'De BV Zuid-Afrika is gewoon bankroet'

KAAPSTAD - Er staan de Zuid-Afrikanen zware tijden te wachten. Benzineprijzen zullen fors stijgen, de prijs van rundvlees is in korte tijd verdubbeld en een vakantie naar het buitenland is uitgesloten, nu de Zuid-Afrikaanse rand in een vrije val lijkt te zijn geraakt. Een biertje drinken in Londen is zelfs voor de rijke Zuid-Afrikaan bijna onbetaalbaar geworden.

De waarde van de rand is het afgelopen jaar met meer dan 30 procent gedaald, ten opzichte van de dollar, euro en pond. Kreeg je begin dit jaar nog 32 Nederlandse centen voor een rand, nu nog slechts 22 cent. Vooral de laatste weken lijkt de munt ineens in elkaar te donderen, zonder dat iemand begrijpt waarom. De economische fundamenten van Zuid-Afrika zijn immers uitstekend, beweren de meeste economen, die de regering prijzen vanwege de gezonde betalingsbelans, beteugeling van inflatie en andere monetaire keurigheid.

Welke verklaringen zijn er dan voor de val van de rand? Uiteraard speelt 11 september een rol. Daarna trokken beleggers zich razendsnel terug uit opkomende markten. Landen als Mexico en Rusland hebben echter veel minder zwaar te lijden gehad dan Zuid-Afrika. Volgens econoom Tony Twine is de koersval vooral te wijten aan speculanten, die aan Zuid-Afrika een makkelijke prooi hebben vanwege de soepeler wisselrestricties dan in andere opkomende markten.

Wat volgens economen veel meer zorgen baart, is het gedrag van de Zuid-Afrikaanse bedrijven die zich recentelijk op buitenlandse beurzen, met name Londen, hebben laten noteren, zoals Anglo American, South African Breweries en Old Mutual. Daardoor is dit jaar veel meer kapitaal (45 miljard rand) het land uitgevloeid dan voorheen -onder andere aan uitbetaling van dividenden. Hoewel deze bedrijven hun beursgang in Londen verdedigden met het argument dat ze daar makkelijker toegang hebben tot kapitaal, blijkt nu volgens menig econoom dat zij 'het land droogmelken'.

,,Dat de regering zo stom is geweest deze bedrijven toe te staan naar het buitenland te verhuizen, heeft speculanten alleen maar bevestigd dat Zuid-Afrikanen geen vertrouwen in hun eigen land hebben'', aldus een ingezonden brief in de Cape Times. Volgens de vele brievenschrijvers naar kranten moeten politici en economen eens ophouden met hun mooie praatjes over de gezonde economie. ,,De BV Zuid-Afrika is bankroet'', zo verwoordt een van hen het gevoel dat het buitenland Zuid-Afrika niet meer ziet zitten. Het omstreden aidsbeleid, de crisis in Zimbabwe, het uitstel van privatisering, de corruptieschandalen, de toegenomen werkloosheid en natuurlijk de misdaad ... het is een lange lijst klachten die het buitenland de indruk geeft dat ,,Zuid-Afrika net zo'n land wordt als de rest van Afrika''.

Ondertussen lijkt de regering zich weinig zorgen te maken over de val van de rand: een lagere koers is goed voor de export. Er wordt alleen gediscussieerd over een totale opheffing van de wisselcontrole. Tegenstanders hiervan vrezen dat de rand dan juist nog verder instort, maar volgens voorstanders geeft de stap blijk van vertrouwen in de eigen economie en zou die daarom investeerders aantrekken.

Oppositiepartij Democratische Alliantie vindt de benadering van de regering maar niets. ,,Hopen dat het probleem zich vanzelf oplost, is een volledig inadequaat antwoord.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden