De burger fantaseert er groen op los

Het is vandaag Duurzame Dinsdag en dus ontvangt staatssecretaris Bleker een koffer met 417 duurzame ideeën: nieuwe, oude, maffe, haalbare en onhaalbare plannen. 'Ook uit een onmogelijk idee kan iets moois ontstaan'.

Een speelplaats vol rennende en spelende kinderen. De meeste mensen zouden er zo voorbij lopen. Anderen zien hierin een bron van energie. Waarom zou je de energie die kinderen kwijtraken niet kunnen vangen om elektriciteit op te wekken?

"Er zijn veel initiatieven waarvan je denkt: knettergek," erkent Rinske van Noortwijk. Haar organisatie, GreenWish, helpt mensen om ideële plannen goed uit te voeren, ook de ideeën die in het kader van Duurzame Dinsdag bij staatssecretaris Bleker worden bezorgd. Het maakt volgens Van Noortwijk niet uit dat er naast bestaande, goedlopende projecten ook maffe en onhaalbare suggesties in de koffer zitten.

Ze noemt bijvoorbeeld het idee om de luchtverplaatsing van auto's, de lucht die je voelt als een vrachtwagen langsrijdt, als energiebron te gebruiken. Windenergie, maar dan anders. Of het idee van een jongen die de klapdeuren van zijn school wil gebruiken om stroom op te wekken, omdat ze vierduizend keer per dag bewegen. "Mensen zien energie in werkelijk alles wat beweegt. Dan kun je zeggen dat het nergens op slaat. Maar het motto van GreenWish is dat de mooiste dingen zijn ontstaan door een naïef mens met een onmogelijk idee. Je moet de ruimte nemen om te experimenteren.

"Deze initiatieven zijn zo speciaal omdat ze zijn bedacht door burgers die out of the box denken. Ze hoeven in tegenstelling tot bedrijven geen rekening te houden met haalbaarheid." Na afloop van Duurzame Dinsdag zal de koffer ook langs andere ministeries gaan. Van Noortwijk: "We kijken of we daar ideeën kwijt kunnen. Het is vooral een signaal dat er in het land veel initiatieven op het gebied van duurzaamheid zijn."

GreenWish heeft het aanbod van dit jaar op een rijtje gezet. Ongeveer de helft van de aanmelders is ondernemer, de andere ideeën komen van (groepen) burgers. Slechts 2 procent is ingediend door een maatschappelijke organisatie.

Inhoudelijk blijkt bijna de helft van de 417 ideeën over energie en klimaat te gaan - met name energiebesparing in de bouw - of over duurzame productie - en dan vooral het terugdringen of hergebruiken van afval. Zo'n tien procent van de initiatieven gaat over mobiliteit.

Opvallend is dat er dit jaar veel applicaties voor smartphones zijn ingestuurd. Deze apps kunnen gebruikt worden om gedragsverandering te bereiken, bijvoorbeeld op het gebied van energie. Ook is er een app die voedselverspilling wil tegengaan door de gebruiker te wijzen op producten in de supermarkt die tegen de houdbaarheidsdatum aanzitten. Die producten worden vaak weggegooid.

Een ander, ieder jaar terugkerend, thema is straatverlichting. Veel mensen ergeren zich aan de energieverspilling van straatlantaarns en pleiten voor bewegingssensoren en zonnepanelen.

Hak van Nispen tot Pannerden, directeur van milieuadviesbureau SME én jurylid, heeft tien jaar geleden als initiatiefnemer meegedaan aan Duurzame Dinsdag. Zijn idee was toen om burgers op wijkniveau met elkaar te laten samenwerken. "Ik ben blij dat er ook dit jaar zo veel ideeën zijn. Dat geeft aan dat er veel creativiteit in de samenleving is en dat die samenleving zich niet uit het veld laat slaan door bezuinigingen en negativiteit."

Van Noortwijk is het hier mee eens: "Het is één van de weinige momenten om te laten zien dat er veel mensen zijn die zelf aan de slag gaan. En wat ik nog belangrijker vind: de politiek kan er kennis van nemen. Mensen gaan vandaag in gesprek met Kamerleden over de problemen waar ze tegenaan lopen."

Van Nispen tot Pannerden: "Het mooie aan het concept is dat het een brug slaat tussen de burger en politiek. De politiek klaagt vaak dat de burgers niet bereikt worden. Nu laat de samenleving zien dat ze mee wil werken en vraagt ze de overheid om te helpen."

Geld helpt, maar het is niet per se de bedoeling subsidie te krijgen voor het uitvoeren van initiatieven. "Er zijn verschillende manieren om de financiën rond te krijgen", zegt Van Noortwijk. "Publiciteit en het kennen van de juiste mensen zijn vaak al genoeg." Ook noemt ze de populariteit van crowdfundingsites; op deze sites kunnen mensen ideeën plaatsen en vragen of anderen in hen willen investeren.

Een jury selecteert uiteindelijk zestien veelbelovende inzendingen. De winnaar krijgt 5000 euro. Voor anderen is er organisatorische ondersteuning. Of publiciteit. "De aandacht die ze krijgen, is een stimulans om de ideeën verder uit te werken."

Na afloop van Duurzame Dinsdag worden er in het land ook Duurzame Dates georganiseerd. Deze dagen zijn erop gericht initiatiefnemers te koppelen aan experts die hen verder kunnen helpen of advies kunnen geven. Hierbij is ook het bedrijf van Van Nispen tot Pannerden betrokken: "Wij proberen een aantal ideeën te adopteren en verder te helpen."

Hij noemt de kwaliteit van de ideeën heel divers. "Je hebt ideeën om alle lantaarnpalen met Led-lampen uit te rusten, dat zijn bijna maatschappelijke statements. Maar er is ook iemand die CO2 wil ontbinden om het onschadelijk te maken. Die had geen idee hoe dat moet. Veel mensen stoppen hun hele ziel en zaligheid in de ideeën. Als juryleden raken wij daardoor geïnspireerd."

Van Noortwijk: "De focus van de overheid is dat het om grote dingen moet gaan. De kleinere initiatieven worden niet echt gestimuleerd. Ik vind dat het allebei moet. Laat deze bron van creativiteit niet onbenut."

Op de eerste dinsdag van september laten de organisatoren van Duurzame Dinsdag het kabinet zien dat er veel duurzame initiatieven zijn in het land. Het is 'de dag dat de samenleving met antwoorden komt'. De ideeën worden in een koffertje aan het kabinet aangeboden. Soms zijn ze naïef, anderen bestaan al in de praktijk. Er zijn vandaag ook Duurzame Lintjes, voor mensen die zich bijvoorbeeld hebben ingezet voor een milieuvriendelijke, sociale en groene samenleving. Hieronder voorbeelden van ingeleverde ideeën:

Een oplader die automatisch afsluit als het opladen voltooid is

Schudden met de afstandsbediening om stroom op te wekken. Pas daarna kan er gezapt worden.

Bewoners oproepen een eigen tas mee te nemen, in plaats van een plastic tas bij de kassa te krijgen.

De maximum snelheid op snelwegen verlagen naar 110 kilometer.

Een deurhanger die je er aan herinnert alle elektrische apparaten uit te doen als je het huis verlaat.

Op Twitter plaatsen dat je eten over hebt. Mensen uit de buurt kunnen dan langskomen om het eten op te halen.

De energie die vrij komt bij fitness gebruiken om de sportschool van energie te voorzien.

Gratis elektrische tuktuks en busjes in Overschie. Werkzoekende chauffeurs kunnen achter het stuur en krijgen een vooropleiding tot taxichauffeur.

Het moet niet meer zo vanzelfsprekend zijn om kinderen te nemen. Dit om de overbevolking en voedselproblematiek tegen te gaan.

Windmolens combineren met een woon/werkfunctie.

Het bestrijden van tornado's door een verstoring in de staart van de tornado te veroorzaken.

Een installatie om van zeewater, met hulp van zonne-energie, drinkwater te maken.

Een vaste maandelijkse pagina in huis-aan-huisbladen met tips en weetjes op het gebied van duurzaamheid.

Op drukbezochte plekken een kraan met drinkwater plaatsen, om de verkoop van flesjes water tegen te gaan.

Zonnepanelen op flatgebouwen, kantoren en overheidsinstellingen zodat ze in hun eigen energiebehoefte kunnen voorzien.

Een dynamo in de kettingkast van een fiets plaatsen om energie op te wekken.

Kranen, tuktuks en de bestrijding van tornado's
Printers en kopieermachines standaard instellen op dubbelzijdig printen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden