De cartoonist van WO I

Teddy Roosevelt, Woodrow Wilson, de premiers van Engeland en Frankrijk en zelfs het Britse hof: allemaal wilden ze de in Roermond geboren tekenaar Louis Raemaekers (1869-1956) graag ontvangen. En The New York Times schreef na zijn overlijden in een uitgebreid in memoriam dat Raemaekers' fel anti-Duitse spotprenten het verloop van de Eerste Wereldoorlog verregaand hebben beïnvloed. In De Casteelsepoort in Wageningen, waar Raemaekers van 1895 tot 1909 woonde, loopt een tentoonstelling over zijn werk. Er wordt door het museum speciale aandacht besteed aan zijn 'Wageningse periode'.

Raemaekers gaf les aan de plaatselijke Rijkslandbouwschool en HBS en tekende er tot 1909 politieke spotprenten voor Het Algemeen Handelsblad. Na zijn verhuizing naar Haarlem stapte hij over naar De Telegraaf. Met het uitbreken van de oorlog veranderden de toon en het karakter van zijn tekeningen. "Hij gebruikte vanuit het neutrale Nederland zijn potlood als bajonet", legt bestuurslid van De Casteelsepoort Jacques van der Weiden uit. Daarmee was hij een doorn in het oog van de Duitse keizer Wilhelm II. Die liet na het zien van de spotprenten een beloning van 12.000 Mark op Raemaekers' hoofd zetten. Ook Nederlandse politici bekritiseerden zijn tekeningen: ze zouden de handelsbetrekkingen met Duitsland onnodig schaden. Raemaekers moest naar Engeland uitwijken.

Toch was Raemaekers destijds zeker niet de enige cartoonist. Wat verklaart dan het succes van juist zíjn cartoons? "Ik denk het feit dat ze pijnlijk direct zijn. Het blijven natuurlijk spotprenten, maar de ondertoon is kil en grimmig", antwoordt Van der Weiden. Een van de prenten toont de vallende Duitse bommen als brandende geraamtes, een ander, getiteld 'Mein Vaterland musz gröszer sein!', een briefschrijvende Duitse soldaat: "Lieve moeder, we zijn in België weer goed vooruitgegaan; onze kerkhoven strekken zich nu al tot aan de zee uit", staat eronder.

"De Britten en Amerikanen waren maar wat blij met Raemaekers", voegt vormgever Joost van den Brink toe. "Ze strooiden zijn prenten boven Duitsland uit om de Duitse soldaten te sarren."

Bij het doorlopen van de drie zalen in het museum blijkt niet alleen over de selectie van de tekeningen zelf, maar ook over de wijze van exposeren goed nagedacht. Het werk van de tekenaar is aan mobiele panelen bevestigd waarmee een elegante zigzag-constructie is gecreëerd. Als bezoeker word je aan de hand van een simpele stippellijn op logische wijze langs Raemaekers' oeuvre geleid. Mooi is daarbij ook de aandacht voor de persoonlijke geschiedenis van de tekenaar. Er hangen enkele afbeeldingen uit het familiealbum, waaronder een trouwfoto en meerdere karikaturen van zijn Wageningse collega-professoren.

De compacte tentoonstelling in De Casteelsepoort is een aanloop naar een grote overzichtstentoonstelling over Raemaekers in het Limburgs Museum in 2014. Het is dan precies honderd jaar geleden dat de oorlog die hem zo beroemd heeft gemaakt uitbrak.

De tentoonstelling 'Louis Raemaekers - Een cartoonist van wereldfaam' is nog te bezichtigen t/m 31 maart 2013.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden