De brief die Ang Kiem Soei niet kon redden

De gevangenis in op Kambangan, waar Soei vastzit.Beeld afp

"Elf jaar geleden is mijn vader uit mijn leven gerukt. Als meisje van vijftien heb ik meteen de knop om moeten zetten van puber naar volwassene. Alles zou ik doen om een lichtpuntje te zijn voor mijn vader die ver weg opgesloten zit." Dat staat in een brief die de oudste dochter van Ang Kiem Soei in juni 2013 schreef aan de president van Indonesië.

De brief was gevoegd bij het gratieverzoek dat de advocaat van haar vader, de Nederlander Ang Kiem Soei, twee jaar geleden indiende voor zijn cliënt. Soei zat toen meer dan tien jaar in een dodencel zat voor een drugsdelict. Pas een paar weken geleden, op 30 december, nam de huidige president van Indonesië, Joko Widodo, een beslissing op het gratieverzoek: afgewezen.

"Ik koester een diepe liefde voor mijn vader", schreef ze. "De situatie is zo pijnlijk en heftig dat ik mezelf heb afgesloten, om te overleven, om door te gaan, om ervoor te zorgen dat ik mijn ouders en met name mijn vader trots kan maken."

Ze schreef aan president Widodo dat ze een mooie carrière had gemaakt. "Ook al zit mijn vader 10.000 kilometer verder weg, hij is mijn motivatie geweest in alles wat ik heb gedaan en zijn wijze woorden hebben me door moeilijke tijden gesleept. Van hem heb ik mijn grote doorzettings- en uithoudingsvermogen."

De dochter schreef dat ze zo vaak als ze kon naar Indonesië reisde om haar vader op te zoeken. "De laatste keer dat ik er was, heb ik hem slechts bij elkaar acht uur gezien van de 8760 uur die er in een jaar zitten. Maar ik wil meer tijd met mijn papa, ik wil hem niet kwijt. De gedachte hem te moeten kwijtraken is een steek in mijn hart. Mijn eerste gedachten toen ik het bericht hoorde dat mijn vader mogelijk toch wordt geëxecuteerd waren: dit kan niet, dit mag niet, waarom?"

"Gun ons meer tijd", vroeg ze aan de president. "Elke dag worden we geconfronteerd met het gemis en de pijn. Mijn papa is een goede man en tijdens zijn detentie heeft hij niets gedaan behalve mensen helpen. Mijn vader is al eens eerder uit mijn leven weggerukt, dit wil ik niet nogmaals meemaken."

Ang Kiem SoeiBeeld Trouw

Jakarta lijkt niet te wijken voor druk

De advocaten van Ang Kiem Soei, die vanavond om middernacht wegens drugsmisdrijven voor een vuurpeloton wordt gezet, voeren internationaal druk op tegen de Indonesische overheid.

Ze vinden dat het recht van hun cliënt op een eerlijke procesgang wordt geschonden. Ze hebben de VN-rapporteur voor schendingen van mensenrechten in Genève gevraagd om tussenkomst.

Maar er zijn geen signalen dat Indonesië gevoelig is voor die druk. Een rechtbank in Jakarta weigerde gisteren een laatste herzieningsverzoek in behandeling te nemen. Een eerste herzieningsverzoek werd eerder al verworpen.

Meer executies
De 62-jarige Soei, die jarenlang in Utrecht woonde, wordt vannacht om twaalf uur lokale tijd (zes uur vanmiddag Nederlandse tijd) geëxecuteerd, met andere buitenlanders. Tegelijk met Ang Kiem Soei, die door Indonesië wordt gezien als het brein achter een xtc-fabriek die in 2002 werd opgerold, zullen drugsveroordeelden uit Malawi, Brazilië, Nigeria en Vietnam worden terechtgesteld. Een zesde veroordeelde, die ook voor het vuurpeleton komt, is een Indonesiër, uit West-Java.

Familieleden van Soei waren gisteren de hele dag bij de Nederlander, die gevangen zit op het eiland Kambangam onder Java.

Diplomatieke druk
Vanuit Nederland en de moederlanden van de overige veroordeelden, wordt tot op het laatste moment politieke en diplomatieke druk uitgeoefend op Indonesië om de executies op te schorten. Zo diende Reclassering Nederland, samen met een reeks organisaties, gisteren nog een gratieverzoek in.

Bij de hoogste aanklager in Indonesië, advocaat-generaal Prasetyo, ligt een verzoek om de terechtstelling van Soei uit te stellen. Advocaat Bart Stapert: "Wij zijn door de beslissing van de rechtbank niet in de gelegenheid verweer te voeren. Daardoor worden fundamentele rechten geschonden van onze cliënt."

Minister Koenders (buitenlandse zaken) zei gisteren dat een daadwerkelijke executie schadelijke gevolgen kan hebben voor de betrekkingen met Indonesië. Brazilië liet een soortgelijk dreigement horen. Koenders sprak gisteren met zijn Indonesische ambtsgenoot, die eerder Indonesisch ambassadeur was in Nederland.

De Europese Unie riep Indonesië op de executies niet uit te voeren.

"De aangekondigde executie van zes ter dood veroordeelden, onder wie een Nederlandse burger, wegens drugsdelicten is zeer betreurenswaardig", aldus EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini.

De wonderdokter van Kambangan

Hij geldt als de wonderdokter van Kambangan, het Indonesische gevangeniseiland ten zuiden van Java. De 62-jarige Ang Kiem Soei experimenteerde tijdens zijn gevangenschap met de euphorbia tirucalli, een sierplant die geneeskrachtige eigenschappen zou hebben.

Hij behandelde de kwaaltjes van mede-gevangenen en bewakers. Soms zelfs kwamen mensen van buiten de gevangenis bij Soei op consult. De gevangenisdirectie kneep een oogje toe.

Soei hield medische dossiers bij van zijn 'patiënten', schrijft zijn Nederlandse advocaat Bart Stapert in het gratieverzoek, dat onlangs door de Indonesische autoriteiten werd afgewezen. "Hoewel hij een gevangene is, is er groot respect voor hem."

Omzetting naar levenslang
Zo iemand verdient een nieuwe kans, aldus de advocaat. Soei vroeg niet om vrijlating, hij wilde slechts dat zijn doodstraf werd omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Maar de president wil een voorbeeld stellen.

Er is namelijk ook dat andere verhaal: van dat xtc-lab dat de Indonesische politie in 2002 oprolde. Ang Kiem Soei zou de man achter de schermen zijn geweest. De in Papoea geboren etnische Chinees met een Nederlands paspoort, leidde volgens de rechter een van de grootste xtc-fabrieken van Zuidoost-Azië.

"Een gangster, verslaafd aan gokken, die er vele vriendinnetjes op nahield en de jeugd in de discotheken van xct-pillen voorzag. Zo iemand verdient de doodstraf", zei de rechter destijds.

Ang Kiem Soei heeft altijd ontkend. Zijn advocaat stelt dat het proces van destijds rammelt. Maar het doodvonnis werd bij elk hoger beroep opnieuw bevestigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden