De Brexit-top wordt een show van eensgezindheid

De Britse premier Theresa May Beeld AP

De Europese leiders bespreken een mandaat voor onderhandelingen met Londen. De top wordt even historisch als saai.

De Britten willen een Brexit, hebben ze tien maanden geleden democratisch besloten. Een harde of een zachte? Doe maar een harde, aldus premier Theresa May eerder dit jaar. Vandaag antwoorden de zevenentwintig andere EU-regeringsleiders dat de Britten die kunnen krijgen. En wat zegt May? "Zevenentwintig landen stellen zich op om ons te dwarsbomen", aldus de Conservatieve premier donderdagavond op een campagnebijeenkomst in Leeds.

Vanmiddag vindt in Brussel een even historische als saaie Europese top plaats. Historisch, omdat het de eerste keer is dat zevenentwintig regeringsleiders formeel als Europese Raad bijeenkomen, zonder Britse aanwezigheid. De top vloeit voort uit de artikel 50-uittredingsprocedure die May precies een maand geleden in gang heeft gezet.

De bijeenkomst wordt saai, omdat het onderhandelingsmandaat dat de deelnemers aan de Europese Commissie afgeven al lang bekend is. In tegenstelling tot de wanordelijke indruk die de Britse politiek wekt sinds het brexit-referendum valt tot nu toe weinig af te dingen op de glasheldere opstelling van de EU-instellingen en lidstaten. Die was eigenlijk al een paar uur na de 'Leave'-uitslag duidelijk en is sindsdien consequent en in uitzonderlijke eensgezindheid doorgetrokken.

'Het lijkt wel een Europese Unie'

De 'werklunch' van vandaag zal vooral een politieke en symbolische demonstratie van die eenheid worden. Het Brusselse perscorps begon zelfs te twijfelen aan het nut van de zaterdagse bijeenkomst als alles op diplomatiek niveau al zo is dichtgetimmerd. "Ik begrijp dat het lastig werken is voor jullie als er zo'n grote eenheid is onder de leiders", grapte een hoge EU-functionaris gisteren tegenover journalisten. Het lijkt wel een Europese Unie.

De functionaris was zelf ook verbaasd over die eendracht, bijvoorbeeld over de noodzaak snel duidelijkheid te krijgen over de 'exit-rekening' van enkele tientallen miljarden euro's voor het Verenigd Koninkrijk. Die bestaat onder meer uit langetermijn-verplichtingen die Londen in het verleden al is aangegaan. "Ik heb nog nooit meegemaakt dat netto-betalers en netto-ontvangers zo goed met elkaar samenwerken", aldus de betrokken EU-functionaris.

Belangrijkste leidraad voor de brexit-onderhandelingen, die in het najaar van 2018 klaar moeten zijn, is dat ze in twee golven plaatsvinden. In de eerste fase moet er voor de zevenentwintig landen 'voldoende vooruitgang' worden geboekt op drie praktische scheidingskwesties. Het belangrijkste is het lot van de miljoenen EU-burgers en bedrijven in Groot-Brittannië en de Britten in de EU. Het tweede is de genoemde exit-rekening. Het derde is Ierland, de enige lidstaat die een landsgrens heeft met het toekomstige 'derde land'. De status van die grens moet snel duidelijk worden.

Spektakel

De Ierse premier Kenny zal zijn collega-regeringsleiders vragen de brexit-richtlijnen aan te vullen met een voetnoot die even juridisch noodzakelijk is als politiek explosief. Daarin komt te staan dat een eventueel verenigd Iers eiland (met Noord-Ierland dus) gewoon EU-lid kan blijven zonder aparte toetredingsprocedures voor het noorden. Iets vergelijkbaars heeft zich eerder voorgedaan, toen het voormalige Oost-Duitsland bij de hereniging met het Westen in 1990 automatisch tot het EU-territorium ging behoren.

En dan hebben we het nog niet eens over Schotland gehad.

De komende jaren staan garant voor politiek spektakel. De uitspraken deze week van onder anderen May en de Duitse bondskanselier Merkel beloven een harde strijd. Die laatste zei in de Bondsdag dat de Britten zich ten onrechte 'illusies' maken dat ze straks als niet-EU-lid vele handelsvoordelen zullen genieten. 'Tijdverspilling', noemde de bondskanselier die gedachte. Dat ontlokte May enkele uren later in Leeds haar 'dwarsboom'-uitspraak. De toon is gezet.

Update - lees hier het verslag van de top: Razendsnel akkoort over brexit-richtlijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden