacht vraagt.

Van een crisis valt veel te leren. Hoe onze zucht naar ordelijkheid ons in de weg kan zitten. Hoe niet de regels, maar de energie in mensen de krachtigste bron is voor ingrijpende veranderingen. Hopelijk zijn we deze ervaringen niet vergeten wanneer we weer terugkeren naar enigszins normale tijden.

 Lees ook:

Laten we de coronacrisis gebruiken om werkomstandigheden over de hele wereld te verbeteren

De crisis treft miljoenen werknemers in lagelonenlanden. Ook Nederland moet en kan daar iets aan doen, schrijft Marit Maij, managing director van CNV Internationaal.

De coronacrisis geeft roep om basisinkomen een duw in de rug

De roep om een basisinkomen – ‘gratis’ geld, zonder verplichtingen – is terug, nu veel werkenden het moeilijk hebben. Maar tegelijkertijd wordt er gewaarschuwd voor paniekvoetbal. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden