De buurt leren kennen in eigen stadsoase

De bewoners van de nieuwe appartementen in het Rotterdamse Lloydkwartier waren het uitzicht op een kaal bouwterrein in hun buurt zat. Samen toveren ze het stukje troosteloze bouwgrond om in een tuin waarin ze kunnen recreëren en oogsten.

REPORTAGE | MARIANNE WILSCHUT

ROTTERDAM - 'Wat is nou de bovenkant en wat de onderkant?" Gebogen over een doos vol met aardperen overlegt een groepje buurtbewoners hoe ze deze groente die er een beetje uitziet als gemberwortel, het best kunnen poten. Het stel heeft zich met dikke jassen, sjaals en mutsen gewapend tegen de maartse kou. Ondanks de gure wind zijn er deze zaterdag toch zeker dertig bewoners van het Rotterdamse Lloydkwartier op komen dagen om samen de handen uit de mouwen te steken in hun nieuwe buurttuin.

Heel groen is het nog niet op het kale bouwterrein. Het kerstboomsanatorium, zoals het hoekje met geplante kerstbomen door de bewoners is gedoopt, was tot voor kort het enige georganiseerde plukje groen op de braakliggende grond. Maar nu het eenmaal maart is kan er eindelijk in de aarde worden gewroet.

"Behalve aardperen poten we vandaag onder andere rabarber, aardbeien, bramen, druiven, aalbessen en kiwistruiken", somt buurtbewoonster Judith Limahelu op. "Een vriendin van mij heeft een grote moestuin in een oude kas bij Noorden, een plaatsje bij Woerden", vertelt ze. "Helaas moet ze met die tuin stoppen omdat de gemeente andere plannen met het terrein heeft. Toen ze van mij hoorde over onze buurttuin, bood ze meteen haar planten aan. Voor niets. Fijn toch! Mocht ze later weer een nieuwe tuin beginnen, dan kunnen wij haar hopelijk wat stekjes teruggeven."

De Tuin op de Pier ligt op de Lloydpier in de deelgemeente Delfshaven. Hier aan de Nieuwe Maas vertrokken vroeger de passagiersschepen naar Nederlands-Indië. Vanaf de jaren zestig verplaatste de bedrijvigheid zich naar de nieuwere havens in Rotterdam-Zuid en werd het stiller. De afgelopen jaren heeft het gebied vlakbij de Euromast een nieuwe impuls gekregen, er zijn appartementencomplexen gebouwd en in de Schiecentrale, de oude elektriciteitscentrale, en het monumentale pakhuis St. Jobsveem zijn lofts en kantoren gekomen waar creatieve bedrijven en restaurants in zijn gekomen.

"De wijk was bijna af maar toen gooide de economische crisis roet in het eten", zegt buurtbewoner Piet de Jonge. "Enkele percelen bestemd voor nieuwe flats bleven vanwege een gebrek aan belangstelling voor nieuwe woningen braak liggen. Zoals het er nu naar uitziet zullen de geplande nieuwe flats er helemaal niet meer komen. Behalve dat het er troosteloos uitziet, trekt die braakliggende grond ook drugsdealers en prostituees aan. Een aantal bewoners van deze pier besloot vorig jaar om iets moois te maken van die 7500 vierkante meter bouwgrond."

Vlakbij was een soortgelijk project 'De Tuin aan de Maas' een succes geworden mede dankzij de inzet van De Jonge dus het lag voor de hand om te kijken of er op de Lloydpier ook belangstelling was voor het aanleggen van een gezamenlijke tuin. "Op de enquête die we rondstuurden kregen we 150 reacties. Daaruit bleek dat er zeker behoefte was aan gezamenlijk groen en ook dat mensen mee wilden helpen. Er zijn hier immers geen huizen met een tuin en maar enkele flats met een balkon. Behalve een groene plek om in te relaxen en met je kinderen of kleinkinderen te kunnen spelen, wilden de mensen ook graag een moestuin en een boomgaard. Een plek waar honden konden rennen en spelen stond ook hoog op het verlanglijstje."

Nadat de gemeente als eigenaar van de grond het groene licht had gegeven, werd er een werkgroep hondenveld, een werkgroep fruitbomen en een werkgroep moestuin opgericht. Die vallen onder een gezamenlijke stichting waarvan het bestuur de buurt via een website en Facebook-pagina op de hoogte houdt van de vorderingen en activiteiten.

Deze zaterdag zijn alle werkgroepen aanwezig. Op het grasveld dat tussen het kantoor van Radio Rijnmond in de Schiecentrale en het gebouw van het Scheepvaart en Transport College in ligt, zijn Mieke Vullings en andere leden van de werkgroep fruittuin druk in de weer met meetlinten. "We kijken waar de fruitbomen straks het beste kunnen staan", zegt ze. In het hek langs de hondenspeelplaats is de werkgroep hondenveld wilgentakken aan het vlechten om het er wat gezelliger uit te laten zien. De meeste vrijwilligers zijn echter bezig op het hoofdveld waar het relaxveld en de moestuin moeten komen.

Een van de cirkels waarin de moestuin komt, is al aangelegd. De benodigde aarde hebben de bewoners zelf aangeschaft. De Jonge: "Eigenlijk had de gemeente toegezegd dat ze die voor ons zou kopen, maar dat kwam er steeds niet van dus zijn we zelf tot actie overgegaan." Hij zucht. "We hebben goede contacten met de gemeente en ze zijn ons ter wille, maar van hun beloftes komt helaas niet altijd iets terecht."

Zo komt er nog geen water uit de kraanaansluiting waarmee de nieuwe tuin straks bewaterd moet worden. Via hun eigen netwerk hebben de buurtbewoners wel al veel andere zaken voor elkaar gekregen. Zo is de container waar de bewoners hun gereedschap kunnen opbergen en die vandaag gebruikt wordt om uit de wind een kop warme chocolademelk te drinken, een gift van de directeur van een containerbedrijf met wie een van de bewoners bevriend is. En de mest is afkomstig van de kinderboerderij uit de buurt.

De groene tamtam gaat kennelijk snel. "Etenindestad, een initiatief dat varkens in de stad wil houden, heeft ons al gevraagd of wij hier eventueel varkens zouden willen laten scharrelen", zegt buurtbewoner John de Vaal terwijl hij op een schets van de tuin in wording wijst. Daarop is midden in de tuin een plek voor de varkens ingetekend. Voorlopig gaat dat plan nog niet door, maar de Tuin op de Pier staat wel open voor het idee om er stadslandbouw in te bedrijven. Met een Marokkaanse imker uit de buurt is al afgesproken dat hij vijf bijenkasten op het terrein mag zetten.

De bewoners van het Lloydkwartier hebben ook duurzame plannen met de bouwgrond. "Veel wijkbewoners zouden graag hun groente- en fruitafval gescheiden inzamelen", weet De Jonge. "Maar in Rotterdam wordt het gft-afval niet door de gemeente opgehaald. Wij willen nu ons gezamenlijke groene afval gebruiken als compost voor de tuin. Studenten van de TU Delft gaan ons helpen om een composteringssysteem aan te leggen." Ook zijn er plannen om gezamenlijke zonnepanelen op de container te leggen en het regenwater van de flats om te leiden naar de tuin." Maar eerst moet daar geld voor worden gevonden. Behalve op de eigen portemonnee wordt daarvoor een beroep gedaan op ondernemers uit de kennissenkring en fondsen. Op subsidie van de gemeente zijn de bewoners niet uit.

Het project moet er ook voor zorgen dat alle nieuwe mensen die hier de afgelopen jaren zijn komen wonen, elkaar beter leren kennen. Dat begint al te komen. Hoewel de tuin nog in de opbouwfase is, hebben de bewoners het al over 'onze' tuin. "Vorige week was ik hier in de aarde aan het spitten en toen kwam ik erachter dat degene met wie ik dat deed mijn bovenbuurvrouw is", zegt Judith Limahelu. "Dat had ik anders niet geweten."

Heel veel ervaring met tuinieren en het aanleggen van moestuinen hebben de bewoners niet. "Gelukkig had die vriendin van mij met die moestuin wel wat tips", zegt Limahelu. "Maar ach, zei zij ook. Je weet meestal toch niet of iets aanslaat. Tuinieren is een kwestie van kijken wat werkt en wat niet."

www.tuinopdepier.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden