De Britten goochelen met brexit-scenario’s

De Britse premier Theresa May aan het woord over brexit in het House of Commons in Londen. Beeld AFP PHOTO /JESSICA TAYLOR / UK Parliament

Vervroegde verkiezingen, nieuwe onderhandelingen, evacuatie van de koningin: alles komt voorbij in de brexit-discussie.

Aan de vooravond van een nieuwe gespreksronde over de brexit tussen Londen en de EU-lidstaten, volgen de scenario’s elkaar snel op. Waar de Britse premier Theresa May in de Sunday Telegraph volhoudt dat ze vastbesloten is haar land op 29 maart mét een akkoord de EU uit te krijgen, speculeren anderen over uitstel en nieuwe Britse verkiezingen. En er klinken waarschuwingen over ernstige gevolgen van de brexit.

May plaatste een ingezonden stuk in de Sunday Telegraph en stelde dat ze met een nieuw mandaat en met nieuwe ideeën naar Brussel wil vertrekken om te onderhandelen. Nadat het Britse parlement vorige maand het bestaande onderhandelingsakkoord tussen Londen en Brussel had afgewezen, hoopte ze het parlement alsnog mee te krijgen na nieuwe concessies van de EU-lidstaten over de zogeheten backstop - de afgesproken garantie dat er nooit een harde grens komt tussen Noord-Ierland en Ierland. Die garantie is nodig om te voorkomen dat in Noord-Ierland opnieuw een burgeroorlog uitbreekt tussen katholieke groeperingen die aansluiting willen bij Ierland en protestanten die bij Londen willen blijven horen. Voorstanders van een harde brexit willen dat die garantie van een open grens wordt afgezwakt, of dat iets anders wordt bedacht voor de grens, omdat volgens hen anders Groot-Brittannië tot in het oneindige aan de EU verbonden blijft.

In een andere krant, de Sunday Times, reageerde EU-lid Ierland met de constatering dat er geen enkel goed alternatief is voor de backstop. De Ierse vicepremier Simon Coveney schreef dat de EU niet opnieuw zal onderhandelen over een brexit-akkoord, en dat er zonder een backstop helemaal geen akkoord is. Dat is tot nu toe de lijn van alle EU-lidstaten: er kan alleen gesproken worden over een soort bijsluiter waarin de afspraken over Noord-Ierland verder worden toegelicht.

Nieuwe verkiezingen

Gezien de patstelling komen er steeds meer speculaties over wat er gebeurt als er geen akkoord ligt voor de exitdatum van 29 maart. Verlenging van de gesprekken is één optie, en Britse media zeggen dat de regering dat zou overwegen in combinatie met nieuwe verkiezingen in april. May zou op die manier haar steun in het Lagerhuis willen vergroten voor een deal. Een vergelijkbare poging vorig jaar om haar positie in het parlement te versterken mislukte echter, doordat ze de verkiezingen toen verloor.

Maar ook scenario’s over een brexit zonder akkoord doen de ronde. Zo waarschuwde een hoge Britse ambtenaar in The Independent dat zijn land in dat geval geen toegang meer heeft tot Europese informatie over veroordelingen. En die is doorslaggevend bij beslissingen om buitenlandse verdachten aan te klagen of vrij te laten, aldus de ambtenaar. ‘Dat zullen we ooit aan het publiek moeten uitleggen en we moeten dat misschien zelfs ooit tegen slachtoffers en getuigen zeggen.’

Ook pikant is dat er volgens Britse media inmiddels scenario’s klaarliggen om koningin Elizabeth en haar familie te evacueren als er na een brexit rellen uitbreken. Het zijn volgens The Sunday Times noodplannen uit de tijd van de Koude Oorlog. De koningin en haar familie zouden volgens de Mail on Sunday naar een locatie buiten Londen worden gebracht. “Een onnodige paniekreactie”, luidde het commentaar van het conservatieve Lagerhuislid Rees-Mogg, prominent voorstander van een harde brexit. Zelfs tijdens de bombardementen gedurende de Tweede Wereldoorlog bleven leden van het koninklijk huis in Londen, aldus Rees-Mogg.

Wat de zorgen over de gevolgen van de brexit in Groot-Brittannië verder zal doen toenemen is een besluit dat autofabrikant Nissan zondag bekendmaakte:  het zal een nieuw model toch niet in het Britse Sunderland laten maken. De Japanners concentreren de productie liever meer in eigen land. In Sunderland werken 7000 mensen voor Nissan, en de aankondiging kort na het brexit-referendum in 2016 dat Nissan de X-Trail in Sunderland zou maken werd toen beschouwd als een blijk van vertrouwen in het land en de regering-May. Nissan zegt nu die beslissing niet terug te draaien vanwege de brexit, maar het waarschuwt wel dat aanhoudende onzekerheid hierover het moeilijker maakt om plannen te maken voor de toekomst.

Meer lezen over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie? Op trouw.nl/brexit verzamelen wij de beste artikelen over de brexit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden