De Britten blijven bij hun brexit: ‘We willen ons land terug’

Graeme Gibbons (52) verkoopt huishoudelijke producten op de markt van Romford. ‘Ik zou willen dat mijn kinderen weer in het land kunnen wonen waarin ik ben opgegroeid.’ Beeld Merlin Daleman

Het risico dat de brexit in chaos eindigt, is aanzienlijk. Maar kiesdistrict Havering, in het noordoosten van Londen, staat onverkort achter zijn keuze voor vertrek uit de EU. ‘We want to be out, zo simpel is het’.

Naarmate het startschot dichterbij komt nemen de toeschouwers, voornamelijk mannen, hun glas bier mee naar buiten, terwijl ze het formuliertje met daarop hun inzet in hun achterzak stoppen. “U heeft nog drie minuten om in te zetten”, schalt de stadionspeaker als de zes honden, nog gehuld in blauw jasje, naar de starthokjes worden begeleid.

De hondenrenbaan in Romford is een begrip in de omgeving. Al sinds 1929 strijden er wekelijks hazewindhonden met elkaar om de winst. Als gekken achtervolgen ze een opblaaskonijntje dat via een elektronische kabel de sintelbaan rondgaat. Normaal is er plaats voor ruim vierduizend toeschouwers, maar nu worden de twee hoofdtribunes verbouwd.

Morgen willen de 27 EU-leiders en de Britse premier May het definitief eens worden over een brexitdeal. Op een speciale top moet iedereen groen licht geven voor het akkoord dat nu op tafel ligt. Daarna moet May dat door het parlement zien te krijgen, een haast onmogelijke klus gezien alle weerstand. Hoe kijken de brexitstemmers naar het politieke drama dat zich in Westminster voltrekt? En vertrouwen zij erop dat het goed komt met brexit? In Romford blijft het verlangen naar een glorieuze toekomst groot, zo blijkt.

Romford is met zo’n 40.000 inwoners het grootste stadje in Havering, het kiesdistrict aan de noordoostrand van Londen. Hoewel het officieel tot Londen behoort, voelen weinig inwoners zich echt Londenaar. Sterker nog, velen hier zetten zich juist af tegen de geglobaliseerde metropool, waar meer dan 170 nationaliteiten en culturen door elkaar wonen en leven, waar elke belangrijke politieke beslissing wordt genomen, waarop het overgrote deel van de Britse economie draait en waar een ruime meerderheid tégen brexit stemde.

Wervelstorm

Zo niet in Havering. Daar stemde liefst 70 procent van de inwoners bij het referendum in 2016 juist voor een vertrek uit de EU. En ondanks de politieke wervelstorm die over het Britse eiland raast, staat iedereen hier op deze novemberdag nog achter zijn keuze. “Zal ik je wat vertellen? Ik ken werkelijk niemand die in de EU wilde blijven”, zegt Stan Gittings (73) aan een van de tafeltjes bij de hondenrenbaan. Hij drinkt een kop thee met melk – het theezakje laat hij tijdens het gesprek in het kopje drijven. “Al mijn vrienden stemden leave, en mijn hele straat en mijn familie ook.”

En het is niet dat Havering gebukt gaat onder sociale problemen. 83 procent van de ruim 250 duizend inwoners in het stadsdeel is blank en Brits. Tien procent van de inwoners is buiten Groot-Brittannië geboren, ver onder het Londense gemiddelde van 37 procent. De gemiddelde huizenprijs ligt er boven de 400.000 euro, 25 procent hoger dan in 2015. De regio is in trek: het is een plek waar je naartoe gaat als je Londen niet meer kunt betalen.

De verklaring voor het hoge aantal brexitstemmmers zit hem in deze regio vooral in de gemiddelde leeftijd. Er wonen stukken meer 55-plussers vergeleken met de rest van de hoofdstad. En juist in die groep stemde de overgrote meerderheid voor brexit.

Gittings is een echte Eastender. Opgegroeid in Hackney, in het oosten van Londen. Tot een kleine 25 jaar geleden een typische arbeiderswijk waar de mannen in de bouw werkten of in de Fordfabriek niet ver daarvandaan. Of, zoals Gittings, in een vrachtwagen reden. Maar in de jaren negentig verhuisde hij met zijn vrouw uit Oost-Londen. “Toen ik klein was, deden wij de voordeur niet eens op slot. Kon je zelfs de sleutel in het slot laten zitten. Maar ik voelde me er niet meer thuis. Mijn vrouw voelde zich niet meer veilig op straat.”

Tegenwoordig is Hackney een walhalla voor hipsters. Met trendy koffiebars en boetiekjes. “Hier in Romford konden we nog een betaalbaar huis vinden. En veel van onze vrienden en kennissen verhuisden hierheen.” Wat Almere en Purmerend zijn voor veel oude Amsterdammers, is Romford voor het Londense Eastend. Gittings kocht zijn huis voor 91.000 pond, twintig jaar geleden. “Nu is het bijna 4 ton waard. Ik heb er weinig aan, hoor. Het is allemaal voor de kinderen.”

Ondertussen overlegt hij met zijn broer John over de volgende hondenrace. In boekjes met de prestaties van de verschillende hazewindhonden in de afgelopen tijd omcirkelen ze de kanshebbers. “Dit is een hobby voor ons. Hier ontmoeten we elke zaterdag onze vrienden, maken we lol”, zegt Stan.

Buiten neemt een van de organisatoren urine af van de honden die net daarvoor geracet hebben. “De dopingcontrole. En dat is echt nodig, want er is in het verleden enorm gerotzooid met de honden. Er staat nou eenmaal veel geld op het spel”, zegt broer John (70).

Richard Ellis op de hondenrenbaan van Romford. ‘We willen zelf bepalen wie er binnenkomen en wie niet.’ Beeld Merlin Daleman

Aan de tafel louter en alleen pro-brexitmeningen. Gevraagd naar het waarom, beginnen de broers direct over immigratie. Ook hun vriend Richard Ellis (55) raakt niet uitgepraat over de in zijn ogen ‘waanzin van ongecontroleerde immigratie uit Oost-Europa’. En ook al concluderen ze gezamenlijk dat de onderhandelingen allesbehalve soepel verlopen en dat er een grote kans is dat de Britse economie pijn zal lijden eenmaal buiten de EU, niemand hier heeft spijt van zijn keuze. “Zoals het nu gaat, kan het niet langer. Ons land gaat naar de verdoemenis. Als we straks weer op eigen benen staan, kruipen we vanzelf uit het dal en bepalen we wie er binnenkomen en wie niet”, zegt Ellis.

Dat er zich in Havering in 2017 slechts 1801 nieuwe EU-burgers vestigden (in 2016 waren het er 2240) is voor de heren geen argument. “We willen ons land terug. Het gaat in totaal om meer dan 200.000 EU-burgers die hier jaarlijks heen komen. Dat kunnen we simpelweg niet aan. We zijn maar een eiland”, zegt Stan.

Gouden handel

“Vuilniszakken! Beste kwaliteit van Engeland! Rolletje voor 1 pond!”, roept Graeme Gibbons (52) vanachter zijn marktkraam voor huishoudelijke artikelen over het plein in het centrum van Romford. Gouden handel, want het is geen seconde rustig bij zijn kraam. In een razend tempo neemt hij kleine bedragen van klanten in ontvangst en geeft hij er rollen vuilniszakken voor terug. Of shampoo, scheermesjes of schoonmaakmiddel. “Niet duur zijn en kwaliteit leveren. Dat is de truc.”

Ook Gibbons staat nog achter zijn brexit-stem. Hij deed het voor zijn kinderen, zegt hij. “Ik wil dat zij de kans krijgen een huis te kopen. Door zoveel immigranten uit de EU toe te laten blijven de lonen laag en zijn er niet genoeg huizen. Dat drijft prijzen op. Ik zou willen dat mijn kinderen weer in het land kunnen wonen waarin ik ben opgegroeid.”

Het verlangen naar vroeger, het is iets wat bij veel 50-plussers in Romford terugkomt als ze dieper ingaan op het motief voor hun brexitstem. Ze herkennen zich niet meer in het Groot-Brittannië van vandaag en bijna alle brexitstemmers voelen een onbehagen bij ongecontroleerde immigratie uit de EU.

En zelfs Romforders die direct getroffen zullen worden door het vertrek uit de EU kozen voor brexit. Bloemenman Paul Tindal (41) importeert al zijn bloemen wekelijks uit Aalsmeer en heeft verschillende Oost-Europeanen in dienst. De kans dat May haar deal niet door het parlement krijgt, is aanzienlijk. En daarmee is het risico dat de brexit in chaos eindigt zeker niet uit te sluiten. “Ach, we zien wel, zegt ‘ie. “We hebben de recessie in 2008 ook overleefd. Ik denk nog steeds: dit is een kwestie van gezond verstand. Nederlanders willen ons bloemen blijven verkopen, de Duitsers Mercedessen. Er komt echt wel een oplossing.”

Het ging hem veel minder om immigratie, maar meer om de Brusselse regelzucht, zegt hij. “Ik ben er zo klaar mee dat zij voor ons bepalen wat we wel en niet mogen.” Hij foetert over hoe hij zijn vrachtwagen dankzij EU-regels meerdere keren van een nieuwe uitlaat moest voorzien om uitstoot te verminderen. “En vliegtuigen mogen wel lekker door blijven vliegen? Het is zo krom allemaal.”

Zijn Nederlandse handelsrelaties verklaarden hem voor gek. Niemand begreep waarom hij leave stemde. “Wat heb je gedaan, zeiden ze tegen me. Maar geloof me, jullie moeten de veerkracht van de Britten niet onderschatten. Wij komen altijd weer bovendrijven.”

Spijtbetuigers zijn in Romford moeilijk te vinden. De brexitstemmers zijn bereid wat moeilijke tijden te slikken, zolang hun langetermijndroom maar levend blijft: terug naar een tijd waarin alles beter was.

“Wat er zou gebeuren als er een tweede referendum komt? Dan stemmen we weer leave”, zegt Stan Gittings vlak voor de laatste hondenrace van de dag. “Geloof me, dat gevoel zit echt veel dieper dan jullie in Europa denken. We want to be out, zo simpel is het.”

Lees ook:

Het diepe onbehagen van het Britse stadje Hull

In Hull stemde 68 procent voor de Brexit. De titel ‘culturele hoofdstad van Groot-Brittannië’ heeft de stad in 2017 eindelijk eens positief op de kaart gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden