De cel in om kijk- en luistergeld

In Duitsland groeit het verzet. Steeds meer burgers gaan de straat op, komen bijeen in zaaltjes en wisselen op internetfora informatie en tips uit. Niet over grote maatschappelijke thema's als migranten, de opkomst van populisme of armoede onder Duitse ouderen. Nee, ze hebben het over kijk- en luistergeld en zoeken massaal naar manieren om daaronder uit te komen.

Hun nieuwste heldin is de 43-jarige Kathrin Weihrauch. Deze Brandenburgse alleenstaande moeder, in het dagelijks leven clown, dreigde zes maanden de gevangenis in te moeten gaan omdat ze weigerde 309,26 euro te betalen aan regionale omroep Rundfunk Berlin Brandenburg (RBB). Reden om niet te betalen: Weihrauch heeft televisie noch radio en maakt dus geen gebruik van de omroep.

Maar dat maakt niet uit: volgens de in 2013 veranderde wet kijk- en luistergeld moet elk Duits huishouden maandelijks 17,50 euro betalen - of er nou televisies en radio's zijn of niet. De bijdrage van 210 euro per jaar is verhoudingsgewijs hoog; met ruim 7,5 miljard euro hebben Duitse omroepen dan ook het hoogste budget van Europa.

Ter vergelijking: in Nederland, waar de publieke omroep sinds 2000 via inkomstenbelasting wordt betaald, liggen de kosten per huishouden volgens schattingen op zo'n 75 euro per jaar.

Voor 2013 betaalden Duitsers nog een bedrag per apparaat, maar nu komt niemand meer onder Rundfunkgebühren uit. En daar zijn meer en meer mensen ontevreden over. Verstuurde de Beitragsservice in 2014 nog 701.000 keer een dwangbevel, in 2015 was dat al 1,4 miljoen keer. Volgens de krant Die Welt zouden er vier miljoen Duitsers zijn die weigeren te betalen.

Hun verzet neemt steeds vaker extreme vormen aan. Begin dit jaar zat Sieglinde Baumert (46) twee maanden in de cel in Chemnitz omdat ze het vertikte 191 euro te betalen aan de Oost-Duitse MDR. Ook Baumert zei geen televisie of radio te bezitten en bekritiseerde het gebrek aan transparantie van de omroep. De MDR trok het arrestatiebevel na 61 dagen in, Baumert heeft nog steeds niet betaald.

Ook Weihrauch had het op een paar maanden cel laten aankomen als RBB zijn poot stijf had gehouden. Maar de regionale omroep, onderdeel van ARD, besloot afgelopen dinsdag dat celstraf te ver ging. Financieel zou het doel de middelen ook niet hebben geheiligd: een dag in een Brandenburgse cel kost volgens dagblad Tagesspiegel 146,87 euro, bijna de helft van de openstaande rekening. RBB had die kosten moeten dragen.

Maar de beslissing van de Brandenburgse omroep kan ook precedentwerking hebben. De boodschap is immers dat verzet loont. Om dat te voorkomen, willen publieke omroepen nu al in een vroeg stadium incassobureaus inschakelen, aldus Der Spiegel. De hoop is dat een brief van zo'n kantoor diepe indruk maakt op wanbetalers. Bij types als Baumert en Weihrauch is dat zeer de vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden